Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ наслу

Аварагасул ﷺ наслу

Аварагасул ﷺ наслу

Аварагасул сира, ай хьвада-чIвади лъазабиялъ Аварагасдехун нилъер рокьи цIикIкIинабула. Гьединго нилъеда лъазе ккола Аварагасул тухум, наслу, гIагарлъи, лъимал ва гь. ц. Наслуялъул абуни, ГIаднаниде щвезегIан бусурбабазул гIалимзаби цо пикруялда руго.

 

ГIаднанидаса хадуб ИсмагIил ибн Ибрагьим аварагасде щвезегIан ва ИсмагIилидаса байбихьун Адам аварагасде щвезегIан гIалимзабаз абуна мугъчIвай гьабизе жо гьечIин. Гьелъие гIилла буго ГIаднанидаги ИсмагIил аварагасдаги гьоркьоб гIалимзабазул хилаф букIин. Гьединго ИсмагIил аварагасдаса байбихьун Адам аварагасде щвезегIан гIемерисел цIаразулъ гIалимзаби тIадрекъана, цо-цо цIаразулъ дагьабго дандеккунгутIи бугониги.

Ибну ГIаббас-асхIабасдасан бицана ГIаднанидаги ИсмагIилидаги гьоркьоб 30 лъаларев инсул цIар бугилан.

Къуръаналда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ бицана аварагзабазул халкъазул: НухIил, ГIадил, Самудил ва цогидалги жидер аварагзабазда инкар гьабуразул. Гьел киназулго хIакъалъулъги цохIо Аллагьасда ﷻ гурони лъаларо.

«Гьел Аллагьасда гурони лъаларо», - ян абураб аяталъе ГIабдуллагь ибн МасгIудица тафсир гьабун абуна: «Цере арал къавмазул умумул, мухIканго гьадинан ругин абун рехсолел чагIаз гьереси бицунеб буго», - ян. Гьединлъидал ГIурва ибн Зубайрица абуна: «МагIад ибн ГIаднанидаса хадур ругел умумул лъалев чи нижеда ватичIо», - ян.

Аллагьасул Расулас ﷺ, жиндирго умумул рехсолеб мехалъ, ГIаднанида лъугIизабун абулаан: «Гьез (ай, рехсолев щинав чияс) наслуялъул хIакъалъулъ гьереси бицана», - ян.

Цо нухалъ имам Маликида гьикъула Адамиде щвезегIан Аварагасул наслуялъул ﷺ сияхI гьабулев чиясул хIакъалъулъ. Имам Маликие гьеб бокьичIо. Цинги гьез гьесда гьикъана ИсмагIилиде щвезегIан рехсолев чиясул хIакъалъулъ? Гьесие гьебги бокьичIо. Гьединго имам Маликидасан бачIана киналго аварагзабазде щвезегIан гIаммаб къагIидаялъ наслуялъул сияхI гьаби гьесие бокьулеб букIинчIин абунги.

Гьединлъидал, нилъеца Аварагасул ﷺ наслуялъул хIакъалъулъ ГIаднанидаса рикIкIад рехсечIого тезе беццараб буго. ДандеккунгутIи ва цIарал хиси бугелъул, гьеб дагIбаялъул ва цIех-рехалъул пайда дагьаб буго.

ГIаднаниде щвезегIан бугеб наслу гIалимзаби тIадрекъараб ккола. Гьеб наслу нилъеда рекIехъе лъазе ккола, гьединго, лъималаздаги малъизе тIадаб буго. ГьитIинго малъараб ганчIида бикIараб накъищ гIадинаб жо бугелъул.

 

Шамил МухIаммадов

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


ХIикматал махлукъатал

Осьминог   Осьминогалда буго лъабго ракI. Аслияб ракI хIалтIула би чорхолъ сверизабизе, хутIараб кIигояб хIалтIула жабрабаздасан кислородги щун, би цIидасан кьабизе. ХIухьел гьез босула жабрабаздасан. Гьел кIиязулго цоялъул хIалтIи гьабулеб нерв хвани, лага хIалтIула бигьаяб хIалалда, жиндир...


ГIелмабазул хазина

Къуръан ккола дунял бижаралдаса хадуб лъугьарал мугIжизатазул бищун кIудияблъун.   Гьедин букIиналъе далиллъунги ккола гьелъул гIуцIи гIакълуялъ къабул гьабулеблъун ва жибги пикру гьабизелъун бихьизабураб букIин. Руго жеги кIуди-кIудиялги мугIжизатал, амма гьел рукIана заман бихьун, бакI бихьун...


ТӀабигӀияб балагь – халкъалъул хӀалбихьи

2026 соналъул март-апрелалда Дагъистаналда рарал чвахунцIадазул хIасилалда ккарал лъугьа-бахъинал регионалъе бищун захӀматал тӀабигӀиял балагьазул цояллъун лъугьана.   Республикаялъул цо чанго шагьаралдагун росабалъ гIемерал гIадамал хутIана жанире руссине рукъзал гьечIого, хвезаруна гьезул...


ХIежалъул баракат

ХIурматиял бусурбаи, арал къоял рукIана хIежгун гIумра гьабулеб заманалъул. ХIежалъул заманалда гьенире ракIаранщинал гIадамал рукIуна цого ратIлилъ. Гьенив ватIа вахъуларо бечедавгун мискинав, миллат ва тIомол кьералъухъ балагьуларо. Гьелъул мисал буго ГIарас-майданалде бахъинабураб...


Суратул «Кавсаралъул» тарихазулаб дандеккей

Къуръаналда бищун къокъаб сура ккола суратул «Кавсар». Гьелда жаниб буго анцIго рагӀи. «Кавсар» сураталъул тӀоцебесеб аят 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. КӀиабилеб аятги 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. Лъабабилеб аятги 10 хӀарпалдасан гӀуцӀун буго. Алиф хӀарп бищун гӀемер...