Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ наслу

Аварагасул ﷺ наслу

Аварагасул ﷺ наслу

Аварагасул ﷺ сира, ай хьвада-чIвади лъазабиялъ Аварагасдехун ﷺ нилъер рокьи цIикIкIинабула. Гьединго нилъеда лъазе ккола Аварагасул ﷺ тухум, наслу, гIагарлъи, лъимал ва гь. ц. Наслуялъул абуни, ГIаднаниде щвезегIан бусурбабазул гIалимзаби цо пикруялда руго.

 

ГIаднанидаса хадуб ИсмагIил ибн Ибрагьим аварагасде щвезегIан ва ИсмагIилидаса байбихьун Адам аварагасде щвезегIан гIалимзабаз абуна мугъчIвай гьабизе жо гьечIин. Гьелъие гIилла буго ГIаднанидаги ИсмагIил аварагасдаги гьоркьоб гIалимзабазул хилаф букIин. Гьединго ИсмагIил аварагасдаса байбихьун Адам аварагасде щвезегIан гIемерисел цIаразулъ гIалимзаби тIадрекъана, цо-цо цIаразулъ дагьабго дандеккунгутIи бугониги.

Ибну ГIаббас-асхIабасдасан бицана ГIаднанидаги ИсмагIилидаги гьоркьоб 30 лъаларев инсул цIар бугилан.

Къуръаналда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ бицана аварагзабазул халкъазул: НухIил, ГIадил, Самудил ва цогидалги жидер аварагзабазда инкар гьабуразул. Гьел киназулго хIакъалъулъги цохIо Аллагьасда ﷻ гурони лъаларо.

«Гьел Аллагьасда гурони лъаларо», - ян абураб аяталъе ГIабдуллагь ибн МасгIудица тафсир гьабун абуна: «Цере арал къавмазул умумул, мухIканго гьадинан ругин абун рехсолел чагIаз гьереси бицунеб буго», - ян. Гьединлъидал ГIурва ибн Зубайрица абуна: «МагIад ибн ГIаднанидаса хадур ругел умумул лъалев чи нижеда ватичIо», - ян.

Аллагьасул Расулас ﷺ, жиндирго умумул рехсолеб мехалъ, ГIаднанида лъугIизабун абулаан: «Гьез (ай, рехсолев щинав чияс) наслуялъул хIакъалъулъ гьереси бицана», - ян.

Цо нухалъ имам Маликида гьикъула Адамиде щвезегIан Аварагасул наслуялъул ﷺ сияхI гьабулев чиясул хIакъалъулъ. Имам Маликие гьеб бокьичIо. Цинги гьез гьесда гьикъана ИсмагIилиде щвезегIан рехсолев чиясул хIакъалъулъ? Гьесие гьебги бокьичIо. Гьединго имам Маликидасан бачIана киналго аварагзабазде щвезегIан гIаммаб къагIидаялъ наслуялъул сияхI гьаби гьесие бокьулеб букIинчIин абунги.

Гьединлъидал, нилъеца Аварагасул ﷺ наслуялъул хIакъалъулъ ГIаднанидаса рикIкIад рехсечIого тезе беццараб буго. ДандеккунгутIи ва цIарал хиси бугелъул, гьеб дагIбаялъул ва цIех-рехалъул пайда дагьаб буго.

ГIаднаниде щвезегIан бугеб наслу гIалимзаби тIадрекъараб ккола. Гьеб наслу нилъеда рекIехъе лъазе ккола, гьединго, лъималаздаги малъизе тIадаб буго. ГьитIинго малъараб ганчIида бикIараб накъищ гIадинаб жо бугелъул.

 

Шамил МухIаммадов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


РабигIул аввалалъул хIурматалда

ЦӀунтӀа районалъул Гьинухъ росулъ тӀобитӀана баракатаб рабигӀул аввал моцӀ тӀаде щвеялда бан мажлис. Дунялалъул бусурбабазе гьеб моцӀ ккола хасаб рухӀияб цӀилъиялъул заманлъун. Муъминзаби мажгитазда ва рокъор данделъула Аллагьасе рецц гьабизе, Аварагасде ﷺ салават битIизе, гьесул гӀумруялъул...


Мисал босула

Бищун талихIавлъун ккола Аллагьас ﷻ тIадкъарал хIукъукъалги тIуралев, хирияв Аварагасул ﷺ суннатги цIунулев ва исламалда рекъон хъизан-агьлуялъе тарбияги кьолев чи. Лъимералъ тIаса бищулеб нух бараб букIуна эбел-инсуда.   ГIемер абулеб рагIула, эбелалда яги инсуда релълъарав вугин абун....


Рокъоб мавлид гьабиялъул даража

Абубакр Сидикъас абуна: «Мавлидалъе цо диргьам жинца кьурав чи Алжаналъув дир гьалмагъ вуго», - абун.   ГIумарица абуна: «Аварагасул ﷻ мавлид жинца кIодо гьабурав чи, ислам чIаго гьабурав чи вуго», - ян. ГIусманица абуна: «Мавлид цIализе цо диргьам жинца кьурав...


БацIцIадаб гIоралда релъараб

Как буго диналъул кьучI ва аслу. Как тарав чиясул дин биххулин абун буго хIадисалдаги. Гьелъул магIна ккола диналъул щулалъи какалда бараб букIунин.   Бусурбанчияс кIвар кьезе ккола какалде. Гьелъул кIвар бицана хIадисалъги: «Дуда лъай, ишазул бищун лъикIаб как бугеблъи...»...


Нужее баяналъе

1. Муъминун абун сураялда щай абураб? – Муъминзаби ва гьезул сипатал рехсеялъ. 2. Чан сураялда рехсараб дунял хIайгIадинаб жо бугин абун? – Ункъо сураялда: «АнгIам», «ГIанкабут», «МухIаммад», «ХIадид». 3. ШайтIаналъул хъаравулзаби абун...