Аслияб гьумералде

Гьабизе лъай

Гьабизе лъай

Гьабизе лъай

Щивав инсан Аллагьас ﷻ вижун вуго махсара-хочI гьабиялде цIайи бугевлъун. Махсара-хочI гьабиялдалъун рохелги щола, цоцазда гьоркьоб хIалги лъикIлъула. ШаргIалъул гIорхъаби толел гьечIелдаса махсара гьабиялъулъ щибго бегьулареб жо гьечIо. Цо-цо бакIазда махсаро гьаби тIадаблъунцин букIине рес буго, масала, цого хIалтIи гьабун чIалгIун, ракI пашманлъун вугев чи махсара гьабиялдалъун чIаголъун, ракI бохун лъугьуна.

 

Аллагьасе ﷻ рецц буго МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдасан нилъ рати. Гьесул ﷺ гIумруялъухъ халгьабидал, нилъеда бихьула Аварагасги ﷺ махсара гьабулеб букIараблъи. Амма махсара гьабулелъуб киданиги гьереси бицунароан ва шаригIаталъул гIурхъаби рахунароан.

«Я Бичасул Расул, дуцагийищ махсара гьабулеб?» - илан цо чияс цIехедал, Аварагас ﷺ абуна: «Цо-цо мехалъ дицаги махсара гьабула ва амма кидаго битIараб бицуна», - ян. (Тирмизи)

Анас ибн Маликидасан бицана, цо къоялъ Аварагасухъе ﷺ херай гIадан ячIанила. Жий Алжаналъул агьлулъун гьаейин абун дугIа гьабеян гьелъ. Хирияв Аварагас ﷺ абула херал руччаби Алжаналъуре лъугьунарин абун. Гьеб хабаралъ пашман гьаюрайлъи бихьидал, Аварагас ﷺ тIаде жубана: «Херал руччаби Алжаналъуре гIолохъанго лъугьуна», - ян.

Гьелдаго цадахъ Аварагас ﷺ рос-лъадуе насихIат гьабун абулаан мех-мехалъ цоцазе махсара гьабеян. Анасидасан бицана: «Авараг ﷺ жиндирго руччабигун вугеб мехалъ бищун хIеренавлъун, ракI рагьаравлъун ва махсара гьабулевлъун вукIана», - илан. ГIисинал лъималазеги махсара гьабизе бокьулаан.

Анасица бицана: «Дидехун хитIаб гьабун хирияв Аварагас махсара гьабун абулаан: «Йа зул-узунайни», - абун (ай кIиго гIиналъул бетIергьанилан).

Махсара гьабулаго хIинкъиза-ризеги бегьуларо. ГIабдурахIман ибн Абулайлаца бицана, асхIабзабаз бицанин Аварагас ﷺ абунин: «Бусурбанчиясе бегьуларо цогидав бусурбанчи хIинкъизавизе», - ян. (АхIмад, Абу Давуд)

Махсара гьабизе бегьизабун бугониги, гIорхъолъа иналдаса цIодоролъи гьабизе ккола. Кидаго махсараялда вукIунев чиги гIадамазда гьоркьов тIадагьавлъун ва гIакълу гьечIевлъун рикIкIуна.

Махасара гьабиялдалъун дандияв гIодовегIан гьавизе, хIинкъизавизе лъугьинеги бегьуларо.

 

Жабир Мажидов

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.


ТIаса ине гурин

НигIматалде гIадамал хехго ругьунлъула. Дагьалъ цере хIажалъиялда рукIун, Аллагьасдаса кумек гьарун, захIмалъаби рихьун, жидерго ахIвал-хIал хисиялъул анищазда хьулалда рукIана. Амма гьоркьоб заман уна, ТIадегIанав Аллагьас гьезие талихIги, сахлъиги, гIелмуги, адаб-хIурматги кьола, цинги...


Эмен – лъимадуе шайих

Эмен. Гьеб буго цIакъ кIудияб магIнаялъул рагIи. Эмен ккола лъималазул тIалаб гьабулев, гьезие гIоло гIумру кьолев, лъималазул иманалъул ва яхI-намусалъул жавабчилъи тIаде босулев чи.   Нилъер диналда инсул къадруялъул гIемер рехсей буго Къуръан-хIадисалда. ГIабдуллагь ибну ГIамридаса...


ХIикматал махлукъатал

Гуренж   Гуренжал (пиявкаби) ккола цебегоялдаса нахъе медицинаялда хIалтIизарулел рухIчIаголъаби.   Гьез лъола 10-15 хоно, амма 1-5 гурони тIинчI бахъуларо. Цо гуренжалъ гIумруялда жаниб лъола 2-10 нухалда хоно. «Плоская пиявка» абураб тайпаялъ хоно биччан хадуб гьеб...


Малик ибну Динар

Малик ибну Динар Абу ЯхӀя ал-Басри ккола табигӀиназул щуабилеб кьералъул чи. Гьев гьавуна ибну ГӀабасил заманалда ва цӀалана Анас ибн Маликида цеве, гьесдасан хӀадисалги рицана.   Бухарияс, Абу Давудица, Тирмизияс, ан-Насаица ва ибну Мажагьица тIахьазда рехсана Малик ибну Динаридасан рицунел...


Аварагасул ﷺ гIумруялдаса

МухӀаммад авараг ﷺ ккола ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ тӀаса вищарав ва бищунго Гьесие вокьулев авараг. Гьесул тIокIлъиялъе гӀоло ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ рухӀал рижараб къоялъ, цогидал аварагзабазеги щвана авараглъиялъул бутӀа ва гьел лъугьана инсанияталда гьоркьоса тӀаса рищараллъун.   МухIаммад...