Аслияб гьумералде

Берцинал рагIаби

Берцинал рагIаби

Берцинал рагIаби

Кинаб рахъалдасан батаниги, щивав чияс жиндир гIамал-хасият лъикIал тIабигIатазде куцазе ккола. ЛъикIал тIабигIатал чорхолъ рессизари, гьезда рекъон гIумру гьаби ккола нилъ Аварагасда ﷺ нахърилълъараллъун рукIин. Тасаввуф, гьелъул нух, гьелъ малъулеб, ай кинабго ккола рехсараб хIалалда хьвадиялде нилъ рачунеб шагьра. Нилъ тасаввуфалде хIажаталлъунги руго.

 

Щайин абуни, къанагIат гурони букIунаро рекIел унтабаздаса гIицIлъи, нахъегIанал гIамалал чорхолъ гьечIолъи. Къуръаналда буго (магIна): «Нужеца загьириялги батIиниялги мунагьал те», - абун.

Имам ар-Разияс хъвалеб буго: «Загьириял мунагьал - гьел руго рихьулел лугбаз гьарулел. БатIиниял - чIухIи, хIасад, гIужбу, бусурбабазе квешлъи бокьи гIадал рекIел пишаби», - ян. Гьел киназдасаго гIицIлъиялде ва загьириял гIамалал берцин гьариялде рачуна тасаввуфалъ.

Рехсей гьабила батIи-батIиял имамзабаз тасаввуфалъул хIакъалъулъ абурал рагIабазул.

Имам Нававияс абуна: «Тасаввуф нухалъул аслу-къагIида щуго буго: гIадамазда рихьулебги рихьуларебги бакIазда Аллагьасдаса ﷻ хIинкъи. Пишабазулъги рагIабазулъги Аварагасда ﷺ нахърилълъин.

ГIадамазул лъикIлъиялъулъги квешлъиялъулъги гьездаса руссин (гьезда мугъчIван рукIунгутIи).

Дагьлъиялъулъги гIемерлъия-лъулъги Аллагьасдаса ﷻ рази рукIин. Рохелазулъги пашманлъабазулъги Аллагьасде ﷻ руссараллъун рукIин.

Имам Гъазалияс абуна: «Дида якъинго лъана суфизаби рукIин хасс гьабун Аллагьасде ﷻ унеб нухда ругел чагIи. Гьезул хьвада-чIвади, хьвада-чIвадиялъулъ бищун берцинаб букIин. Гьезул нухги, нухазул бищун битIараб букIин. Гьезул тIабигIаталги, тIабигIатазул бищун рацIцIадал рукIин».

Тасаввуф-агьлуялде инкар гьабулезда дандеги абун буго: «ТIарикъаталда тIасан кIалъай гьабулез щибха абулеб бугеб гьезул хIакъалъулъ, тIарикъаталъул тIагьаратго шартIазул тIоцебесеблъун бугеб хIалалда, Аллагь ﷻ хутIун цогидалдаса жидер ракI тIубанго бацIцIад гьаби бугел...», - абун.

Тасаввуфалъул нухде лъугьун, гьениб батараб пайда халлъун ва гьелъул пихъал чIамун хадубги Гъазалияс абун буго: «Суфизабазул мухъилъе лъугьин парзул-гIайн буго. Щайин абуни, гIайибаздаса (мунагь-хатIабазде ккеялдаса) цIунарал чагIи аварагзаби гурони гьечIо», - ян.

Жунайдул Багъдадияс абуна: «Тасаввуф буго тIадегIанал ахлакъазда гIамал гьаби ва гIодорегIанал тей», - абун.

 

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


Нужее баяналъе

1. Муъминун абун сураялда щай абураб? – Муъминзаби ва гьезул сипатал рехсеялъ. 2. Чан сураялда рехсараб дунял хIайгIадинаб жо бугин абун? – Ункъо сураялда: «АнгIам», «ГIанкабут», «МухIаммад», «ХIадид». 3. ШайтIаналъул хъаравулзаби абун...


Мисал босула

Бищун талихIавлъун ккола Аллагьас ﷻ тIадкъарал хIукъукъалги тIуралев, хирияв Аварагасул ﷺ суннатги цIунулев ва исламалда рекъон хъизан-агьлуялъе тарбияги кьолев чи. Лъимералъ тIаса бищулеб нух бараб букIуна эбел-инсуда.   ГIемер абулеб рагIула, эбелалда яги инсуда релълъарав вугин абун....


Лъаялъул байрам

Хъумторхъала райналъул ракьалда бугеб ЦIияб ГIурада росулъ тIобитIана лъай кьеялъул ва рухIияб тарбия щвеялъул мурадалда гIуцIараб байрам. Гьениб росдал лъималаз ва гьидерил росабалъа рачIарал гьитIичаз бихьизабуна жидерго лъай. Гьез цIалана Къуръан ва кьуна батIи-батIиял гIелмиял суалазе жавабал.


Гьорхъохъеб дин

Ислам буго гьоркьохъеб ва бигьаяб дин. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ хирияб Къуръаналда абуна: «Нижеца нуж умматлъун гьаруна гьоркьохъеб хIал ккураб», - ян («Бакъара» сурат, 143). Гьелъул магӀна ккола муъминчиясул нух хӀинкъиялдаги хьулалдаги гьоркьоб букӀине кколин...


Аварагасул ﷺ гIумру щай лъазабилеб?

Аварагасул ﷺ бицунелъул гIенеккун ругеб мехалда нилъер къасд букIине бегьуларо гIицIго харбихъ гIенеккун ругеб гIадинаб. Ниятгун къасд букIине ккола Аварагасул ﷺ хIакъалъулъ рехсолел сипатаздалъун нилъее лазат щвей, ай гIишкъуялда гIенекки ва гьеб рекIелъе биччай. Аварагасул ﷺ бицунаго нилъ гьесде...