Аварагасул ﷺ хьит

АсхIабзабаз Аварагасул ﷺ хьитазулги сипат гьабун бицана. ХIафиз ГIиракъияс «Алфият» абураб тIехьалда назму хъвана: «Гьев хIатIигIицIго хьвадулаан унтарасухъе ваккизе, хьиталги хуффабиги гьечIого». Гьедин Авараг ﷺ хьвадана Аллагьасдаса ﷻ цIикIкIун кири щвезе букIине.

Имам Бажурияс рехсана Аварагасул ﷺ хьит букIанин тIеренаб, нахъаса хIетIе кколеб тIомалъул чIоло бугеб. Цебесеб рахъ букIана мацIгIадинаб, дагьабго халатаб. Гьедин хьит гьабиялъе гIилла букIана Аварагасул ﷺ сабабат килищ дагьаб халатаб букIин.

Сандалал аварагзабазул хьиталлъун рикIкIуна. Цогидал хьитазде гIадамал руссана бакI рекъонгутIиялъ. Амма цогидал хьитал ретIине бегьула ва щибго къварилъи гьечIо.

Цо-цо хIафизаз рехсана Аварагасул ﷺ хьиталъул кьер букIанин тIогьилаб. Гьеб хьитги букIанин гIакдал тIомол гьабураб. Гьединго рехсана, хьитал Аварагас ﷺ кодор кколаанин квегIаб ишара гьабулеб килищалъ. Гьелъ тIоритIел гьабула, кигIан гьитIинаб жо Аварагас ﷺ гьабулеб букIаниги, асхIабзабаз ракIалда чIезабулеб букIиналде.

Ибну ГIумар ккола Аварагасда ﷺ нахъвилълъун, релълъенлъи гьабурав асхIаб. ГIубайд ибну Журайжица гьикъула гьесда: «Дида мун вихьулев вуго тIомол хьиталги ретIун», - ян. Гьес абула: «Дида бихьана Аварагас ﷺ тIомол хьитал ретIун. Гьелъ диеги бокьула гьел ретIине», - ян.

Ибну МасгIуд вукIана Аварагасул ﷺ хьитал, къандалъо, сивак ва тIомол таргьа, сапаралда цадахъ босун, гьезул тIалаб гьабулев чи. Авараг ﷺ тIаде вахъунелъул ва гIодов чIолелъул гьес хьитал ретIулаан ва рахъулаан. Хьиталги рахъун, гьел къвалакь кколел рукIун руго ибну МасгIудица, Авараг ﷺ тIаде вахъинегIан.

Ибну СагIдица абуна Анас ибн Маликги вукIанин хьитазухъги тIаргьаялъухъги балагьулев чиян.

Жабир-асхIабас бицана Аварагас ﷺ гьукъанин квегIаб квералъ кваназе ва цояб хIатIида хьитги ретIун хьвадизе. Рес къотIун гурони квегIаб квералъ кваназе карагьатаб буго, гьединго, цого хьит ретIун вилъинеги. Кваранаб рахъ хIалтIизабизе лъикIаб буго лъикIалщинал ишазулъ. Мисалалъе, мажгиталде лъугьунаго, кваналеб мехалда ва гь. ц. ГIодобегIанал ишазулъ лъикIаб буго квегIаб рахъ хIалтIизабизе. Мисалалъе, хIажатханалде унелъул, мегIер ссунхулеб мехалда.

Шамил МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.

Камъат (гIараб мацIалда факъгI абунги лъала, гIурус мацIалда трюфель) ккола ракьулъ бижулеб кваназе бегьулеб гIурдахIан. Хасго гьеб гIемер батула ГIагараб Машрикъалъул ва Шималияб Африкаялъул авлахъазул гIатIилъабазда, гьениб гьеб загьирлъула цIад бан хадуб. Гьеб гIажаибаб ракьалъул нигIматалъе...

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...

Лъимер гьабизе йигеб заман буго цIакъ кIвар бугеб гIуж. Гьеб заманалда, хасго чIужугIаданалъ, жиндирго сахлъи ва рацIцIалъи, кванил ва цогидалъулги низам цIунизе ккола. Гьединго халкквезе ккола тIад ретIунеб ратIлида хадубги. Лъимер ва жийго квачалдаса цIунизе ккола, тIадкъараб ретIел, угъдул...

Сапар буго инсанасул гIумруялъул цо бутIа. Муъминзабазе гьеб ккола Аварагасдаса ﷺ мисал босун ТIадегIанав БетIергьанасде ﷻ гIагарлъизе рес щвейги. Нилъер Аварагас ﷺ нухда кинаб хьвада-чIвади букIине кколебали малъа-хъваял гьари гуребги, жиндирго мисалалдалъунги бихьизабуна сапаралда ругелъул...

Хъайтагъ районалда тӀобитӀана РабигIул аввал моцӀалъе сайгъат гьабураб гӀелмияб мажлис. Гьелда гӀахьаллъана районалъул бетӀер ХӀасанов Запир; районалъул имамзабазул советалъул председатель - Салимов ГӀабдулла; Югалъулаб территориалияб округалда Дагъистан Республикаялъул муфтияталъул вакил Рамазанов...

Аварагасул ﷺ хьит