Аварагасул ﷺ хьит

АсхIабзабаз Аварагасул ﷺ хьитазулги сипат гьабун бицана. ХIафиз ГIиракъияс «Алфият» абураб тIехьалда назму хъвана: «Гьев хIатIигIицIго хьвадулаан унтарасухъе ваккизе, хьиталги хуффабиги гьечIого». Гьедин Авараг ﷺ хьвадана Аллагьасдаса ﷻ цIикIкIун кири щвезе букIине.

Имам Бажурияс рехсана Аварагасул ﷺ хьит букIанин тIеренаб, нахъаса хIетIе кколеб тIомалъул чIоло бугеб. Цебесеб рахъ букIана мацIгIадинаб, дагьабго халатаб. Гьедин хьит гьабиялъе гIилла букIана Аварагасул ﷺ сабабат килищ дагьаб халатаб букIин.

Сандалал аварагзабазул хьиталлъун рикIкIуна. Цогидал хьитазде гIадамал руссана бакI рекъонгутIиялъ. Амма цогидал хьитал ретIине бегьула ва щибго къварилъи гьечIо.

Цо-цо хIафизаз рехсана Аварагасул ﷺ хьиталъул кьер букIанин тIогьилаб. Гьеб хьитги букIанин гIакдал тIомол гьабураб. Гьединго рехсана, хьитал Аварагас ﷺ кодор кколаанин квегIаб ишара гьабулеб килищалъ. Гьелъ тIоритIел гьабула, кигIан гьитIинаб жо Аварагас ﷺ гьабулеб букIаниги, асхIабзабаз ракIалда чIезабулеб букIиналде.

Ибну ГIумар ккола Аварагасда ﷺ нахъвилълъун, релълъенлъи гьабурав асхIаб. ГIубайд ибну Журайжица гьикъула гьесда: «Дида мун вихьулев вуго тIомол хьиталги ретIун», - ян. Гьес абула: «Дида бихьана Аварагас ﷺ тIомол хьитал ретIун. Гьелъ диеги бокьула гьел ретIине», - ян.

Ибну МасгIуд вукIана Аварагасул ﷺ хьитал, къандалъо, сивак ва тIомол таргьа, сапаралда цадахъ босун, гьезул тIалаб гьабулев чи. Авараг ﷺ тIаде вахъунелъул ва гIодов чIолелъул гьес хьитал ретIулаан ва рахъулаан. Хьиталги рахъун, гьел къвалакь кколел рукIун руго ибну МасгIудица, Авараг ﷺ тIаде вахъинегIан.

Ибну СагIдица абуна Анас ибн Маликги вукIанин хьитазухъги тIаргьаялъухъги балагьулев чиян.

Жабир-асхIабас бицана Аварагас ﷺ гьукъанин квегIаб квералъ кваназе ва цояб хIатIида хьитги ретIун хьвадизе. Рес къотIун гурони квегIаб квералъ кваназе карагьатаб буго, гьединго, цого хьит ретIун вилъинеги. Кваранаб рахъ хIалтIизабизе лъикIаб буго лъикIалщинал ишазулъ. Мисалалъе, мажгиталде лъугьунаго, кваналеб мехалда ва гь. ц. ГIодобегIанал ишазулъ лъикIаб буго квегIаб рахъ хIалтIизабизе. Мисалалъе, хIажатханалде унелъул, мегIер ссунхулеб мехалда.

Шамил МухIаммадов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.

ХӀежалде ине заман щолеб букIиналда бан, МахӀачхъалаялда тӀобитӀараб данделъиялда гIахьаллъана хӀеж борхиялъул рахъалъ жавабиял идарабазул ва гӀуцӀабазул вакилзаби. Гьенир гьоркьор лъурал аслиял суалал рукӀана авиатранспорталда, сапаралъул шартӀал, СагӀудиязул ГӀарабиялъул Къираллъиялъул тӀалабазда...

Нижеда тIаса лъугьа, тIадегIанав БетIергьан, ТIабигIиял балагьал рикIкIад гьаре, я Аллагь. Ниж, щибниги лъаларел, лъавукъал муъминзаби, Лълъел балагьал тIаде щун, тIерхьинаруге, Аллагь. Жакъа Дагъистаналде бачIараб къварилъиялъ, БичIчIана киназдаго дур хIалкIолъи, БетIергьан. Хинаб...

МичI ккола некIо заманалдаго гIадамаз дару-сабаб гьабизе ва квен-тIехалъе хIалтIизабулеб букIараб пер-хер. Гьанже гьарурал цIех-рехазда лъазарун руго гьелъул витаминазул ва хIалтIизабизе бегьизабун буго батIи-батIиял сабабазе. Ихдал кванил нигIматал дагьлъараб мехалъ, гьелъул хъархъаздасан...

Къуръан, махраж гьечIого цӀализе бегьулищ, цӀараб цӀан, къараб къан цIалулеб бугони? МагIна хисуларедухъ, Къуръан битIун цIализе малъулеб гIелмуялда абула тажвидилан. ХIарпал рукIине кколелъуса жиде-жидер гьаркьаздалъун рахъиялда абула махражилан. Мисалалъе, гIараб алфавиталда руго цо-цо хIарпал,...

ЗулкъагIида ккола бусурбабазул моцIрол календаралъул анцIила цоабилеб. Жибго «къагIада» абураб рагIул магIна ккола «гIодов чIей», яги хIалтIи гьабичIого чIей. Гьедин моцIалда цIар тарабги букIана гьеб заманалда гIадамал рагъ-кьал гьабиялдаса нахъекъан чIолеллъун...

Аварагасул ﷺ хьит