Аслияб гьумералде

ЧIухIана...

ЧIухIана...

Жакъа нилъеца рехсела инсан вижиялъул кIудияб балъголъиги, гьесул ракьалде гьабураб сапаралъул байбихьиги нилъее загьир гьабулеб аятазул цояб. Гьеб байбихьула ТIадегIанав Аллагьасулги ﷻ малаикзабазулги гара-чIвариялдасан. Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «ХIакълъунго, Дица ракьалда тIад халиф гьавизе вуго», - ян. («Бакъарат», аят 30)

 

Аллагьасе ﷻ инсан халифлъун гьавизе бокьун букIин рагIидал, малаикзабаз абуна (магIна): «Ракьалда пасалъиги гьабулел биялги тIолел гIадамал рижизейищ ругел? Ниж руго Дуе тасбихIги реццги гьабулел ва Мун вацIцIадги гьавулел», - абун. («Бакъарат», аят 30)

Щай малаикзабаз гьедин абураб? Гьез кьураб суал чIухIиялдасан букIинчIо - Аллагьасул ﷻ хIукмуялда щаклъи букIинчIо гьезул. Гьез гьикъана щиб хIикматин бугеб гьелда жаниб. Щайгурелъул, гIадамаздаса цере ракьалда рукIун руго рагъулел, биял тIолел жинал. Жаваб гьабун Аллагьас ﷻ абуна (магIна): «Дида лъала нужеда лъалареб жо», - ян. («Бакъарат», аят 30)

Цинги Аллагьас ﷻ бихьизабуна инсанасул тIадегIанлъи. Гьес Адамида малъана кинабго жоялъул цIарал, малаикзабазда лъаларел жал. Жидеда лъаларин абун малаикзаби мукIурлъараб мехалда, Аллагьас ﷻ гьезде амру гьабуна Адамие сужуд гьабеян. Иблис хутIизегIан киналго малаикзаби къулана.

Иблис (унго-унгояб цIар ГIазазил) чIухIана. Гьелъ абуна: «Дун цIаялдаса гьавурав вуго, гьев хIарщул гьавурав вуго, дун гьесдаса лъикIав вуго», - ян. Гьелдаса хадуб Аллагьас ﷻ Адамги гьесул чIужуги Алжаналде рехана ва цо гъветI хутIизегIан кинабго жо гьезие хIалал гьабуна. Амма иблисалъ гьел гуккана. Гьеб Аллагьасдалъун гьедана гьениса кванани нуж малаикзабилъун лъугьунин абун. Адамида лъалеб букIинчIо гьа гьересияб букIине бегьулеблъи.

Гьелъие гIоло Аллагьас ﷻ гьезде амру гьабуна ракьалде рещтIаян, гьениб жидецаги наслабазги гIумру гьабизе, къиямасеб къо щвезегIан хIалбихьизе. Амма Аллагьас ﷻ Адамида тавбуялъул рагIабиги малъана, гьесул тавбуги къабул гьабуна, тIасаги лъугьана.

Адам авараг вижиялъул ва гьесие Алжаналда хIалбихьи гьабиялъул гьаб къисаялъулъ нилъее гIемерал дарсал руго. Гьелъ ракIалде щвезабулеб буго ракьалда Аллагьасул ﷻ халиф хIисабалда инсанасул бугеб тIадегIанаб даража; иблисалъул чIухIиялда дандеккун, Халикъасул ﷻ амруялда цебе гIодобегIанлъи малъула нилъеда; бихьизабула гIелму Аллагьасдасан ﷻ бугеб  бищун кIудияб сайгъат букIин; ракIалде щвезабула иблисалъул хиянатлъи ва гьелъул гуккиялъул къагIидаби; тавбу къабул гьабулев Аллагьасул гIурхъи гьечIеб рахIмат бихьизабула.

Гьединлъидал нилъер иман щула гьабеги, ракIбацIцIадго тавбу гьабиялде кантIизареги. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «ТIадегIанав Аллагь ﷻ вуго мунагьаздаса тавбу гьабулел ва чорокаб жоялдаса рикIкIад чIолел муъминзаби рокьулевлъун», - ян. («Бакъарат», аят 222)

 

Ибрагьим ГIисаев, Муфтияталъул рухIияб лъай кьеялъул отделалъул хIалтIухъан

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


Аллагьасукьа ﷻ хIинкъарав вац

Цебе заманалда цо бечедав чиясул вукIун вуго лъабго вас. Херлъидал инсул хIукму ккун буго жиндирго бечелъи лъималазда гьоркьоб бикьизе ва гьезда гьоркьоса цоявги вихьизавун, гьесухъ цогидалги гIенеккизе.   КIудияв васас инсуда абун буго, жив кIудияв вугелъул, бетIерлъи жинца гьабилин абун. Инсуца...


ХIежалъул баракат

ХIурматиял бусурбаи, арал къоял рукIана хIежгун гIумра гьабулеб заманалъул. ХIежалъул заманалда гьенире ракIаранщинал гIадамал рукIуна цого ратIлилъ. Гьенив ватIа вахъуларо бечедавгун мискинав, миллат ва тIомол кьералъухъ балагьуларо. Гьелъул мисал буго ГIарас-майданалде бахъинабураб...


Суал-жаваб

Къамат гьабизе байбихьидал тIаде рахъуна цо-цоял. Кида рахъине лъикIаб бугеб? Имам Муслимил «СахIихIалда» тIад гьабураб шархIалда имам Нававияс хъвалеб буго: «Имам ШафигIил мазгьабалда рекъон, суннатаб буго будунас гьеб гьабун лъугIизегIан щивго тIаде вахъунгутIизе», -...


Аварагасул ﷺ гIумру ва гIамал

Аварагасул ﷺ гIумру лъаялъ нилъ рачуна хIакъаб нухде, ракIал рацIцIалъула, иман щулалъула. Аварагас ﷺ гIадамал ахIана Аллагь цо гьавиялде, гIасилъи теялде, жагьиллъиялдаса гIелмулде, мекъи ккеялдаса ритIун ккеялде, бецIлъиялдаса канлъиялде, дунял-ахираталъул талихI щвеялде.   Авараг ﷺ...


Нужее баяналъе

Гьавураб мехалъ ГIиса аварагас щиб абураб? – Дун Дур (Аллагь) лагъ вугин. КIиго пихъалдалъун Аллагь ﷻ гьедун байбихьараб сура щиб? – Сура «ат-Тин». Щиб соналъ хIеж тIадаблъун гьабураб? – ИчIабилеб гьижрияб соналъ. Къуръаналда как чан нухалъ...