Суалазе жавабал кьуна имам ШафигIил мазгьабалда рекъон
Чвердолелъул тIубазе кколеб чан парз бугеб?
Черх чурулелъул тIубазе кколеб кIиго гурони парз гьечIо. ТIоцебесеб, ният гьаби: «Дица ният гьабуна паризаяб черх чуризе», ялъуни «Дица ният гьабуна черх чуриялъул парз тIобитIизе», - абун. Ниятги гьабизе ккола черх чуризе байбихьиялда цадахъ. Гьедин гьабичIони, ай ният гьабун хадуб тIубараб къаркъалаялде лъим щвечIони, черх чури рикIкIунаро. КIиабилеб, тIубараб черхалде, расалде, ай киса-кибего лъим щвезаби. Гьаб кIиябго шартI тIубани, черх чуриги тIубала.
Как базе карагьалъулеб гIуж щиб?
Как базе карагьалъулеб гIуж ккола рогьалил как баралдаса бакъги баккун анкьго натIалъул къадаралъ бакъ борхизегIан. Цоги, бакъанил как бан хадуб бакъ тIерхьинегIан, завалалде, ай зоб бакьулъе бакъ щведал дагьабгIаги гьеб бакътIерхьудехун гьетIизегIан. Гьел гIужазулъ разе бегьуларо сундаго хурхинчIел, гIицIго суннаталин абун ралел какал. Бегьула, рецIун ралел какал ратани, ай паризаял ялъуни суннатал, батIалъи гьечIого, ратибатал, кинаб бугониги сабаб жидее бугел какал, мисалалъе, какичуриялъул, мажгиталде лъугьун тахIият баялъул, бакъ-моцI кквеялъул, цIад гьариялъул гIадал.
Къалъул какде бакъанилаб босун хадуб, къалъулабги бан, бакъанилаб базе лъугьинегIан гьоркьоб дагьаб заман ани, бегьулищ?
Цебеселде данде босун как балелъул ругел шартIаздаса буго кIиябго тIатIала бай. Кинин абуни, тIоцебесеб бан хадуб кIиабилеб базегIан гьоркьор азкарал яги зикру бачун суннатал жал гьаричIого, бачIинахъего бай. Щайин абуни, данде босиялъул магIна буго гьеб кIиябго как цо гIадин гьабун бай. Цебесеб бан хадуб гьоркьоб сагьвиллъи яги кIотен бачIиналда релълъарал гIузрабаздалъун бугониги, халат бахъараб заман ани, данде росун рай къотIун ккола. Гьеб мехалъ кIиабилеб какги жиндир гIужилъе бачун базе ккола. Зарал гьабуларо кIиабилеб какие къамат, таямум, какичури гьабизегIанасеб дагьабго заман иналъ. («Аль-МугIтамад»)
Паризаяб черх чуризе тIалъарав чияс, тIубанго черх чуризе лъим гьечIони, щиб гьабизе кколеб?
Черх чуризе яги какие чуризе тIалъулев чиясухъ гьелъие гIолареб дагьабго лъим бугони, гьесда гьеб бугеб жо тIагIинегIан хIалтIизабизе тIалъула ва гьелда хадуб чуричIого хутIарал лугбузе гIоло таяммумги гьабила. Биинабизе рес бугеб цIер яги гIазу бугони, гьесие лъим бугеблъун рикIкIуна. Бичун босизе лъим бугони ва гьеб рекъараб багьаялъухъ кьолебги бугони, таяммум гьабизе бегьуларо, гьеб бичун босун какие чуризе тIалъула, гьелъухъ кьезе жиндиего ва цадахъ хIурмат бугеб хIайваналъе хIажаталдасан тIокIлъулеб мухь кодоб бугони.
Цадахъ бугеб лъиналде хIажалъи бугони, жиндиего яги цадахъ бугеб жиндир хIурмат цIунизе тIалъулеб хIайваналъе, гьекъезе бугониги, хадуб нухда кванилъ хIалтIизабизе бугониги, гьеб лъим гьечIеблъун рикIкIуна ва каказе таяммум гьабула, гьеб какие чуриялъе яги черх чуриялъе хIалтIизабуни хадуб нухда лъим гьечIеблъи лъан вакъи-къечеялъул заралалда хIинкъи бугони.
Таяммум гьабулаго ният гьабила гьадин: «Дица ният гьабуна паризаяб как хIалаллъиялъе таяммум гьабизе», - абун. Таяммум абулеб жо цо-цоязда бичIчIун батула унтараб лагаялда яги гьелда бухьараб чIортоялда ракь бахин бугилан. Цо-цо лъаларез абула таяммум абун мугъалазаб, ай болъон-гьоялдалъун нажаслъараб жо чурулаго гьабулеб ракьул лъиналда.
Таяммум абулеб жо ккола ниятги гьабулаго бацIцIадаб, жиндилъ хIур бугеб ракьалда кIиго нухалъ хъаталги кьабун тIоцебе кьабураб кIиябго хъаталъ гьумералда, кIиабизе кьабурал хъатазул квегIаб хъаталъ кваранаб гъежалда, кваранаб хъаталъ квегIаб гъежалда хIур-ракь бахин. Щиб бакIалда сундул бицунеб бугониги таяммум абураб рагIиялдаса гьаб бицараб къагIида гурони батIияб мурад букIунаро. («Равзату ТIалибин», «Аснал МатIалиб», «Иршадул ГIавам»)
Хвалил унтиялъ унтарал хIайванал хвезаризе бегьулищ?
Хвалил унтиялъ унтарал хIайванал хвезариялда тIасан мазгьабазда жаниб хилаф буго. Маликияб мазгьабалъул гIалимчи Заркъанияс ва цогидазги хвалил унтиялъ унтарал хIайванал хвезаризе бегьизабун буго. Гьелде тIаде, гIазабалда гьел хIайванал тезегIан хвезаризе лъикIабцин бугин абуна гьез. («ШархIу Заркъани гIала Мухтасарил Халил», «ШархI Мухтасарул Халил»)
Жиндир гьан кваназе хIарамаб хIайван, тIом бахъизелъун чIвазе бегьулищ?
ШафигIияб мазгьабалда гьан кваназе хIарамаб хIайван, тIомое гIоло, чIвазе хIарамаб буго. Аллагьасда лъикI лъала. («Аснал МатIалиб»)
Какие чурун хадуб масхIабиги ретIун сапаралъе вахъарав чи чан къоялъ гьелгун вукIине бегьулеб?
МасхIабиги ретIун сапаралде вахъани, гьениб масхIуги гьабуни, хадуб рокъове тIадги вуссани, гьел сордо-къоялдаса цIикIкIун хIалтIизаризе бегьуларо. Гьеб заман индал масхIу цIидасан гьабизе ккола. Амма гьел ретIани рокъор ва сапаралдеги вахъун масхIу гьабуни, гьеб мехалъ лъабго сордо-къо букIуна. Цо сордо-къоялъ сапаралдаги вукIун рокъове вачIани, масхIуялъул заман гьеб мехалъго лъугIула.
Наркозалъ кIал хвезабулищ?
Лъавуда вукIаго кIал ккун хадуб наркоз гьабуни, гьесул кIал биххуларо, къаси мех щвезегIан наркозалда вугониги. Къаси мехалъ кIал кквезе ниятги гьабун рогьалил какдаса хадуб лъавудаса ани (анестезия гьабун), тIубараб къоялъги кьижун вугони, гьеб къоялъул кIал гьес бецIизе ккола, мунагьги гьелъухъ гьечIо. Операция гьабун хадуб лъавуде вачIани маркIачIул заман щвеладе, кIал рикIкIуна (биххуларо). («ТухIфатул МухIтаж», 3 бутIа)
Рукъ яги машина ижараялъ босулев чиясе бегьулищ гьеб цогидазухъе ижараялъ кьезе яги рокъоре цогидал чагIи риччазе?
Бегьула. Кинниги къотIиялъул авалалда шартI лъуни цогидазе кьезе бегьуларин яги рокъоре чагIи риччазе бегьуларин абун, гьеб мехалъ гьеб къотIи биххула ШафигIияб мазгьабалда рекъон. («ИгIанатул ТIалибин», 3 бутIа)
Цо-цоял ратула какие чурулаго авалалда кверал чуранинги абун гъеж-рукь чурулаго цадахъ кверал чуруларел. Гьединаб какичури рикIкIунищ?
Какичуриялъул авалалда кверал чуризе суннатаб буго. Какичурулаго гъеж-рукь чурулеб мехалъги кверал цIидасан цадахъ чуризе ккола. Гьедин квералги чуричIого гьабураб какичури рикIкIунаро. («ТухIфатул МухIтаж», 1 бутIа)
