Суал-жаваб

Суал-жаваб

Сундаса цIунизе рекъараб бугеб кIал ккураб заманалда?

КIал ккурав чиясе лъикIаб буго шагьваталдаса цIуни гьабизе, мискалда хъвай ва гьелъул махI сунтIи тезе. Щайин абуни гьел руго кIал ккурав чиясе карагьатал жал, хIалтIизариялдалъун гIибадаталъул кири мукъсан гьабулел. Гьединго рекъараб буго кухIлу бахин тезе, завалалдаса хадуб сивак бахъи тезеги. Киналниги хIарамал жалаздаса, гьереси бициналдаса, гъибат-бугьтан, мацI гьаби гIадал жалаздаса мацI цIунизеги.

(«ИгIанату ТIалибин»)

ЗахIматаб хIалтIуда вугев чияс кIал биччазе бегьулищ?

ЦIакъго хIехьезе захIматаб хIалалъул вакъи ялъуни къечей унтиялда релълъун букIуна. Гьелдалъун кIал биччазеги бегьула. Хуриб ялъуни ахикь хIалтIаби байбихьулеб мехалъ рамазан моцI щвани, цинги гьел хIалтIаби цере яги нахърахъизе ресги батичIони, гьенир хIалтIиялдалъун цIакъ кIудияб захIмалъиги баччизе кколеб бугони, кIал биччазе бегьула. Гьелда релълъун рукIуна цогидал хIалтIабиги. БатIалъи гьечIо, хIалтIи жиндирго букIа ялъуни мухьдахъ, яги киридахъ тIаде босараб чияр батаниги. Кинниги гьал цере рехсарал хIалтIабазда ругел гIадамаздаги щибаб къойил къаси ният гьабизе тIалъула. Цинги кIалккураб къоялъ кутакаб захIмалъи тIаде бачIани – кIал биччала, бачIинчIони – кIал тIубазабила.

 («Мугънил МухIтаж»)

ГIинзунир къазарулел наушникал ялъуни гьанже ругел вакуумниял наушникал раялдалъун кIал биххулищ?

Гвангвараялъул ракьаялдаса жанирехун унел ратичIелдаса нахъе наушникал раялдалъун кIал биххуларо. Гьединлъидал наушникал ралаго гьеб ракьа бахинаредухъ цIакъ цIодорго рукIине ккола. Аллагьасда ﷺ лъикI лъала.

(«Ал-Фатава Ал-Кубра Ал-Фикъгьия»)

ТаравихIазул какал рокъорищ ялъуни мажгиталда жамагIатгун раралищ лъикIал ругел?

ТаравихIал рай бихьиназе ва ручабазе суннатаб гIибадатлъун ккола. Гьелъул гIужги рамазан моцIалъул боголил какдаса хадуб байбихьула. ТаравихIазул какал рокъор ялъуни мажгиталда жамагIатгун раялда тIасан гIалимзабазул хилаф ккана.

Имам ШафигIияс, гьесул мазгьабалъул гIемерисел гIалимзабаз ва цогидалги мазгьабазул имамзабаз чIезабуна таравихIазул какал ГIумар-асхIабас ва цогидал асхIабзабаз гIадин жамагIатгун мажгиталда разе хирияб бугин абун. ТIадеги, бусурбабазулъ гьеб лъикIаб пиша, гIидазул какалго гIадин, исламалъул гIаламатлъунцин лъугьана.

Гьелде тIадеги, битIун Къуръан цIализе лъаларесе, ялъуни жив вачIунгутIиялъ мажгиталда жамагIаталъул къадар дагьлъулеб бугони, ялъуни рокъоб жинцаго балаго тIаде кIвахIаллъи, макьу щолебги бугони, гьединав чиясе таравихIазул какал жамагIатгун мажгиталда разе лъикIаб буго.

(«ИгIанату ТIалибин», «Ат-ТахIзиб»)

КIал ккун вукIаго бетIер ялъуни гIус унтун лъугьани, дараби

гьекъезе бегьулищ?

БетIер, гIусал ва цогидаб бакI унтун чиясул рахIат холеб бугони ва кIал кквей сабаблъун унтиги жеги цIикIкIунеб бугони, унти чIезелъун дараби гьекъон кIал биххизе бегьула. Тохтурасул бихьизабиги гьелъие къваригIунаро. Гьекъолеб даруялъ гьеб унти чIезабулеблъи лъараб гIола. Амма кIал биххиларедухъ дараби гьекъечIого укол гьабун унти чIезабизе рес бугони, гьедин гьабураб лъикIаб буго.

(«Бугъятул Мустаршидин», «ХIашиятул Жамал», «ХIашиятул Бужайрими»)

ЛагIунилан кIал биххулищ?

ЛагIи бачIинабиялдалъун биххула. Жибго лагIизе бачIани биххуларо, гьелъул асар къватIисеб рахъалдеги щун нилъер ихтияралдалъун гуреб жибго жанибе аниги биххуларо.

 Абу-Давудица бицараб хIадисалда буго: «Жинда тIад лагIи бергьарасда кIал бецIи гьечIо», - ян.

 («ИгIанатул ТIалибин», 2 бутIа, гьум. 442)

Чвердеялъ кIал биххулищ?

Паризаяб черх чуризе ккун, лъелъ вукъичIого чвердолесул магIазул къалазухъе ялъуни гIинзунибе лъим ани, кIал биххуларо. Амма суннатаб ялъуни гьогьомизелъун чвердолаго ани, биххула. Паризаяб черх чури бугониги лъелъ вукъун чвердолев вугони, гIинзунибе яги ургьибе лъимги ани, кIал биххула, гьедин чвердезе кIал ккураб мехалъ карагьатаб букIиналъе гIоло.

 («ИгIанату ТIалибин», 2 бутIа, 453 гьум)

КIал биччазе бегьулел гIузраби кинал ругел?

БетIергьанас хирияб Къуръаналда абулеб буго: «Аллагьас чиясда тIадкъаларо гьесда хIалкIолеб жо гурони». Гьединлъидал, шаргIалъ хIалал гьабуна гIузраби ругел чагIазе кIал биччай. Гьездасан ккола:

 Унти. Цо чиясул кIал кквеялдалъун унти цIикIкIиналда яги сахлъи гьечIолъи халатбахъиналда хIинкъи бугони, гIузру буго кIал кквечIого чIезе. Амма хадуб бецIизе тIадаб буго. Гьебги цIехезе ккела кIалалъул хIакъикъат бичIулев тохтурасда.

 Сапар. Рамазан моцIалъ халатаб (85 км. яги цIикIкIун) сапаралда вугев чиясе бегьула кIал биччазе. Хадуб бецIизеги тIалъула. Гьеб сапарги хIалалаб букIине ккола. Гьединго шартI буго гьев рогьел баккилалде сапаралде вахъун вукIин. Радал кIалги ккун рокъов вукIарав чи къад сапаралде вахъани, гьесие сапаралъе гIоло кIал биччазе гIузру гьечIо.

 КIал кквеялдаса гIажизлъи. Херав ялъуни сахлъиялде хьул гьечIев чи вугони кIал кквезе бажаруларев, гьединазда гьеб кквезе тIалъуларо. Гьезда тIалъула щибаб кIалалъул бакIалда тIагIамалъул муд кьезе. Гьез хIехьон кIал ккуни, муд тIаса ккола.

 Лъимаде йикIин ва лъимер хахизаби. Къинай ва лъимер хахизабулей гIаданалъе рухса кьун буго кIал биччазе, гьездехун гурхIел гьабун ва гьезул лъимер цIунун. Гьел кIияздаго тIалъула хадуб гьеб бецIизеги. Гьез кIал жидерго черхалъе зарал ккеялдаса хIинкъун биччан батани, гьезда кIалал рецIи гуреб жо тIалъуларо. Гьединабго хIукму буго гьез кIал жидедаго ва лъимералда хIинкъун биччан батани. Амма гьез кIал гIицIго лъимер цIуниялъе гIоло яги рахь дагьлъун лъимералъе зарал ккеялда хIинкъун биччан батани, гьезда кIал бецIигун цадахъ тIалъула щибаб биччараб кIалалъухъ муд кьезеги.

(«ИгIанату ТIалибин», 2 бутIа)

КIал ккун вукIаго хIижама гьабизе бегьулищ?

КIал ккурав чиясе хIижама ва би биччай гьабизе бегьула, амма карагьатаб буго. Аварагас асхIабзаби нахъчIван руго кIал ккун рукIаго хIижама ва висал (биччачIого тIатIала кIиго яги цIикIкIун кIал кквей) гьабиялдаса, гьезда гурхIун. КIал ккун букIаго хIижама гьабидал чорхол къуват дагьлъулелъул, къуват дагьлъиялдалъун гIибадат гьабиги загIиплъулелъул. Кинниги хIижама гьабиялъ кIал биххуларо. Щайгурелъул, Аварагасги кIал ккун вукIаго хIижама гьабуна.

(«МугIтамад»)

Укол гьабуни кIал биххулищ?

КIал биххизабиялъул шартI буго рагьараб тIабигIияб каратIалда жанибе жо ин. Бидурихьалда ва ччобориялда укол гьаби гьечIо кIал биххизабулеблъун. Щайгурелъул бидурихь ва ччобори рагьараб, тIабигIияб каратIлъун гьечIо.

(«МугIтамад», 2 бутIа, гьум. 182)