Суалазе жавабал кьуна имам Шафигiил мазгьабалда рекъон

Щуябго какилъ рихьизарурал ракагIатазулъ щиб хIикмат бугеб?

ТIадегIанав Аллагьас Адам авараг вижана кIиго жоялдалъун: рухIалдалъун ва черхалдалъун. Гьединлъидал Аллагьас рогьалил какилъ амру гьабуна кIиго ракагIат баян ва тIоцебесеб ракагIатги ккола черхалъухъ шукру гьаби, кIиабилеб ракагIат - рухIалъухъ шукру гьаби.

Аллагьас Адамил черх бижана ункъо жоялдалъун: лъим, ракь, цIа ва гьури. Хадуб Аллагьас амру гьабуна къаде какдаги бакъанил какдаги ва боголил какдаги ункъ-ункъ ракагIат байин гьелъие шукру гьабун.

Гьединго Аллагьас Адамил черхалъулъ лъуна лъабго жавгьар: гIакълу, ракI ва иман. Хадуб амру гьабуна маркIачIул как лъабго ракагIаталдалъун базе, гьезухъ шукру гьабун. («Фатава Хъвартихьуни», гьум. 46).

Мажгиталъуб къайиматахI бичизе ва босизе бегьулищ?

ШаргIалда рекъон щиб бугониги жо бичун босизе ва бичизе гьукъараб гьечIо, амма ригьнал даран хутIун цогидаб бича-хиси карагьатаб буго. Мажгиталда жаниб никяхI лъезе суннатаб буго. Мажгит нахъарукълъун, тукенлъун хIалтIизабизе гьукъараб буго, щайгурелъул мажгиталъул къасд цогидаб букIун, ай гIибадат гьаби. Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда буго: «Нужеда цоясда вихьани мажгиталда жаниб бичулев ва босулев чи, гьесда абе Аллагьас дур дармида баракат лъогеги», - ян. (Тирмизи).

Муцин абураб улитка бугеб косметика чIужугIаданалъ хIалтIизабизе бегьулищ?

ШаргIалда рекъон муцин буго бацIцIадаб жо, ай улиткаялъ жиндаса къватIибе бачIинабулеб лъамалъи. Гьединлъидал гьеб гьабураб косметология хIалтIизабизе бегьула, какда цебе чуризеги кколаро. Росасе аралъе бегьула,росасда берцин бихьулеб батани. Киниги гьелъиеги хIарамаб буго рокъоса къватIие яхъине гьебги гьабун, росас изну кьун батаниги, якъинго лъалеб бугони бихьиназ халгьабизе бугеблъи, ай гьеб кIудияб мунагь ккола. Якъинго лъалеб гьечIони, амма ракIалде кколеб бугони бихьинал балагьизе рес букIин, гьеб мехалда гьитIинаб мунагь буго. Щаклъи кколеб бугони - къватIие яхъине карагьатаб буго.

Имамасдаса цебе салам кьурав чиясул как рикIкIунищ?

Имамасда хадув как балев вугев маъмумас имамасдаса цебе салам кьей чанго батIияб хIалалъулъ букIине рес буго. Масала, маъмумас гьеб имамасдаса ватIалъизе ниятгун лъан, бокьун кьола, ялъуни имамасдаса ватIалъизе ният гьабичIого лъан бокьун кьола, ялъуни лъачIого кьун батула. ТIоцебесеб мисалалда, ай ватIалъизе ниятгун кьун батани, гьесул как рикIкIуна, амма жамагIаталъул кири гьесие щоларо, щибго гIузру гьечIого ватIалъун ватани.

КIиабилеб мисалалда, ай ватIалъизе ният гьечIого, лъан, бокьун салам кьуни, как батIуллъула. Гьелъие гIиллаги, гьев имамасда хадув как балев вугев чи кколеблъи. Лъабабилеб мисалалда, ай лъачIого кьун батани, гьев чIезе ккола имамас салам кьезегIан, цинги цIидасан кьезе ккола салам. ЛъачIого кьураб салам гьесул рикIкIунаро жиндир бакIалда кьун гьечIеблъидал.

КIиго ракагIат балеб заманалъул къадаралъ маъмумас салам цIидасан кьечIони ялъуни как биххулел пишаби гьес гьаруни, гьесулги как батIуллъула. Маъмумасул салам цебе кьураблъун ккола имамас салам кьелелде «Ассаламу гIалайкум» абураб рагIиялъул ахирисеб «мим» хIарп абизегIан. Имамасда цадахъ салам кьей карагьатаб буго ва карагьатал жалаз жамагIаталъул кири мукъсан гьабула. («ТухIфатул МухIтаж»)

Яцалъе бокьун буго эбел-инсул хабада тIугьдул рекьизе. Лъазе бокьилаан шаргIалда рекъон хабада тIад жо бекьизе бегьулищали?

ТIахьазда хъвалеб буго суннатаб бугин хабада гIурччинаб гIаркьел лъезе. Гьедин гьабиги бугин аварагасда нахърилълъинин. Щайин абуни, гьеб гIаркьелалъ гьабураб тасбихI сабаблъун хварасе хабал гIазаб гьаби бигьалъиялде хьул бугин абун.

Ибну ГIаббасидасан бицараб хIадисалда буго, кIиго хабада аскIосан унаго, пальмаялъул гIаркьел босейинги абун аварагас кIийдегиги бекун гьеб хобазда тIад къазабунин абун. Гьедин гьабиялъул хIикматалдаса цIехедал, гьес абуна: «Хьул буго гьаб гIаракьел бакъвазегIан гьезие гьабулеб гIазаб бигьа гьабилин», - абун.

Ибну ХIажарица «ТухIфатул мухIтаж» тIехьалда хъвалеб буго, хабада бугеб гIурччинлъи нахъе инабизе яги къотIизеги бегьуларин, щайин абуни гьеб бугин хварасе жиндаса бугеб пайда къотIизаби. Бакъвараб бугони, бегьилин буго. ХIасил гьабун абуни, хабада тIугьдул рекьизе бегьула, амма тIабигIиял гурел лъезе бегьиларо.

Гьедин гьабиялдалъун бусурбаби гурезда релълъенлъи гьаби лъугьиналъе гIоло. ГIабдуллагь ибну ХIамидица жиндир «Муснад» абураб тIехьалда рехсон буго аварагас доб пальмаялъул гIаркьел хабада лъолелъул хварасул бетIералъул рахъалда лъунин абунги.

Как балелъул, нажаслъи жаниб бугеб памперс тIад ретIараб лъимер какикьтIамалда тIад кIусани яги махIабазда хурхун чIани, как биххулищ?

Как биххизабулел жалазул лъабабилеб буго нажасаб жоялъ ратIлиде яги черхалде щвей гьаби. Щвей гьабейин абураб рагIиялдаса мурадги - нажасаб жо ратIлиде яги черхалде щвей, цинги как балес гьеб хехго тIаса инабизе гIедегIил гьабунгутIи.

Цинги биххула как. Как балесде нажаслъи щвани гьуриялъ бачIинабиялдалъун яги цоги гьелда релълъарал гIунгутIабаздалъун ва гьесие ресги рекъани хехго гьеб тIаса инабизе, тIаде бачIараб нажаслъи бакъвараб букIиналда релълъун, гьесул как биххуларо. («Фикъгьул мингьаж»).

Как балелъул лъималазул ратIлида гIафву гьабула, гIемерисеб нухалда гьезул ретIел чороклъун букIиналъул хал гьабичIого, гьеб лъимер как балесда хурхунин абун какги биххуларо. Амма мухIканго лъалеб бугони гьелъул ретIелалда нажаслъи бугеблъи, гьеб мехалъ гIафву гьабуларо, щайин абуни, лъималаздаса цIуни гьабизе кIолелъул. («ФатхIул гIалам»).

Гьаб тIадехун рехсаралда релълъун, как балесда хурхараб лъимералъул ретIел яги тIад ретIараб памперс мухIканго лъалеб бугони нажаслъараб букIин, как биххула, амма хурхараб хIалалда гIедегIил гьабун нахъе ине гьабуни, биххуларо. («Мингьажу ТIалибин»).

Цого бусада лъимал регизаризе бегьулищ? Масала, вац яцгун, ялъуни жалго ясал, яги васал?

Бихьинал бихьиналгун, батIалъи гьечIо - вац, эмен, вас вукIа, ялъуни руччаби руччабигун, батIалъи гьечIо - яц, эбел, яс йикIа, бихьинал руччабигун, батIалъи гьечIо - вац-яц, эбел-вас, эмен-яс рукIа, цо бусада, цо тIад балеб жоялда гьоркь, ратIлидаса гIицIго регизе исламалда рекъон хIарамаб буго. РатIлидаса гIицIго гьечIони, хIарамлъи тIаса уна. Гьебго хIукму буго 10 ва цIикIкIун соназде рахарал лъималаздехунги. Гьединлъидал гьеб ригьалде рахарал лъималазе бусен батIа гьабизе ккола. Аллагьасда лъикI лъала. («Нигьаятул МухIтаж»).

Нижер росулъ мажгит къиблаялдаса дагьаб гьетIун бан буго. Жанир цIарал мухъалги къиблаялдаса тирун руго. Лъазе бокьилаан гьединаб мажгиталъуб как кин балебали?

Къиблаялдаса гьетIун бараб как ШафигIил мазгьабалда рекъон рикIкIунаро ва гьедин бараб как бецIизе ккола. Как балев чияс жиндирго керен битIахъе къибла бугеб рахъалде битIун сверизабизе ккола. Нилъер мазгьабалда къибла бугеб жибго жигьаталъ гIей гьабуларо. Гьединго къиблаялдаса рикIкIад как балев чиясул ракIчIей букIине ккола къиблаялдехун вуссун вугин абураб, амма гъваридго мухIканлъи гьабизе тIадаб гьечIо. («ТухIфатул МухIтаж»).