Аслияб гьумералде

КIодолъи гьабурав гIодовегIанлъула

КIодолъи гьабурав гIодовегIанлъула

Аллагьасул Расулас ﷺ ратIлилъ бугониги кванилъ батаниги, цогидазулалдаса лъикIаб жиндиего тIаса бищулароан, асхIабзабазде щвараб захIмалъи, хинлъи-цIорой, ракъи гьесги ﷺ хIехьолаан цадахъ.

 

«Мавагьиб» абураб тIехьалда ибну Бухайрадаса бачIараб хIадисалда буго: «Цо нухалъ Аварагасде ﷺ щун букIана кутакаб ракъи. Цинги гьес ﷺ чехь кквезелъун (цIакъго ракъи халлъичIого букIине) гьелда къоно бухьана. Цинги абуна: «Гьадин гурищ нилъер напс, гIемериселъ кванилъ, ратIлилъ, рахIатазулъ лазатги босун, (хадуб) ахираталда ракъигун къеч хIехьезе ккун захIмалъиялде ккезе бугеб? Гьелъ гурищ, жиндир напсалъе (гьелъул гьаваялда ва дунялалъул берцинлъабазда нахъги вилълъун) кIодолъи гьабурав, гьелъго (напсалъ) гIодовегIан гьавуравлъун (ахираталда) вукIине вугев (Аллагьасул ﷻ рахIматги щвечIого)? Жиндир напс (захIматлъабиги раччун, дагьаб бугониги Аллагьас ﷻ кьуралде гIейги гьабун) гIодобегIан гьабурав гурищ вукIине вугев (ахираталда, абадияб талихIги щун, Алжаналда кверщелги батун) тIадегIанавлъун».

Абу Гьурайратица бицун буго: «Цо нухалъ дун лъугьана Аварагасул ﷺ рокъове. Дида Авараг ﷺ ватана гIодовги чIун как балев. Дица гьесда ﷺ цIехана: «Щиб дуе ккараб?» - абун. Аллагьасул Расулас ﷺ абуна: «Ракъи», - абун. Цинги дун гIодизе лъугьана. Аварагас ﷺ абуна: «ГIодуге, (Къиямасеб къоялъ) ракъиялъул захIмалъи тIаде щоларо гьаб дунялалда вакъулесде, бихьаралда гьев разиявлъун вугони», - абун.

Имам Муслимица рехсон буго Абу Гьурайратидасан бачIараб хIадис: «Цо нухалъ Аллагьасул Расул ﷺ рокъоса къватIиве вачIана гIуж гуреб мехалда. Гьединаб заманалда Аварагасухъе ﷺ щивго вачIунароан. Абу-Бакар вихьидал, Аварагас ﷺ цIехана: «Гьаб заманалда мун къватӀиве вахъине ккараб жо щиб, я Абубакар?» - абун. Гьес жаваб гьабуна: «Дун къватӀиве вахъана Аллагьасул Расулгун ﷺ дандчӀвазе бокьун, гьесул гьайбатаб гьурмахъ балагьизе гIишкъугун ва гьесие ﷺ салам кьезе», - абун.

Гьелдаса гIемер заман инчIо, аскIове вачIана ГIумар-асхIаб. Аварагас ﷺ гьесдаги цIехана: «Гьаб заманалда мун къватӀиве вахъине ккараб жо щиб, я ГIумар?» - абун. «Ракъи, я Аллагьасул Расул ﷺ» - абун жаваб гьабуна ГIумарица. Аварагас ﷺ абуна: «Дидаги гьединабго хIал буго», - ян. (Аварагас ﷺ гьедин абуна, гьел гIодоре риччазе рукIине ва гьезулгун ракъи жинцагоги гIахьал гьабулеб букIин бихьизабизе). Цинги цадахъ гьел ана Абул Гьайсамихъе. 

Гьев вукIана ансариязул цояв, гьесул рукIана чамасдакалъул гIемерал гъутIби, гIи. Гьев рокъов ватичIо. Гьалбадерица гьесул чIужуялда цIехана рос кив вугевин абун. Гьелъ абуна жидее лъим цIезе анин. Дагьаб заманалдаса Абул Гьайсам, лъел рагIгун, вачIана. Лъим жаниб букIараб рагIги гӀодоб лъун, гьев Аварагасда ﷺ аскӀове вачӀана ва гьесда ﷺ хурхана (гьесул ﷺ баракат щвезелъун, жиндир тIубараб кереналдалъун Аллагьасул Расуласул къаркъалаялдаги цун). Цинги лъугьана гаргадизе Аллагьасул Расуласе ﷺ гIоло жиндир бугеб бищун къиматаб Къурбан гьабизе хIадур вугин абун. Хадур гьел къватIире рахъана Абул Гьайсамил ахикьехун ралагьун.

Абул Гьайсамица гьезие гIодоб тIамуна халича ва живго ахикье ана. Цинги вачIана чамасдак тIад бугеб гIаркьелги босун (гьелда букIана барщарабги барщун бахъинчIебги тIагIам) ва гьеб лъуна гьалбадерида цебе. Аварагас ﷺ гьесда цIехана: «Дуца нижее барщараб гIатIгояб тIаса бищичIищ?» - абун. Абул Гьайсамица абуна: «Я Аллагьасул Расул ﷺ, дица нужее тIуна хьоп, нужецаго бокьараб тIаса бищизелъун ва тIад лъимги гьекъезе», - ян. Гьеб мехалъ Аварагас ﷺ абуна: «Дир напс кодоб бугев АллагьасхIаги, гьаб кинабго буго Къиямасеб къоялъ нужеда кIалгьикъи гьабизе бугел нигӀматаздасан: гьогьомараб рагIдукь бакI, барщараб чамасдак, цIорораб лъим», - абун.

Гьединав вукIана Аллагьасул Расул ﷺ, кинаб хIалалъулъ ругониги ахир Къиямасеб къоялъ букIине бугелъул пикруги гьабулев, лазат босун дунялалъул нигIматазул халги гьабуларев. Аллагьас ﷻ гьесул ﷺ баракат-шапагIаталдаса махIрум гьаругеги нилъ! Амин!

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Аварагасги ﷺ тIадчIей гьабулеб букIараб

Къунуталъ (магьдина) какилъ хасаб бакI ккола ва гьеб ккола ШафигIияб мазгьабалда бищунго кIвар бугел суннатазул цояб. Гьеб буго рогьалил какил кIиабилеб ракагIаталда, рукугIалдаса хадуб цIалулеб хасаб дугIа. Гьединго къунут цIалула витрулъул какда, рамазан моцIалъул ахирисеб бутIаялда ва балагь...


Шайих Ахlмад-афанди

Дагъистан гвангъараб Файизалъул нур, Дуниялго цIураб Иршадалъул бакъ. ГIаламго баччарав Къуватав устар, ХIакъалде ахIулев ГIелмудал ралъад. Дир хирияв устар, АхIмад-афанди. ХIакъаб иршадалъул Камилав устар. Нижер ургъел гьабун ГIумру кIочарав, Нижер ургъел гьабун Гьарделев...


Черхалъул хIал баччулеб

ХIатIил кӀудияб килищ гӀицӀго килищ гуро.   Гьеб чIола тӀолабго черхалъе балансировка хӀисабалда, ай гьелъ тIубараб черх чIезабула битIун, чи дове-гьаниве вортун унаредухъ. ГьитIинаб лага букӀаниги, гьелъ черхалъул 40 процент гӀанасеб къадар жиндаго баччула. Гьеб гьечӀони нилъехъа ритӀун...


Телефоназул унти

Жиндир хIакъалъулъ гIемер бицунеб унти ккола телефоназда нилъ рараллъун рукIин.   Нилъер лъималги цIакъго унтун руго гьеб унтиялъ. Гьединаб унти букIин загьирлъула: Смартфоналдаса ри-кӀкӀад ругеб мехалда яги гьеб кIочон хутIани ургъалабазулъе ккей. Телефоналде гIемер халгьаби. Цо-цояз...


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...