Аслияб гьумералде

ТаравихIазул хиралъи

ТаравихIазул хиралъи

ТаравихI ккола жамагIат гьабун базе лъикIаб, суннатаб как. Гьеб бала рамазан моцIалъ, боголил какил гIуждаса хадуб.

 

ТаравихI базе бихьиназе суннатаб буго мажгиталъуб. Гьедин рес кколеб гьечIони, рокъоб жинцагоги базе бегьула.

ТIадаб буго кIи-кIи ракагIатккун базе. Ункъо ракагIат цо салам кьун бани, таравихI рикIкIунаро. Гьелъие ният гьабула «таравихIалъул как базе яги рамазан моцIалъул как тIобитIизе», -  абун. ТаравихIалдаса хадуб бала лъабго ракагIат витруялъул. ТIоцебе бала кIиго ракагIат, хадуб цо ракагIатги.

ТаравихIалъул хиралъиялъул бицани, гьелъул рехсон хIалкIоларо. Кин батаниги цо-цоял рехсела.

Рамазаналъул тIоцебесеб сордоялъ таравихI барав чи мунагьаздаса вацIцIалъула эбелалъ гьавурав гIадин.

КIиабилеб сордоялъ барав чиясул мунагьал чурула ва гьединго гьесул эбел-инсулги чурула, гьел бусурбаби ратани.

Лъабабилеб сордоялъ таравихI тIобитIарасе ГIаршалда гъоркьан малаикас ахIула: «Дуца дурго гIамалал цIигьаре. Аллагьас дур цере рукIарал мунагьал чурана», - ян.

Ункъабилеб сордоялъ таравихI барасе буго Таврат, Инжил, Забур ва Къуръан цIалараб гIадинаб кири. 

Щуабилеб сордоялъ тIоби-тIарасе буго Масжидул-ХIарамалда, Масжидул-Ннавабиялда ва Масжидул-Акъсаялда как бараб гIадинаб кири.

Анлъабилеб сордоялъ тIобитIарасе буго «Байтул МагIмураялда» тIаваф гьабураб гIадинаб кири. Гьеб ккола нуралъул рукъ, ай зодоб КагIбаялда тIад бугеб, жинда тIад кидаго малаикзабаз тIаваф гьабулеб. Щибаб гамачIалъ, хIатта гьениб бугеб хIуралъцин гьесул мунагьал чуреян гьарула.

Анкьабилеб сордоялъ таравихI тIобитIарасе Муса аварагасе кумек гьабураб гIадинаб кири буго, жив фиргIавнида ва Гьаманида данде вахъарав мехалъ.

Микьабилеб сордоялъ тIобитIарасе Аллагьас кьола Ибрагьим аварагасе кьун букIарабщинаб.

ИчIабилеб сордоялъ таравихI тIобитIарасе кьола Аллагьасул аварагасул гIадинаб гIибадат. 

АнцIабилеб сордоялъ тIоби-тIарасе Аллагьас кьола дунялалъул ва ахираталъул нигIматал.

АнцIила цоабилеб сордо тIобитIарас дунял тола мунагьалги гьечIого. 

АнцIила кIиабилеб сордоялъ тIобитIарав къиямасеб къоялъ вахъуна гьурмада нургун ва моцIрол канлъигун.

АнцIила лъабабилеб сордо тIобитIарав цIунизе вуго къиямасеб къоялъ дандчIвазе ругел киналниги балагьаздаса.

АнцIила ункъабилеб сордоялъ как барасе малаикзабаз нугIлъи гьабизе буго гьав чияс таравихIал ралел рукIанин. Хвасарлъизеги вуго хIисаб-суалалдаса.

АнцIила щуабилеб сордоялъ тIобитIарасе малаикзабаз салат-салам лъезе буго. Хасго ГIаршалъул ва Курсалъул малаикзабаз.

АнцIила анлъабилеб сордо тIобитIарав Аллагьас цIунизе вуго жужахIалдаса ва кьезе буго алжан.

АнцIила анкьабилеб сордоялъ таравихI тIобитIарасе Аллагьас кири кьезе буго аварагзабазул гIадинаб.

АнцIила микьабилеб сордоялъ таравихI тIобитIарасда Аллагьас абулила: «Я, дир лагъ! Дун дудаса ва дур эбел-инсудаса рази вуго», - ян.

АнцIила ичIабилеб сордо тIобитIарасул Аллагьас даража бахинабулила Фирдавс алжаналде.

Къоабилеб сордоялъ тIобитIарасе Аллагьас кьолила шагьидасе ва вализабазе кьолебго гIадинаб кири.

Къоло цоабилеб сордо тIобитIарасе Аллагьас алжаналда нуралъул рукъ балила.

Къоло кIиабилеб сордо тIобитIарав къиямасеб къоялъул пашманлъиялдаса ва ургъалидаса цIунаравлъун вукIуна.

Къоло лъабабилеб сордо тIобитIарасе Аллагьас шагьар балила алжаналъуб. Къоло ункъабилеб сордо тIобитIарасул 24 дугIа къабул гьабизе рес бугила.

Къоло щуабилеб сордо тIобитIарав хабал гIазабалдаса тархъан гьавизе вугила.

Къоло анлъабилеб сордо тIобитIарав Аллагьас кIодо гьавулила 40 соналъул гIибадаталъул кириги кьун.

Къоло анкьабилеб сордо тIобитIарас сиратIалъул кьо бахунила пирхараб пириялъ гIадин. 

Къоло микьабилеб сордо таравихIалдалъун тIобитIарав, Аллагьас алажаналда вахинавулила 1000 макъамалъ тIаде.

Къоло ичIабилеб сордо тIобитIарасе Аллагьас кьолила къабулаб 1000 хIежалъул гIадинаб кири.

Лъеберабилеб сордо тIобитIарасда Аллагьас абулила: «Я, дир лагъ! Бокьараб пихъ кванай, Сал-Сабил абураб лъелъ чвердей ва алжаналъул Кавсаралдасан гьекъей. Дун дур БетIергьан вуго ва мун дир лагъ вуго», - ян.

 

 

ГIабас МухIаммадов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


ЦIияв ректор

Саида Сиражудинова тӀамун йиго Дагъистаналъул гуманитарияб институталъул ректорлъун. Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афандиясул рахъалдасан баркала загьир гьабуна цеве ректорлъун вукӀарав НухӀкъади БахIмудкъадиевасе, гьес гьабураб хӀалтӀухъ. Баркалаялъул гӀаламат хӀисабалда гьесие сайгъат...


ГIарафа магIарда чIей

ГIарафа магIарда чIей хIежалъул бищун кIвар бугеб рукнулъун ккола, щайгурелъул, гьеб къо къалъаралдаса хадусеб къоялъул рогьел баккизегIан гьенив цо лахIзаталъгIаги чIечIев чиясул хIеж рикIкIунгутIиялъе гIоло. Цогидал рукнабазе цIараб хасаб заман гьечIо.   ГIарафа мегIер ва ГIарафа къо буго...


ЛъикIал гIамалал

ХIадисалда буго: «Аллагь ﷻ лъикIав вуго, Гьесие лъикIлъи бокьула. Гьес ﷻ лъикIлъиялдалъун щвезе рес кьола кьвари ва цогидалдалъун щвезе кIолареб жо», - абун (Бухари). Дунял бихьиялъе Аварагасул ﷺ гьал рагIаби кьучIлъун руго бусурбанчиясе. ЛъикIлъиги, гIицIго беццараб гIамаллъун букIин гуребги, гьеб...


Кинаб хъвелеб?

Къурбан хъвей ШафигIиясдаги АхIмадидаги Маликидаги аскIоб муаккадаб суннат ккола. АбухIанифатида аскIоб къурбан хъвей тIадаб буго шагьаразда, росабалъ гIумру гьабун бугел гIадамазда. Амма АбухIанифатида аскIоб гьеб тIалъизе ккани закат бахъи гIураб бечелъи букIине ккола. «РахIматул...


Ният халгьабун…

Къокъаб, амма магIна гъваридаб аби буго: «РакIбацIцIалъиялъ, ай ихласалъ гIажаибал жал гьарула», - ян абураб. Гьел рагIабаз мухIканго загьир гьабула муъминчиясул гIумруялъул аслияб магIна. Ахир-къадги исламалда бокьараб гIамалалъе къимат гьабула гьелъул сипат-сураталдалъун яги кIодолъиялдалъун...