Аслияб гьумералде

Лъие дугIа гьабулеб?

Лъие дугIа гьабулеб?

Малаикзаби ккола ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ мунагь гьечIел рацIцIадал махлукъатал. Гьел руго нуралдаса рижарал, я кваналарел, я гьекъоларел, я кьижуларел, шагьват гьечIел, киданиги Аллагьасул ﷻ амру хвезабуларел, щибго ишкал гьечIого жидее гIоло рижарал жал тIуразарулел.

 

Гьел рукIуна кидаго гIибадаталда, Аллагьасул ﷻ тIадкъай тIубазабун, Гьев ﷻ рехсон. Гьез цIун руго зобал ва ракьал, гьезул рикIкIенги Аллагьасда ﷻ гурони лъаларо.

Аллагьасул ﷻ изнуялдалъун, Къиямасеб къоялъ, жидедаса БетIергьан ﷻ рази вугел муъминзабазе гьез нугIлъиги гьабула. Хирияб Къуръаналда буго (магIна): «Гьез (малаикзабаз) шапагIат гьабуларо жидедаса (Аллагь) разиязе гурони…», - абун (суратул «Анбияъ» 28 аят). Гьелъ, Аллагьасул ﷻ амруялдалъун малаикзабазда кIола муъминзабазе гIибадат гьабиялъулъ тавпикъ ва кумекгун дугIа гьабизе. Гьебги кIудияб нигIмат буго муъминчиясе, гьезул дугIаги Аллагьас ﷻ къабул гьабулеблъун бугелъул.

 

Малаикзабаз кидал дугIа гьабулеб муъминчиясе?

Малаикзабаз муъминчиясе дугIа гьабула гьев как базелъун тIоцебесеб мухъилъ чIедал. Бараъ ибн ГIазибидасан бицун буго, мажгиталде ракIарарал асхIабзабазда гьоркьоса Аллагьасул Расул ﷺ цояб рагIалдаса цогидаб рагIалде щвезегIан унаанин, гьезул гъажалдагун каранда кверги лъун ва абулаанин: «Нужеца (какилъ) кьерал рикь-рикьизе риччаге, риччани нужер ракIалги рикь-рикьула, хIакълъунго, Аллагьасгун ﷻ малаикзабаз салават битIула тIоцебесеб кьерда чIаразе», - абун (АхIмад, ибну ХIиббан).

Как бан лъугIидал муъминчи мажгиталда вугебгIан мехалъ. Абу Гьурайратидасан бицун буго Аллагьасул Расулас ﷺ абунин: «Малаикзабаз нужер бокьарав чиясде салават битIула, гьев как бараб бакIалда гIодов чIун вугебгIан заманалъ ва гьесул какичури биххизегIан малаикзабаз абула: «Я Аллагь ﷻ, гьасул мунагь чуре, я Аллагь ﷻ гьасда гурхIа», - ян абун (Бухари, Муслим).

Унтарасде ваккизе индал. ГIали-асхIабас бицун буго жинда рагIанин Аварагас ﷺ абулеб: «Радал унтарасухъе ваккизе арав бусурбанчиясде къасимех щвезегIан лъабкъоялда анцIазарго малаикас салават битIула (лъикIалдалъун дугIа гьабун Аллагьасде ﷻ гьардон), къаси заманалда ваккизе ани, рогьинегIан гьебго къадаралъул малаикзабаз салават битIула. Алжаналдаги гьев чиясе нигIматал данде гьарун рукIуна», - ян (Абу Давуд, Тирмизи).

ЛъикIаб жо гIадамазда малъулебгIан заманалда. Абу Умама ал-Бахилиясдасан бицун буго, Аварагас ﷺ абунин: «Аллагьасги ﷻ Гьесул малаикзабазги, зоб-ракьалъул агьлуялъги, хIатта картIиниб бугеб цIунцIраялъги, ралъдалъ бугеб хIутIалъги салават битIулеб букIуна гIадамазда лъикIаб жо малъулев чиясде», - ян (Тирмизи).

Диналъул вацасухъе гьоболлъухъе щведал. Аварагас ﷺ абун буго: «Пуланаб къоялъ цояв ун вуго цоги росулъ гIумру гьабун вугев жиндирго вацасухъе гьоболлъухъ. Гьеб заманалда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ малаикасде амру гьабун буго гьев унеб нухде, гьесухъ балагьун чIезе айилан. Гьев чи аскIове щведал, малаикас гьикъун буго: «Мун киве унев вугев?» - абун. Гьес жаваб кьола: «Дие бокьун буго гьаб росулъ гIумру гьабун вугев вацасухъе щвезе», - ян. Малаикас нахъеги цIехола: «Дуца гьесие кинаб бугониги лъикIлъи гьабураб къагIида, гьанже дуеги гьелдаса пайда босизе бокьун батила?» - абун. Гьес жаваб гьабула: «Щибго мурад гьечIо, кинниги дие гьев Аллагьасе гIоло вокьула (гьелъ унев вуго гьесухъе щвезе)», - абун. Цинги малаикас абула: «Дун вуго духъе БетIергьанас ﷻ витIарав расул, дудаги абизе Аллагьасе ﷻ гIололъун гьев чи дуе вокьарав кинниги Жиндиеги ﷻ мун вокьанин бицине», - абун (Муслим).

Диналъул вацасе, гьев гьечIеб бакIалда дугIа гьабулелъул. Абу Дардаица бицун буго Аварагас ﷺ абунин: «Диналъул вац гьечIеб бакIалда гьесие гьабураб дугIа Аллагьас ﷻ къабул гьабула. Гьесул бетIералда аскIовги вуго малаик, щибаб нухалъ гьес вацасе лъикIалдалъун дугIа гьабунщинахъе «Амин» ва «гьелдаго релълъараб дуеги» абун данде гьаризе вакил гьавун тарав», - ян (Муслим).

Какичуриялда кьижидал. ГIабдуллагь ибну ГIумаридаса бицараб хIадисалда буго: «Какичуриялда кьижарав чиясул ратIлилъ малаикас сордо рогьуна. Гьев макьидаса вигьанщинахъе, малаикас абула: «Я Аллагь ﷻ! Дур пуланав лагъасул мунагь чуре, гьев кьижизе вахана какичуриялда», - абун (ибну ХIиббан).

ТIадехун рехсарал хIадисазул цо-цоялда абулеб буго малаикзабаз салават битIулин абун ва гьелъул магIнаги ккола, малаикзабаз муъминчиясе дугIа гьабулин абураб. Щайин абуни, малаикзабаз чиясде салават битIи буго гьесие лъикIаб гьарун, Аллагьасде ﷻ гьел руссин. Аллагьас ﷻ Жинцаго битIиги буго рахIму-цIоб, баракат гьесде цIикIкIинаби. Гьебги кIудияб нигIмат буго. Аллагьас ﷻ цIикIкIинабеги нилъеде битIулеб салават ва дугIа! Амин!

 

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-03-15 (Шаввал 1447 с.) №6.


Суал-жаваб

Шукруялъул сужда кида гьабулеб? Щукруялъул сужда гьабизе суннатаб буго. Гьебги гьабула циндаго ракIалда букIинчIеб бакIалдаса нигIмат тIаде бачIиндал яги жиндаса балагь нахъчIвайдал. Гьединго, суннатаб буго шукруялъул сужда гьабизе квешаб унти бугев яги балагьалде ккарав чи вихьидал, Аллагьас I...


Наркотиказде данде

ЛъаратIа районалда, диниял хIаракатчагIазул квербакъиялдалъун, тIобитIана школлъималазе наркотиказда данде къеркьеялъул бицунеб дарс. Гьединаб мурадгун Гъараколоб росдал школалде рачIун рукIана ДРялъул муфтияталъул ЛъаратIа районалда бугеб лъай кьеялъул управлениялъул ва «Инсан»...


Цолъиялъулъ букIуна баракат

Шамил районалъул Гъоркьа Бакълъухъ росдал жамагIатгун дандчIвана ДРялъул муфтиясул заместитель Насрула Абубакаров, миллияб политикаялъул рахъалъ министерствоялъул ва районалъул администрациялъул вакилзаби. Гьениб бицана цоцазе кумек гьабизе, цадахъ рекъон вацлъиялда рукIине ва хасго гьаб рамазан...


НуцIби рагьун рукIаго, гIедегIе

ГIадамаз гIемер ракIалде щвезабула жидерго гIолохъанлъи. Гьел ракIалдещвеял гвангъарал ва рохалилаллъун рихьизе бегьула гIолохъанлъи нилъер къуваталъул ва чIаголъиялъул цIураб мех букIиналъ.   Амма гIолохъанлъиялъул щибаб ракIалдещвеялъ гуро рохел кьезе кколеб. ГIолохъанлъи мунагьазулъ ва...


Рагъухъабазе кумек гьабулеб ателье

ГӀумарасхӀабги гьесул лъадиги руго нилъер рагъухъабазе кумек гьабулел чагIи. Гьез гьабулеб ишалъул хIакъалъулъ рагIидал, ният ккана гьезухъе щвезе ва гара-чIвари гьабизе.    – ГIумарсхIаб, рагъухъабазе кумек гьабизе ккелин абураб пикруялде кин нуж кантIарал? - Нижер буго «Баракат» абун цIар...