Аслияб гьумералде

Эбел-эмен рази гьаре

Эбел-эмен рази гьаре

ЛъикIал чагIаз абула адаб гьабиялъ гурони чи тIадегIанлъичIин ва гьеб теялдалъун гурони гIодовегIанлъизеги гIодовегIанлъичIин абун. Адабалъ чи кидаго берцин гьавула ва гIадамазе вокьулевлъунги лъугьуна. Гьеб гьечIев халкъалдаго рихуна.

Адаб цIунизе кколезул бищун цересел руго эбел-эмен. Къо бахъанагIан гIемер халлъула гIун бачIунеб гIелалъ эбел-инсул толеб бугеб адабалъул, гьабулареб хIурмат, хъачIго кIалъай, малъараб, тIадкъараб иш тIубазабунгутIи, камулел гьечIо гьездаса барщун чIаралги. Гьел руго цIакъ какарал пишаби. Эбел-инсудехун гьабизе кколеб адабалъул хиралъиялъул, гьезда аскIор цIунизе кколел гIурхъабазул бицун бахъунаро, бугониги рехсей гьабила чанго адабалъул.

– Гьез бицунелъухъ берцинго гIенекки.

– Цонигиял тIаде рачIиндал, кIодо гьарун, тIаде рахъин. Бицен буго, Юсуп аварагасул наслуялъул лъималазул цонигиязе авараглъи кьунгутIиялъе сабаблъун кканин эмен вачIараб мехалъ гьев тIаде вахъунгутIи.

– Гьез малъараб гьебсагIатго гьаби. (Аллагьасде гIасилъи ва шаргIалда данде кколареб жо хутIизегIан).

– Адаб толеб куцалда гьел ругеб бакIалда цересан рилъунгутIи, рес къотIараб бакIалда къварилъи букIунаро.

– Гьезулгун кIалъай гьабулелъул гьаракь борхизабунгутIи.

– Гьезул ахIиялъе берцинаб къагIидалда, хIеренал рагIабаздалъун жаваб гьаби. Машгьураб къиса буго пуланав асхIабас лагъ тархъаравин эбелалъ ахIулеб мехалъ рикIкIада вукIун гьаракь борхизабун жаваб гьабиялдалъунин абун.

– Гьезул разилъи тIалаб гьабизе цIакъ бахъи. Аварагасул r хIадисалда буго:

«Аллагьасул разилъи эбел-инсул разилъиялъулъ буго, ццим бахъинги гьезул ццим бахъиналъулъ буго», - ян (Тирмизи).

– Гьел ругеб бакIалда кваналелъул, гьез байбихьи лъезегIан чIела.

– Нухда унаго яги жанире-къватIире лъугьунелъул гьел цере гьарила. Гьел рахъунчIун рукIаго гIодорги чIеларо.

– Гьел чорхол хIал загIиплъун лъугьараб мехалда хIаракатаб бахъила жиндирго квераз кваназаризе, жиндиего ва лъимал-хъизамазе гьабулелдасаги цере гьарила.

– Гьабураб лъикIлъи, адаб гьезда бадиб чIвангутIи.

– Гьумер букIкIинабун, ццим бахъун гьезде валагьунгутIи.

– Сапаралъ рахъунелъул гьезул изну тIалаб гьаби. ХIакъикъаталдаги эбел-инсул къимат лъалел чагIи руго гьел гьечIого хутIарал. Гьединлъидал, диналъул агьлу, муъминзаби, нилъ ратиялъе сабаблъун ккарал ва къаси-къад хIалхьи тун нилъее гIоло гIумру тIамулел чагIи руго эбел-эмен. Гьел чIаго рукIаго гьабизе ккола нилъеца гьезул адабги къиматги.

МУХIАММАДГIАРИФ КЪУРБАНОВ

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


ХIикматал махлукъатал

Попугай ччугIа Пляжал гIуцIулеб. Гьеб ччугIил щибаб чIандероялда руго нус-нус гьитIинал, горал гIадал жал цоцалъ щулаго гъункун лъугьарал, гозоялъул кинниги сипат бугел цаби. Цабиги руго батIи-батIияб маххалдасаги къвакIарал. Цабзаздалъун гьез кораллал къунцIула. Габуралъул рахъалдаги руго жеги...


ХIузуралъул нух

БетIергьанас щивав бусурбанчиясда тIадаблъун гьабун буго сордо-къоялда жаниб щуго как бай. Гьебги ккола диналда жаниб чара гьечIого лъалеб жо. Лъимералъ анкьго сон байгун гьелда как базе малъейин, анцIго сон байдал, кIарчанлъи гьабуни тамихI гьабейинги абун буго Бичасул аварагас ﷺ.   Цоги...


Суал-жаваб

Насвай хIалтIизабун хадуб кIалги ххуличIого ялъуни гьебги чвантиниб лъун бараб как рикIкIунищ? Лъалеб жо буго хъалияналъги, насваялъги ва гьелда релълъарал цогидал жалазги чорхое зарал гьабулеблъи. Гьел жал хIалтIизариги шаригIаталда мунагьлъун рикIкIуна. Пуланав чи ватани гьединал жалаздаса...


Мисал босула

Бищун талихIавлъун ккола Аллагьас ﷻ тIадкъарал хIукъукъалги тIуралев, хирияв Аварагасул ﷺ суннатги цIунулев ва исламалда рекъон хъизан-агьлуялъе тарбияги кьолев чи. Лъимералъ тIаса бищулеб нух бараб букIуна эбел-инсуда.   ГIемер абулеб рагIула, эбелалда яги инсуда релълъарав вугин абун....


Хъизан цIуне

Хъизан гьаби ккола ТIадегIанав Аллагьасда цебе кIудияб жавабчилъи. Нилъеца хъизан гIуцIула Аллагьасул амруялдалъун ва Аварагасул ﷺ суннаталдалъун, гьединлъидал, нилъеца хIаракат бахъизе ккола диналъ малъараб куцалда хъизамалда гIумру гьабизе.   Квеш ккараб жо, жакъа гIемерал хъизамал...