Аслияб гьумералде

Эбел-эмен рази гьаре

Эбел-эмен рази гьаре

ЛъикIал чагIаз абула адаб гьабиялъ гурони чи тIадегIанлъичIин ва гьеб теялдалъун гурони гIодовегIанлъизеги гIодовегIанлъичIин абун. Адабалъ чи кидаго берцин гьавула ва гIадамазе вокьулевлъунги лъугьуна. Гьеб гьечIев халкъалдаго рихуна.

Адаб цIунизе кколезул бищун цересел руго эбел-эмен. Къо бахъанагIан гIемер халлъула гIун бачIунеб гIелалъ эбел-инсул толеб бугеб адабалъул, гьабулареб хIурмат, хъачIго кIалъай, малъараб, тIадкъараб иш тIубазабунгутIи, камулел гьечIо гьездаса барщун чIаралги. Гьел руго цIакъ какарал пишаби. Эбел-инсудехун гьабизе кколеб адабалъул хиралъиялъул, гьезда аскIор цIунизе кколел гIурхъабазул бицун бахъунаро, бугониги рехсей гьабила чанго адабалъул.

– Гьез бицунелъухъ берцинго гIенекки.

– Цонигиял тIаде рачIиндал, кIодо гьарун, тIаде рахъин. Бицен буго, Юсуп аварагасул наслуялъул лъималазул цонигиязе авараглъи кьунгутIиялъе сабаблъун кканин эмен вачIараб мехалъ гьев тIаде вахъунгутIи.

– Гьез малъараб гьебсагIатго гьаби. (Аллагьасде гIасилъи ва шаргIалда данде кколареб жо хутIизегIан).

– Адаб толеб куцалда гьел ругеб бакIалда цересан рилъунгутIи, рес къотIараб бакIалда къварилъи букIунаро.

– Гьезулгун кIалъай гьабулелъул гьаракь борхизабунгутIи.

– Гьезул ахIиялъе берцинаб къагIидалда, хIеренал рагIабаздалъун жаваб гьаби. Машгьураб къиса буго пуланав асхIабас лагъ тархъаравин эбелалъ ахIулеб мехалъ рикIкIада вукIун гьаракь борхизабун жаваб гьабиялдалъунин абун.

– Гьезул разилъи тIалаб гьабизе цIакъ бахъи. Аварагасул r хIадисалда буго:

«Аллагьасул разилъи эбел-инсул разилъиялъулъ буго, ццим бахъинги гьезул ццим бахъиналъулъ буго», - ян (Тирмизи).

– Гьел ругеб бакIалда кваналелъул, гьез байбихьи лъезегIан чIела.

– Нухда унаго яги жанире-къватIире лъугьунелъул гьел цере гьарила. Гьел рахъунчIун рукIаго гIодорги чIеларо.

– Гьел чорхол хIал загIиплъун лъугьараб мехалда хIаракатаб бахъила жиндирго квераз кваназаризе, жиндиего ва лъимал-хъизамазе гьабулелдасаги цере гьарила.

– Гьабураб лъикIлъи, адаб гьезда бадиб чIвангутIи.

– Гьумер букIкIинабун, ццим бахъун гьезде валагьунгутIи.

– Сапаралъ рахъунелъул гьезул изну тIалаб гьаби. ХIакъикъаталдаги эбел-инсул къимат лъалел чагIи руго гьел гьечIого хутIарал. Гьединлъидал, диналъул агьлу, муъминзаби, нилъ ратиялъе сабаблъун ккарал ва къаси-къад хIалхьи тун нилъее гIоло гIумру тIамулел чагIи руго эбел-эмен. Гьел чIаго рукIаго гьабизе ккола нилъеца гьезул адабги къиматги.

МУХIАММАДГIАРИФ КЪУРБАНОВ

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


Румазул ханас Абусуфяние кьурал суалал

Жиндаго цевегIанги вачIинавун, румазул ханас Абусуфянида гьикъана: «Аварагилан жинца дагIба балев чиясул нужеда гъорлъ насаб щиб бугеб?» - абун. Абусуфяница абуна: «Насаб бищун бацIцIадаб буго», - ян.   КIиабизеги ханас гьикъана: «Досдаса цеве, дос бицунеб...


Суал-жаваб

Улул гIазмаби абурал аварагзаби щал кколел ва гьеб рагIул магIна щиб? УлулгIазми абураб рагIул магIна ккола, кутакаб цIакъ бахъиялъулги, сабруялъулги, цIодорлъи-бегIерлъиялъулги бетIергьаби, ай гьел хасиятал жиделъ рукIарал чагIи абураб. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда нилъер хириясде ﷺ хитIаб...


Мунагьалдаса тавбуялде руссин

Нилъеда лъала гьаб дунялалда щивго чи чIаго хутIуларевлъи ва киналго хвезе рукIин, ай хIисаб-суал кьезе Аллагьасда цере чIезе рукIинги. Гьединлъидал, нилъеца хIалкIун тавбу гьабун, квешлъиялдаса лъикIлъиялде руссине хIаракат бахъизе ккола.   Мунагь кколарев чи вукIунаро, амма щиб мунагь гьабун...


РакI - инсанасул рагъул майдан

Исламалда тарбия кьеялъул бищунго кIвар бугел масъалабазул цояб ккола рекIел ургъел гьаби. РакIалъ чIезабула Аллагьасда цебе лагъасул хIакъикъияб хIал, гьесул къасдал, ракIбацIцIалъи, цогидаздехун ва жидерго БетIергьанасдехун бугеб бербалагьи. Инсанасул къватIисел ишал ккола гIицIго жаниб бугеб...


КIванагIан хех гьабе

Жакъа унтараб суал буго гьабураб къотIи-къай тIубангутIи ва кьураб рагIи ккунгутIи. Гьеб сабаблъун цоцада гьоркьоб гьуинлъи ва цолъи хола. Инсанас, Аллагьас ﷻ абухъе, цогидасул хIакъ тIубани ва Аварагас ﷺ хIадисалда абухъе жидиего гьабизе бокьулеб гIадин цогидасеги гьабуни, букIинищ гьениб...