ЛъикIалъе аслу
Аварагас ﷺ абунин имам Муслимидасан бицун буго: «БетIергьан Аллагь ﷻ вацIцIадав вуго, бацIцIадаб гурони Жинца къабулги гьабуларо. Аллагьас ﷻ муъминзабазде, расулзабазда амру гьабуралдалъун амруги гьабуна “Ва, гьал расулзаби, нужеца бацIцIадаб кванай ва лъикIал гIамалалги гьаре”, (сура «ал-Муъминун», аят 51), “Ле, иман лъурал гIадамал, нужеца кванай Дица ﷻ кьураб бацIцIадалдаса”, - ян (сура «Бакъара», аят 172).
Анасидаса бицараб хIадисалдаги абулеб буго хIалалаб жо тIалаб гьаби щивав бусурбанчиясда тIадаб бугин.
ТIадегIанав Аллагьас ﷻ амру гьабуна гIамал гьабизегIанго цебе бацIцIадаб кванайилан. Цо-цо гIалимзабаз абула доб цебе рехсараб аяталъулъ бугеб «бацIцIадабин» абураб рагIиялъул магIна хIалалаб кванайин абураб бугин. Цоги аяталда уго: «Гьедин нужеца гьабичIони (риба кванан, хIарамаб нухалдалъун боцIи-мал тIалаб гьабун), гьелдалъун нужеца Аллагьасда ва Гьесул расуласда ﷺ рагъ лъазабуна», - ян (сура «Бакъара», аят 279). Цинги гьедин щвараб магIишат, боцIи-мал ахираталдаги жужахIалде ккеялъе ва гIакъуба гьабиялъе сабаблъун букIинарищха.
Аварагас ﷺ гьелъул хиралъиялъулъ абулеб буго: «Жиндирго лъимал-хъизамалъе хIалалаб тIалаб гьабизелъун хьвадулев чи вуго Аллагьасул ﷻ нухда жигьад гьабулесда релълъун, гьединго гьев вукIуна шагьидзабазул даражаялдаги», - ян (ТIабарани). «Щив чи вугониги кIикъого къоялъ хIалалаб квен кванарав, Аллагьас ﷻ гьесул рекIеда нур базабула, хадуб живги Аллагьас ﷻ дунялалдехун зугьд бугевлъун лъугьинавула» (Абу-НагIим).
Цо къоялъ Абубакар асхIабас жиндирго хъулухъчияс бачlараб рахь гьекъон буго ва хадуб цIехон буго гьаб киса бачIарабин. Гьес жаваб кьун буго: «Цо къавмалъе дица жагьилаб заманалъул къагlидаялда пал тlамуна, гьелъухъ кьураб гьабги буго», - ян. Гьеб мехалъ Сидикъас, кlалдире килщалги регьун, къватlибе лагlун бачIинабун буго рахь ва абун буго: «Бетlергьан Аллагь ﷻ, дица Дуда тlаса лъугьин гьарула бидурихьазулъе араб ва чорхолъ бессараб рахьалдаса», - ян. Гьединго гьабун буго Гlумар асхlабасги, мекъи ккун, закагIаталъ бачlараб варанидул рахь гьекъедал.
ХIалалаб квен кванай буго дугIа къабуллъиялъе сабабги. СагIдица Аварагасда ﷺ гьаранила, Аллагьасда гьарейин жив дугIаялъе жаваб гьабулевлъун лъугьинавейин. Гьеб мехалъ аварагас ﷺ гьесда малъанила дуца дурго квен бацIцIад гьабейин, цинги дур дугIаялъе жаваб гьабилин абун.
Цоги, гьеб буго паризаябгун суннатаб гIамал къабуллъулеблъунги. Ибну ГIабасица Аварагасдасан ﷺ бицун буго: «Аллагьасул ﷻ Байтул Мукъадасалда вуго цо малаик, щибаб сордоялъ жинцаги ахIулев: хIарамаб жо кванарав чиясул сарфги гIадлуги къабул гьабуларо», - ян. Сарф бугин абулеб буго суннатал гIамалал, гIадл – паризаял. Цоги хIадисалда буго: «АнцIго диргьамалде ретIелги босун, гьел диргьамазулъ цо диргьам хIарамаб букIун батани, гьеб тIад бугебгIан заманалъ рарал какал Аллагьас ﷻ къабул гьаруларо», - ан.
