Аслияб гьумералде

Лъимералда бахъараб ццим

Лъимералда бахъараб ццим

Лъимералда бахъараб ццим

МухІаммад аварагасул ﷺ заманалда Мадина шагьаралда гІумру гьабун вукIун вуго гІибадаталда тІадчІарав ГІалкъаматин цІар бугев чи.

 

Гьев унтун ва хвалде гIагарлъун вукІун вуго. Унтарав гьесухъе ине къасд гьабун буго асхІабзабаз. Гьезда гьев захІматго унтун ватидал, гьесде ишанги гьабун, абун буго: «Ла илагьа илла Ллагь» абеян. Амма унтарас гьел рагІаби абун гьечІо, чан нухалъ ишара гьабуниги.

АсхІабзабаз Билал витІун вуго аварагасухъе ﷺ. ГьебсагІат Расулуллагьас ﷺ цІехон буго гьесул эбел-эмен чІаго ругищин абун. Эмен хванин, эбел нахъе йигин абидал, аварагас ﷺ Билалги витІун, ячун ячІун йиго гьесул эбел. Гьелда гьикъун буго унтарасул хІакъалъулъ. Гьелъ бицун буго как-кІалалъе лъикІав вугин, закагIат кьолин, амма чІужуялъе мутІигІав вукIиналъ дидехун хъачІлъи биччалин абун.

Аварагасда ﷺ бичІчІун буго эбелалъул ццималъ ГІалкъаматие бугеб захІмалъи. Расулуллагьас ﷺ цІулги бакІарун, цІа бакизе тІамун вуго Билал-асхІаб. Гьениб эбелалда бичІчІун буго щиб гьабизе цІа бакулеб бугебали ва гьелъ абун буго: «Дир вас цІадаве рехезейищ бокьун бугеб?», - абун. Ва гьардезе лъугьун йиго гьеб иш гьабугейилан. Аварагас ﷺ гьелда абун буго дур ццималдасаги Аллагьасул ццим кутакаб букІунин, мун васасдаса тІаса лъугьайин абун. Эбел тІаса лъугьун йиго ва унтарав, шагьадатги битІун, къадаралде щун вуго.

Расулуллагьас ﷺ ГІалкъаматидасан жаназадул какги бан буго. Гьесул хабада аскІовги чІун аварагас ﷺ абун буго: «Я мугьажирал ва ансарал! Аллагьасул нагІана буго эбелалдаса лъади цІикІкІун йокьулев ва гьей гьелдаса тІадегІан гьаюлев чиясе. Гьединав васасул какал ва кІалал къабул гьаруларо», - ян.

 

«Эбелинги абун Аллагьас йижун,

Ракьалде биччараб Бичасул хІикмат.

Мун вихьараб мехалъ кІудияй гІолей,

Дуца тараб мехалъ гьитІинлъун уней».

 

(ЖабрагІил ХІасанов)

 

Заирбег МухІаммаднабиев

 

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.


Бакъбаккул рахъалъул багьадур

ЦIар рагIарав бусурбабазул философ, тохтур, математик, Абу Наср МухIаммад ибн МухIаммад ибн Тархан Аль-Фараби Ат-Турки гьавуна Фараб шагьаралда (гьанже Казахстаналда бугеб Отырарстаналъул Турке районалъул Отрар шагьар) 874 миладияб соналъ. Гьижрияб 260 соналда.   Фарабида лъикI лъалеб...


ТӀабигӀияб балагь – халкъалъул хӀалбихьи

2026 соналъул март-апрелалда Дагъистаналда рарал чвахунцIадазул хIасилалда ккарал лъугьа-бахъинал регионалъе бищун захӀматал тӀабигӀиял балагьазул цояллъун лъугьана.   Республикаялъул цо чанго шагьаралдагун росабалъ гIемерал гIадамал хутIана жанире руссине рукъзал гьечIого, хвезаруна гьезул...


Мехтарасулгун ккараб

ГIалимзабазул, шагIирзабазул, цIар рагIарал чагIазул шагьар - Багъдад. КIудияв шайих, жиндир заманалъул къутIбу ГIабдулкъадир Жилани вукIана жиндирго муридзабигун шагьаралъул рагIалдасан гIадатияб къагIидаялда свери бахъизе къватIиве вахъун. Жинда сверухъ ракIараразда гьес кидаго малъулаан...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

ХIинкъаби кьолел руго   Дир росас гьоркьоса къотIичIого хIинкъаби кьолел руго ратIалъизе ругинги абун. Гьев нахъе къаларо лъималазда цеве дун какизеги. Гьес гIемер абула дун эбел-инсухъе йитIизе йигин «цIидасан тарбия кьезе». Дун свакан йиго гьесул къул-къудиялдаса. Росасул...


Рос-лъади цоцазда хурхараб рахас

Ахирал соназда рос-лъади ратIа-лъиялъул вакъигIатал цIакъго гIемерлъулел руго. Хъизам биххиялъе бищунго гIемер рехсолеб гIиллалъунги ккола цоцазде бугеб рокьа-хинлъи дагьлъи, рос-лъадул гIумрудулаб гIамал-хасият чучлъи, лъикIаб-квешалъул тIалабго гьабунгутIи, къо хIехьезе бажарунгутIи, цогидазул...