Аслияб гьумералде

Лъимералда бахъараб ццим

Лъимералда бахъараб ццим

Лъимералда бахъараб ццим

МухІаммад аварагасул ﷺ заманалда Мадина шагьаралда гІумру гьабун вукIун вуго гІибадаталда тІадчІарав ГІалкъаматин цІар бугев чи.

 

Гьев унтун ва хвалде гIагарлъун вукІун вуго. Унтарав гьесухъе ине къасд гьабун буго асхІабзабаз. Гьезда гьев захІматго унтун ватидал, гьесде ишанги гьабун, абун буго: «Ла илагьа илла Ллагь» абеян. Амма унтарас гьел рагІаби абун гьечІо, чан нухалъ ишара гьабуниги.

АсхІабзабаз Билал витІун вуго аварагасухъе ﷺ. ГьебсагІат Расулуллагьас ﷺ цІехон буго гьесул эбел-эмен чІаго ругищин абун. Эмен хванин, эбел нахъе йигин абидал, аварагас ﷺ Билалги витІун, ячун ячІун йиго гьесул эбел. Гьелда гьикъун буго унтарасул хІакъалъулъ. Гьелъ бицун буго как-кІалалъе лъикІав вугин, закагIат кьолин, амма чІужуялъе мутІигІав вукIиналъ дидехун хъачІлъи биччалин абун.

Аварагасда ﷺ бичІчІун буго эбелалъул ццималъ ГІалкъаматие бугеб захІмалъи. Расулуллагьас ﷺ цІулги бакІарун, цІа бакизе тІамун вуго Билал-асхІаб. Гьениб эбелалда бичІчІун буго щиб гьабизе цІа бакулеб бугебали ва гьелъ абун буго: «Дир вас цІадаве рехезейищ бокьун бугеб?», - абун. Ва гьардезе лъугьун йиго гьеб иш гьабугейилан. Аварагас ﷺ гьелда абун буго дур ццималдасаги Аллагьасул ццим кутакаб букІунин, мун васасдаса тІаса лъугьайин абун. Эбел тІаса лъугьун йиго ва унтарав, шагьадатги битІун, къадаралде щун вуго.

Расулуллагьас ﷺ ГІалкъаматидасан жаназадул какги бан буго. Гьесул хабада аскІовги чІун аварагас ﷺ абун буго: «Я мугьажирал ва ансарал! Аллагьасул нагІана буго эбелалдаса лъади цІикІкІун йокьулев ва гьей гьелдаса тІадегІан гьаюлев чиясе. Гьединав васасул какал ва кІалал къабул гьаруларо», - ян.

 

«Эбелинги абун Аллагьас йижун,

Ракьалде биччараб Бичасул хІикмат.

Мун вихьараб мехалъ кІудияй гІолей,

Дуца тараб мехалъ гьитІинлъун уней».

 

(ЖабрагІил ХІасанов)

 

Заирбег МухІаммаднабиев

 

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


ГIузру бугесе бигьалъи

ТIоцебе кIалгьикъи гьабизе бугелдасан ккола как. Гьединлъидал щивав чияс хIаракат бахъизе ккола букIине кколеб куцалда как базе, ай киналго шартIалги цIунун. Гьединго цIунизе какилъ рихьизарурал суннатал гIамалалги.   Фикъгьиялъул тIахьазда хъван буго как балелъул вахъун чIезе бажарулеб...


ГӀусманиязул империялда рамазан моцӀ

Ахирал соназда турказул тарихиял сериалазухъ ралагьулел ракьцоязул къадар тIадеялдаса-тIаде цIикIкIунеб буго. ГIемерисез бицуна Эртугрулил, ГӀусманил, МехӀметил ва ГӀабдулхӀамид КIиабилесул хIакъалъулъ.   ГӀусманиязул империялъул турказги кӀвар кьечӀого течӀо рамазан моцӀ. ТӀаде щолеб...


Ахиралда рещтIраб аят

ХIираалъул нохъода халваталдаги чIун, Аллагьасе ﷻ гIибадат гьабулев вукIана Авараг ﷺ. Заманалдасан нохъо гвангъун бачIуна ва ЖабрагӀил малаик вачIуна Аваргасухъе ﷺ вахIюги босун. Гьеб букIана Къуръаналъул тIоцебесеб аят, «ЦӀале» абураб.     Гьедин байбихьана 23 соналъ Къуръан рещтIине. Гьеб...


Суал-жаваб

Чанго жаназа бугони, жаназаялъул как кин балеб?   Чанго хварав чи вугони, щивасдаса батӀа-батӀаго жаназаялъул как базе лъикӀаб буго, амма киназдасаго цо как бан тIубазабуниги щибго гьукъараб жо гьечIо. Амма щибалъе батӀа-батӀаго жаназаялъул как базе лъугьиналдалъун гӀемераб заманги бан...


Нахъе къан чIоге

Лъица Аллагьасул диналъул рахъ кквезе ва гьеб цебе бачине кколеб? Гьеб суал буго цIакъ кIвар бугеб. ХIатта гIадатго нилъеца кколин абуниги. Как балел, мажгитазде хьвадулел, диналде гIагарлъизе хIаракат бахъулел чагIи руго, тIоцебесеб иргаялда, имамасдеги, гIелмуялдеги гIагарал чагIи.   Нилъеда...