Аслияб гьумералде

Лъимералда бахъараб ццим

Лъимералда бахъараб ццим

Лъимералда бахъараб ццим

МухІаммад аварагасул ﷺ заманалда Мадина шагьаралда гІумру гьабун вукIун вуго гІибадаталда тІадчІарав ГІалкъаматин цІар бугев чи.

 

Гьев унтун ва хвалде гIагарлъун вукІун вуго. Унтарав гьесухъе ине къасд гьабун буго асхІабзабаз. Гьезда гьев захІматго унтун ватидал, гьесде ишанги гьабун, абун буго: «Ла илагьа илла Ллагь» абеян. Амма унтарас гьел рагІаби абун гьечІо, чан нухалъ ишара гьабуниги.

АсхІабзабаз Билал витІун вуго аварагасухъе ﷺ. ГьебсагІат Расулуллагьас ﷺ цІехон буго гьесул эбел-эмен чІаго ругищин абун. Эмен хванин, эбел нахъе йигин абидал, аварагас ﷺ Билалги витІун, ячун ячІун йиго гьесул эбел. Гьелда гьикъун буго унтарасул хІакъалъулъ. Гьелъ бицун буго как-кІалалъе лъикІав вугин, закагIат кьолин, амма чІужуялъе мутІигІав вукIиналъ дидехун хъачІлъи биччалин абун.

Аварагасда ﷺ бичІчІун буго эбелалъул ццималъ ГІалкъаматие бугеб захІмалъи. Расулуллагьас ﷺ цІулги бакІарун, цІа бакизе тІамун вуго Билал-асхІаб. Гьениб эбелалда бичІчІун буго щиб гьабизе цІа бакулеб бугебали ва гьелъ абун буго: «Дир вас цІадаве рехезейищ бокьун бугеб?», - абун. Ва гьардезе лъугьун йиго гьеб иш гьабугейилан. Аварагас ﷺ гьелда абун буго дур ццималдасаги Аллагьасул ццим кутакаб букІунин, мун васасдаса тІаса лъугьайин абун. Эбел тІаса лъугьун йиго ва унтарав, шагьадатги битІун, къадаралде щун вуго.

Расулуллагьас ﷺ ГІалкъаматидасан жаназадул какги бан буго. Гьесул хабада аскІовги чІун аварагас ﷺ абун буго: «Я мугьажирал ва ансарал! Аллагьасул нагІана буго эбелалдаса лъади цІикІкІун йокьулев ва гьей гьелдаса тІадегІан гьаюлев чиясе. Гьединав васасул какал ва кІалал къабул гьаруларо», - ян.

 

«Эбелинги абун Аллагьас йижун,

Ракьалде биччараб Бичасул хІикмат.

Мун вихьараб мехалъ кІудияй гІолей,

Дуца тараб мехалъ гьитІинлъун уней».

 

(ЖабрагІил ХІасанов)

 

Заирбег МухІаммаднабиев

 

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Суал-жаваб

Хабалъ ракIгъеялъул как кин балеб? ШафигIияб мазгьабалъул кIудияв гIалим Сайид МухIаммад Журданияс «ФатхIул ГIаллам» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьел суннатал каказдасан ккола хабалъ ракIгъезабиялъул какги. Аварагас ﷺ абун буго: «Хварасе тIоцебесеб сордоялдаса захIматаб...


КIудиял мунагьал

МацIихъанлъи гьаби ккола цо чияс абураб жо цогидасда бицин, гьелъ жинда бицарав чиясул жиндаса бицарав чиясдехун дагьабниги рокьукълъи, ракIхвей бижизабулеб бугони. Къуръаналда мацIихъан какун вуго. ХIадисалдаги буго мацIихъан Алжаналде лъугьинарин абун.   Гьел ккола Аллагьасул бищун ццим...


Къинал руччабазе малъа-хъваял

Лъимер гьабизе йигеб заман буго цIакъ кIвар бугеб гIуж. Гьеб заманалда, хасго чIужугIаданалъ, жиндирго сахлъи ва рацIцIалъи, кванил ва цогидалъулги низам цIунизе ккола. Гьединго халкквезе ккола тIад ретIунеб ратIлида хадубги. Лъимер ва жийго квачалдаса цIунизе ккола, тIадкъараб ретIел, угъдул...


Тохав чиясул нух

Абу-Гьурайратидасан Бухарияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абулеб буго: «Аллагьас ﷻ абуна, щив чи вугониги дир валиясе зарал гьабун (жинца гьев тушманлъун ккун, гьесда ццим бахъун), дица гьев чиясда рагъ лъазабула», - ян. Жинда Аллагь ﷻ гурхIаяв Факигьанияс абуна: «Щив чи вугониги...


Жиндаго тIад хIалтIи

Нилъеца гьарулел гIамалал ритIарал ругищали яги чиядехун гьабулеб гIамалалъулъ тохлъи биччалищали пикруго гьабулищ нилъеца? Мекъи рукIин лъалищ, къабул гьабулищ, гьеб битIизабизе хIаракат бахъулищ?   Гьайгьай, гьелъул пикру гьабизе ккела. Лъазе ккола аварагзаби хутIизегIан, гунгутIабаздаса...