Аслияб гьумералде

Гьекъолдиялъул зарал

Гьекъолдиялъул зарал

ШаргIияб хIукму пуланав чиясда билълъанхъинабизе ккани, шартI буго гьев мукаллаф, таклиф бугев вукIин. Таклиф ккола балугълъиялде вахин (14 сонги бащдабги), гьелдасаги хадуб чиясда тIад таклиф букIине ккани, дов вукIине ккола жеги гIакълу бугевлъунги.

ГIантав гурев, тохав гурев, цIодорав, гIакъилав. Аллагьасул амраби тIад къазе ккани, гIадан вукIине ккола гIакълу бугевлъун. ГIакълу буго инсанасул киналго пишаби рилълъанхъизарулеб алат, тIагIел. Щиб жо кколеб гIакълу? Гьеб ккола чиясе лъикIабги квешабги, хIакъабги тIекъабги батIа бахъизе кьураб алат. Гьебги дунявиял мурадазулъ гурел, диниял хIукмабазулъ бугеб ккола.

Къиса

Адам аварагасе бачIун буго, берцинаб тепсиялдаги лъун, лъабго жавгьар. Гьелги рукIун руго – иман, гIакълу ва яхI-намус. Цояб тIаса бищизе ихтиярги кьун буго. Нилъерго хIисаб гьабеха, кинаб тIаса бищизе букIараб? Аллагьас кьураб гIелмуялдалъун гьесда лъала гIакълу тIаса бищизе. ГIакълуялъ иманалда абула мун тIадбуссайин, Адамица жиб тIаса бищанин. Амма иманалъ инкар гьабула нахъе ине ва абула: «Дие амру букIана гIакълуялда аскIоб чIайин абураб», - ян. Цинги яхIалда абула мун нахъе айилан. ЯхIалъги инкар гьабула нахъе ине ва абула диеги амру букIанин иман бугелъуб чIайин абураб. Гьедин, бищун къиматабги тIаса бищун, Адамие щвана киналго жавгьарал.

Гьаб къисаялдасан нилъеда бичIчIула гIакълу бугев чи иман бугевги вукIунеблъи. ГIакълу къваригIунеб буго иман букIине ккани. ГIакълуги иманги бугев чиясда яхI- намусги букIуна. ЯхIги цIакъ кIудияб жо буго. Гьелъги, гIакълуялъго гIадин гьукъула инсан, гIодорегIанал пишабаздаса. Гьебги лъанлъидалха шайтIаналъги рахIатхун инсанасул гIакълу инабизе хIаракат бахъулеб. Аслиял гьелъул алаталги руго гьукъарал жал, мунагьал. Щибаб мунагьалъ чиясул рекIелъ, гIакълуялда лъола цо чIегIераб тIанкI, къасават. Гьелъ чиясул гIакълу дагьлъизабула. Амма бищун кIудияб илбисалъул алат буго хамру, мехтел.

Аллагьас Къуръаналда абулеб буго: «Ле, иман лъурал гIадамал! ХIакълъунго хамру (жинца чиясул гIакълу мехтизабулеб жо) ва гьоркьоб шартI лъолел хIаял (мисалалъе, гIарац лъун кагътал хIай гIадал) ва хъанчал, пал тIамулел чIорал (гьезда релълъарал цогидалги) гIодорегIанал жал руго (къабихIал, инжитал, гьукъарал) ва шайтIаналъул гIамалалги руго, гьелъ нилъедаги берцин рихьизарурал, нуж гьелдаса рикIкIалъе, ай гьелги гьаруге, гьабулеб бакIалдеги унге. Нуж гьелдалъун, гьеб гьабичIого теялдалъун, хвасарлъизе рес буго. ХIакълъунго, шайтIаналъе бокьун буго нужеда гьоркьоб, мехтелги хIаялги сабаблъун, тушманлъи ккезабизе ва нужер ццим бахъинабизе, гьединго нуж Аллагь рехсеялдасаги какал раялдасаги рикIкIад гьаризе». (Суратул «Маидат», 90-91).

МУХIАММАД НУРМУХIАММАДОВ, ГIАХЬАЛЧIИ РОСДАЛ ИМАМ

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Муфтиясги гIахьаллъи гьабуна

Дагъистан Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афанди гӀахьаллъана РФялъул президентасул Северияб Кавказалъул федералияб округалда вугев вакил Юрий Чайкал нухмалъиялда гъоркь тӀобитӀараб данделъиялда. Гьениб гьоркьор лъун рукIана миллатазда ва диназда гьоркьоб рекъел цӀуниялъул ва гьеб щула...


Ургъел щай гьабулеб?

Гьаб заман буго ургъалаби гIемераб. Гьедин бугин абун, нилъ рукIине бегьуларо кидаго рахIатхун. Кинаб хIалалде кканиги, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ кумек гьабула. Гьес ﷻ нилъ рехун толаро. Гьес ﷻ нилъее кьун буго хирияб Къуръан ракIалъе сахлъи гьабулеб ва тун руго рикIкIен гIемерал насихIатал хьул...


Къеч буссинабулеб

Риидал хъарпуз гIемер кванала. Гьелъ къеч буссинаби гуребги, сахлъиялъеги пайда гьабула. Лъим, витаминал, минералазул ва антиоксидантазул къадар цIикIкIараб букIиналъ, хъарпуз рикIкIуна риидалил бищунго сахлъиялъе пайдаял кванил нигIматазул цояблъун.   Хъарпузалъулъ букIуна 90 проценталде...


ХIикматал махлукъатал

Квокка Квокка ккола унго-унголъунги гIажаибаб ва цIакъ хIикматаб хIайван. Гьелда абула «Ракьалда бищун талихIаб хIайваниланги». Гьаб ккола кенгуруялъул хъизамалдаса гьитIинабго хIайван. Гьелъул кIодолъи-гьитIинлъи буго гIага-шагарго рукъалъул катил гIадаб. Черхалъул халалъи: 40-54 см,...


Шагьидзаби кIочон гьечIо

1935 соналъ ЧIикIаса Ацал ГIабдурахIманил хъизаналда гьавуна вас СагIид. Гьеб букIана ШагIбан бащалъараб Барааталъул сордо. Гьеб сордоялъ лъабго нухалъ хирияб "Ясенги" цIалун, ГIабдурахIаманица Аллагьасда гьарана жиндир вас гIалимчи вахъагиян. ТIадегIанав Аллагьас инсул дугIаялъе жаваб гьабуна....