Холелъулги кумек
Сивак хIалтIизабиялъул пайда
Сивак хIалтIизабиялъул гIемер бицана, гьелдалъун бугеб ажру-кириялъул рагIичIев чиги ватиларо. «Ал-Бажури» абураб тIехьалда хъван буго: «Сивак хIалтIизабиялъул хаслъабаздасан гIалимзабаз лъабкъоялда анцIгоялдасаги цIикIкIун пайдаби рехсон руго. Гьеб ккола чи холелъул гьесда шагьадат битIизе ракIалде щвезабулеб гIаламатги…», - ян.
пайда
ГIалимзабаз абулеб буго, цаби рацIцIад гьари гуребги, сивакалъ гIусазул унтабазеги кумек гьабулин абун. Сивак хIалтIизабизе бегьула мацI бацIцIад гьабизеги. Гьеб кколелъулха батIи-батIиял бактериял тIад лъугьунеб бакI. Цо нухалъ гьеб хIалтIизабуни, кIиго сордо-къоялъ кIалдир рукIунел заралиял жалаздаса цIунун хутIулел руго. Сивак гIемер хIалтIизабиялъ кумек гьабула хъалиян тезеги.
Сивак гьабула «Арак» абураб гъотIол кьолбодаса ва гIаркьалабаздаса. Гьеб бижула СагIудиязул ГIарабиялда, Индиялда, Пакистаналда, Йеменалда, Африкаялъул цо-цо улкабазда. Бижизеги гьеб хIинцго бижула, гъветIги гьелъул кидаго гIурччинаб, гIезегIан борхатаб, гIемерал гIаркьалаби ругеб букIуна.
Гьеб хIалтIизаби буго кутакалда аварагас ﷺ кIвар кьолеб букIараб суннатги. Сивак буго Аллагьасеги ﷻ бокьулеб гIамал. Ибну ГIабасица бицараб хIадисалда буго: «Сивакги бахъун бараб кIиго ракагIат дие цIикIкIун бокьила, гьебги бахъичIого бараб лъабкъоялда анцIго ракагIаталдаса», - ян. РухIияб рахъ халгьабун гуребги, гьелъулъ буго чиясул сахлъи цIуниялъе гIемерал пайдаби.
Сивак хIалтIизабизе ккола кьижилалде цебе ва макьидаса рорчIидал, кванайдал. ХIалтIизабун хадуб чуризеги лъикIаб буго. ЦIунулелъулги кIалтIу къараб жоялда жаниб тоге, тIад ккал чIвала.
Ибну Къайим абурав гIалимчияс «АтI-тIибу ннабавия» тIехьалда рехсон руго сивак хIалтIизабиялъ гьарулел пайдаби:
- КIал гьогьомизабула.
- Цаби щула ва хъахI гьарула.
- Цаби-гIусазда тIад лъугьарал тIанкIал инарула.
- Кариес лъугьине толаро.
- КIалдиса рокьукъаб махI тIагIинабула.
- КIал чвахи чIезабула.
- Гьаракь бахъинабулел рухьенал рацIцIад гьарула.
- МацI пасахIатлъизабула.
- ЦIодорлъи цIикIкIина-була.
- ТIомол кьер, берзул канлъи лъикI гьабула.
- Рас хъахIлъи хIинц-лъизабула.
- Гьан, кванирукъ, ракI къвакIизабула.
- Квен бихIин лъикI гьабула.
- Чорхолъа кIвахI инабула.
- Аллагь ﷻ рехсеялде, Къуръан цIалиялде, как баялде гьесизарула.
- Малаикзаби хIайран гьарула.
- Гьабураб гIамалалъул даража цIикIкIинабула.
ГIалимзабаз чIезабун буго сивак хIалтIизаби пайдаяб бугин хвараб ца, гIус бахъун хадуб лъугьараб хьверд къотIизабизе ва цIияб баккулелъе. Сивакалъулъ бугеб триметиламин абураб гIуцIиялъгун «G» витаминалъ кумек гьабулеб буго дабал щула гьаризе, гьезда лъугьарал ругънал сахлъизаризе, кьватIелал инаризе.
Гьединго зама-заманалда сивак хIалтIизабиялъ чанго батIияб унти сах гьабула ва херлъидал гIакълуги цIодорлъиги цIунизе кумек букIуна.
