ГIажаибал хIужаби
ГIумру бижи ккола ТIадегIанав Аллагьас кьурал бищунго кIудиял мугIжизатазул цояб. ХIатта гIадатияблъун бихьулеб гIанкIудул гIинч1 лъугьин гIадаб процессгицин ц1ун букIуна Халикъасул хIалкIоялъе нугIлъи гьабулел гIажаибал лъугьа-бахъиназул.
Ханидасан къватIибе бач1инелде цебе цо чанго къо хутIараб мехалъ, тIинч1алъ байбихьула эбелгун бухьен гьабизе. Гьелъ хасал гьаркьал гьарула, хIанч1ица жаваб кьола, гьеб гIодобе биччазабулаго яги хIинкъи букIиналъул лъазабулаго. ГIалимзабаз ч1езабуна къуршица тIинч1алъе жаваб кьеч1они, гьелъул цебетIей нахъбахъизе бегьулин. Гьеб гурищ Аллагьас жиндирго махлукъаталъул рекIелъ лъураб ургъелалъул гIажаибаб загьирлъи?
ГIинч1 ханидасан къватIибе бач1уна жиндирго гозоялда тIад бугеб хасаб заманалъулаб формаялъул, «хIайваналъул цаби» абураб жоялъул кумекалдалъун. Гьеб гьитIинабго гIеялъ кумек гьабула гьелъие жанисан ханил хъал бекун къватIибе лъугьине. КъватIибе бач1ун хадуб гьеб «ца» тIагIуна, тIокIаб хIажат гьеч1олъиялъ.
ГIинч1алъ ханил хъал цо хасаб иргаялда бекула:
- Цин гьелъ хIайваналъул гьаваялъул камера бекула (хIухьел ц1азе байбихьизе).
- Цинги сверухълъиялда ханил хъал бекулаго гьеб сверула
- Ахирги ханил къадаздаса туркIун къватIибе бач1уна.
Гьеб гъваридаб механизм гьабилалдего ТIадегIанас ﷻ гьелда жаниб лъун букIуна.
ГIадатияб къагIидаялъ тIинч1 лъугьуна 21-абилеб къоялъ. Температура яги влажность хисани, гьеб процесс хехлъизе яги хIинцлъизе бегьула, амма къурушалъ бищун лъикIал шартIал ч1езарула. Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Гьес кинабго бижана ва гьелъие къадарги кьуна» («Ал-Фуркъан», аят 2).
Цогидал хIайваназда дандеккун гIанч1азда 5-6 сагIтида жаниб рилълъине бажарула. 24 сагIаталда жаниб жидедаго квен кIутIизе бажарула. Хехго ругьунлъизе бугеб гIажаибаб бажариялъ гьезие кумек гьабула хIинкъиязул ц1ураб дунялалда ч1аго хутIизе.
ГIинч1 борч1арабго, гьелда лъала эбелалъул гьаракь ва гьелда хадуб лъугьуна. Гьеб лъугьа-бахъиналда абула «импринтинг» абун - тIинч1алда ракIалда ч1ола тIоцебе жиндаго аскIоб багъарулеб жо ва гьеб рикIкIуна жиндирго эбеллъун. Гьеб ккола бищунго ц1уни гьеч1ел рухIч1аголъабазе ц1униялъул механизмал рижарав Аллагьасул рахIмат загьирлъи.
