Исламияб тарбия – талихIалъул кьучI
Аллагьасе рецц буго нилъее наслу кьурав. Жеги рецц буго Аллагьасе нилъее гьеб наслу бокьизеги гьабурав. Гьедин гуребани дунялалда гIумруго хутIилароан. Гьединго рецц Халикъасе буго, гьел лъималазе гьабураб хъулухъалъухъ, гьел гIезарулаго бихьараб захIматалъухъ нилъее гIемерал даражабиги рихьизарурав.
ХIакъикъаталдаги гьаб дунялалда эбел-инсуе жиндир лъимералдаса бокьулеб рижи цоги букIунаро. ХIатта жиндирго эбелинсудасагицин цере гьарула лъимал. Гьелъие нугIлъун бачине бегьула гьел лъималазе кинабгIаги къварилъи кканин абун рагIараб заманалда эбел-инсул бухIулеб чехьги, тIаде бегулеб кIудияб ва захIматаб хIалги. Гьединаб кутакаб рокьи лъималаздехунги букIаго цониги эбел-инсуе бокьуларо гьел квеш рукIине. Гьелъул гIаксалда, кинабниги къуват кьола гьезие лъикIлъи гьабиялъе.
Гьаб бакIалда бачIуна гьадинаб суал, щайха цинги лъимал лъикIаллъун лъугьунарелин абураб. Гьелъиеги цо жаваб буго, эбел-инсуда лъималазе хадубккун лъикIаб тIаса бищизе лъангутIи. Кинин абуни, гьитIинго ругеб заманалда лъималазе бокьула кинабниги рахIатабщинаб. ГIодунги барщунги умумуздаса гьез тIалабги гьабула.
Гьеб буго гIадат. Киналго лъимал гьединал рукIуна. Амма эбел-инсуца гьезул кинабго гьари гIумруялде бахъинабуларо. Щайин абуни, гьезул гьариязда жаниб гьабсагIаталда гьезие заралиял жал рукIиналъ. Масала, лъималаз тIалаб гьабуни загьру кьейин жидехъе хIазе рукIине яги ярагъ-лебаллъи кьеян абуни, умумуз гьелдаса инкар гьабула. КигIан гьел хачаданиги кьезеги кьоларо. Щайгурелъул гьелда жаниб гьабсагIат бихьулеб зарал бугелъул. Гьеб битIарабги буго, гьедин гьабичIого тей гIантлъи ва ахIмакълъи ккола.
Гьаб бакIалда буго цо кIвар бугеб цоги суал. ГIемерисел умумуз балагьулеб буго гIицIго гьабсагIат берда цебе бугеб хIалалъухъ. Гьелда рекъон гьабулеб буго гIадлу-низам. Амма гьезда халлъулеб гьечIо лъималазул хадусеб заманалда букIине бугеб пайда яги зарал. Гьеб щибин абуни, гIун бачIунеб лъимада жаниб исламияб диналъул кьучI лъун гьечIого гьев гIун вачIани, гьеб буго хIинкъизе ккараб бакI.
ГIун хадуб лъимер бокьараб рахъалде, лъикIабгогIадин квешаб рахъалдеги цIан ине кIудиял ресал рукIуна. Щайгурелъул, мекъаб нухдаса гьев нахъчIвалеб исламияб кьучI гьесулъ гьечIолъиялъ. Гьелъул хIасилалда гIолохъаби кколел руго батIи-батIиял, лъикIал гурел къокъабазде, наркоманазде, диналда жанир мекъал рахъазде, экстремистазде ва цогидалги къваригIел гьечIел бакIазде. Гьелдаса хадур туснахъалъуре ккун ратула. Балагьеха, кинал умумул разилъилел жидер лъималаз гьединаб нух тIаса бищиялда. Гьебги тун битIараб нух гьез босиялъе щибго жо къурбан гьабизе хIадурал рукIунарищ умумул?
Гьединаб нух буго. Амма бигьаяб жоги гьеб гьечIо. ТIоцебесеб иргаялда, лъимал 12-14 сонил ригьалде рахунаго гьезда хадуб гьабизе ккола хъаравуллъи. Аслияб куцалда гьезие эркенаб заман тезе бегьуларо. ЦIали, тренировка, мадраса ва рукъалъул хIалтIуде руссинаризе ккола. КIиабилеб иргаялда, кутакалда балагьизе ккола кинал лъималгун гьезул гьалмагълъи бугебали. Цадахъ ккарав чиясда бараб букIуна гIамал-хасияталъул гIемерисеб. ГIемересеб квешлъиги цадахъ ругел гьалмагъзабазул кумекалдалъун гьабула.
Лъабабилеб иргаялда, гьеб буго бищунго аслиябги, хьвадизабизе ккола мадарасалде. Школа лъугIизегIан исламалъул лъайги цадахъ босизабизе хIаркат бахъизе ккола. Диналда жанир ругел мекъал рикьалабазде лъимал ва чIахIиял ккеялъе аслияб гIилла буго гьезда исламалъул ахIкамал лъангутIи. Гьел лъалев чи мекъи ккезавизе бажаруларо лъиданиги. КигIан гIемер цебеги хъваниги, гьанжеги ракIалде щвезабулеб буго, лъималазда исламияб диналъул аслиял кьучIал лъазари умумузул тIадаб парз буго. Гьелде бищунго кIудияб кIварги кьезе ккола.
Нилъер гIадат буго мадарасалде гьитIинго ругеб мехалдаги ритIун гьел дагьал гIуралго жалго толел. Гьелъул гIаксалда, гIураб заманалда ритIизе ккола лъимал мажгиталде ва мадрасалде. РитIарал гIечIого гьезда хадуб хъаравуллъи кквезеги ккола кидаго. Гьедин гьабичIони хIасил гьедигIанго лъикIаб букIунаро.
Ункъабизе, лъималгун кIалъаралъан, гьезулгун гIакълу дандбан, гьезул пикру цIехон, нилъедаго ращадал гIадамал гьел ругелгIадин рикIкIун рукIиналъги тарбия кьеялъе кIудияб кумек гьабула. Масала, лъимадулгун цо кинаб бугониги жоялъулъ гIакълу дандбалеб бугони, гьесие якъинлъула жиндехун божилъи гьабулеб букIин. Гьедин кидаго гьабулеб бугони, лъимадулъ бижула жавабчилъи. Гьеб гурищ бищунго хIажатаб жо гIун бачIунеб гIелалъе.
Жинда щибго жо божилъи гьабуларин, жеги гьитIинав чи вугин живилан ракIалде ккезе бегьула саламатав гIурав гIолохъанчиясдаги. Бищунго квеш ккараб жо буго гьаб заманалда умумул хIалтIудаса сундего регIулареблъи. Хъизамазда аскIор гIодорчIун, гьезулгун ракI бащад гьабизе регIуларел гIемер ратулел руго. Гьединаб хъизамалъул лъималазул тарбия рагIаракьанде щвараб букIунаро. Цебе бицаралъул хIасил гьабун абуни, тарбия кьей ккола лъималазул талихI букIин ва талихIкъин жинда бараб къедгIадаб жо. Кутакалда захIматаб нухги буго гьеб.
ГIезегIан сабруги, гIакълугун гъинги бихьизабизе ккола гьениб. Хирияб хIадисалда буго: «Эбел-инсуца лъималазе кьолеб жоялъул бищунго къиматаб ккола лъикIаб, исламияб тарбия», - ян.
Тарбия гьечIев чиясе жамгIияталда гIумру гьабизе захIмалъула. Гьесдасан цогидазе заралги бахуна. Жеги эбел-инсуе гIазаб ва кIалгьикъиги букIуна гьес гьабурабги квешлъиялъухъ. Амма исламалъул нухги ккурав, жиндир тIабигIатги берцинав, тарбия-адабги бугев чи гьесул лъугьани, эбел-инсуе гьелъухъ кIудиял даражаби рукIуна. Аллагьас тавпикъ кьеги гIун бачIунеб гIел битIараб тарбиялда куцазе!
Амин!
ГIАБДУЛЛАГЬ МУХIАММАДОВ
