Аслияб гьумералде

Къуръаналда рехсараб пихъ

Къуръаналда рехсараб пихъ

Инжир ккола бищунго машгьурал пихъазул цояб, хирияб Къуръаналда рехсон Аллагьас тIадегIан гьабураб. ТIадегIанав Аллагьас абуна (магIна): «Тин (инжир) ва зайтун абулеб жиб кIиялъулъго баракат бугеб, жиндаса инсанасе квание ва дару-сабабалъе мунпагIат босулеб пихъалдалъун гьедулев вуго ТIадегIанав Аллагь ﷻ» (сура «Ат-Тин», аят 1).

 

Аяталдаса бичIчIула гьеб пихъил хасаб даража букIин ва муъминчи тIамула гIадамазе гьединаб пайдаяб квен бижарав Аллагьасул хIикматалда тIад ургъизе.

Гьанжесел цIех-рехаздасан бихьула инжир бечедаб букIин клетчаткаялдалъун, витаминаздалъун ва минералаздалъун. Гьезда гъорлъ букIуна калий, кальций, магний, железо, В къукъаялъул витаминал, С витамин ва цогидалги чорхое хIажатал пайдаял жал.

Инжиралъул аслияб пайдаялъул цояб ккола гьелъулъ клетчатка цIикIкIараб букIин. Гьелъ квербакъула ургьимес лъикI хIалтIизабизе, кумек гьабула гъиз сваричIого букIине, квен биинабизе.

Инжиралъулъ руго тIабигIиял антиоксиданталги - черхалъул клеткаби заралалдаса цIунизе ва оксидативияб стрессалъул асар дагьлъизабизе кумек гьабулел жал. Хасго гьел цолъабаздалъун бечедаб букIуна бецIаб инжир ва гьелъул хъал.

Цо-цо цIех-рехазда рекъон, инжиралъул ва тIамахалъул экстрактазул букIине бегьула унтиялде данде къеркьолеб хаслъи, гьелъ кумек гьабула тIулал сахлъи цIунизе ва бидулъ чакаралъул даража низамалде ккезабизе. Амма гIалимзабаз кIвар кьолеб буго гьел асарал чIванкъотIун тасдикъ гьаризе ккани, хадубккунги цIех-рехал гьаризе кколин абун.

ГIатIгояб ва бакъвараб инжир рикIкIуна хIинкъи гьечIеблъун ва сахлъиялъе пайдаяблъун, гьоркьохъеб къадаралда кванани. Амма чакрил унти бугезда лъазе ккола инжиралъулъ тIабигIияб чакар букIин, гьединлъидал, гьеб кваназе ккола гьоркьохъеб къадаралда ва тохтурасул малъа-хъваязда рекъон.

Исламалъ нилъ ахIулел руго Аллагьас нилъее кьурал нигIматазул къимат гьабизе ва гьелдаса гIакълуялдалъун пайда босизе, сахлъи щула гьабизе. Инжир гIадал тIабигIиял кванил нигIматал ккола кIудияб сайгъаталъул бутIалъун, гьел дагь-дагьккун ва БетIергьанасе баркала кьун кванани.

 

Камил МухIаммадов

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.


Бекилалде бухьине ккола бетIер

ХIурматиял бусурбаби, лъимал руго нилъехъе Аллагьас кьураб аманат. Нилъеца гьезие кьезе ккола битIараб, лъикIаб тарбия. Гьединго нилъеда тIадаб буго гIун бачIунеб гIелалъе исламияб лъай кьезеги. Гьелъие гьаб заманалда цIакъ гIатIидал ресалги руго. Щибаб мажгиталда руго лъималазда Къуръан ва...


ЧIахIиязул хIурмат гьаби

Исламияб диналъ нилъ ахIула ригьалде рахарал гIадамал кIодо гьаризе, гьезул адаб гьабизе. Гьелъие далиллъунги чIола хирияв Аварагасул ﷺ рагIаби: «ГIиссиназда гурхIуларев, чIахIиязул хIурмат гьабуларев чи нилъедасан гьечIо», - ян. «Нилъедасан гьечIо» абурал рагIабаздасан...


Къулгьу...

«Ал-Ихлас» сура гIуцIун буго ункъо къокъаб аяталдаса, амма Аллагьасул Расулас ﷺ бицана гьелъул кIудияб мустахIикълъиялъул: «Къул гьува Ллагьу ахIад» Къуръаналъул лъабабилеб бутIаялда бащалъула», - ян. (Муслим)   Байбихьуда гIажаиблъизе рес буго, бищун къокъал...


Малик ибну Динар

Малик ибну Динар Абу ЯхӀя ал-Басри ккола табигӀиназул щуабилеб кьералъул чи. Гьев гьавуна ибну ГӀабасил заманалда ва цӀалана Анас ибн Маликида цеве, гьесдасан хӀадисалги рицана.   Бухарияс, Абу Давудица, Тирмизияс, ан-Насаица ва ибну Мажагьица тIахьазда рехсана Малик ибну Динаридасан рицунел...


Мадрасалъул цIиял корпусал

Гъизилюрт районалда рагIалде бахъунеб буго Хучадаса МухӀаммад-афандил цIаралда бугеб мадрасалъе цӀиял корпусал раялъул хӀалтӀаби. Гьелъул хIакъалъулъ бицараб данделъи тIобитIана Дагъистаналъул муфти, шайих АхӀмад-афандица. Гьелда гIахьаллъана диниял хӀаракатчагӀи, лъай кьеялъул мурадалда комплекс...