Аслияб гьумералде

Накалде ккезарулеб гьаракь

Накалде ккезарулеб гьаракь

ЖужахI буго ТIадегIанав Аллагьас гIаси-пасикъазе тамихI гьабизе бижараб бакI. Гьелъулъ бухIигун цIороялъ гьабулеб гIакъуба буго жиндир бицун рагIалде бахъинабизе кIолареб, тIахьазда рехсаралъул бицунагоги чиясда халатккун ботIролъе босизе кIолареб гIадаб, кутакаб. Дунялалда бугеб цIа абула жужахIалда бугелъул анкьго нухалъ лъелъеги рехун, свине гьабураб цо гьитIинабго бухIи бугин.

ЦIаялъ бухIизаби гуребги гьелъул гIазабалда букIунеб буго гIакъраби, борхьал, хьверд жаниб бугеб, гьурмада аскIобе босанигицин тIом бухIизабулеб лъим. ГIазабалъул унти цIикIкIинелъун гьенире ккаразул черх чанго нухалъ кIодо гьабулеб буго. Черх, тIом бухIун лъугIанщинахъе щибаб нухалъ гьеб цIи гьабулебги буго. Бищун бигьаяб тамихI гьабулесулги абулеб буго хIатIазда гъоркь лъолеб цIа бугин жинца гIаданиб нах гьалдезабулеб.

КагIб абурав асхIабас бицун буго: «Цо нухалъ ГIумар-асхIабгун цадахъ гIодор чIун ругеб мехалъ, гьес абуна: “Я КагIб, бице щиб бугониги, нижер ракIазулъ хIинкъи рещтIунеб, абадияб рукъги ракIалде щвезе”, - ян. Жаваб гьабун дица абуна: “Я муъминзабазул цевехъан, Къиямасеб къоялъ жужахIалъ угьун хIухьел биччалеб буго жиндир сасил кутакалъ аскIор рукIарал малаикзабигун аварагзабицин накабазде ккун сужда гьабизе лъугьунел.

ХIатта Ибрагьим аварагас абулеб буго: “Я Аллагь , цIуне дун цIаялдаса! Гьарула Дуда дир напс гIазабалдаса хвасар гьабеян”. (ЧIахIиял аварагзабазда гьеб хIал букIунеб мехалъ, гIадатиял гIадамал гIакълу-лъай тIагIун захIматаб хIалалда рукIунел ратиларищ? Аллагьас бигьа гьабеги гьеб къоялъул къварилъи, аварагасул шапагIат щун хвасарги гьареги!).

Гьелдаса хадуб ГIумар-асхIаб, бетIерги гIодобе дализабун, гIезегIан заманалъ сихIкъотIун чIана. Хадуб дица гьесда абуна: “Я муъминзабазул цевехъан, гьалъул хIакъалъулъ Аллагьасул тIехьалда хъвангойищ гьечIеб?!” - ин абун. ГIумар-асхIабас цIехана: “Щиб бакIалда хъван бугеб”, - ан. Цинги дица гьесие Къуръаналдаса цIалана (магIна):

“Дуца умматалъе бице, МухIаммад , къиямасеб къоялъул хабар. Щибаб напс жиндирго ургъел гьабун ва жиб гIазабалдаса хвасарлъизе бокьун бачIунеб. Гьеб къоялъ щибаб напсалъе жинца гьабураб гIамалалъухъ жаза гьабула ва зулмуги гьабуларо (квешлъи тIаде цIикIкIинабуларо, лъикIаб гIамалги мукъсан гьабуларо)”, - ян абураб аят» (сурату «Ан-НахIл» 111 аят).

Гьенир рукIунел руго цIакъ вахIшиял, жидер берал пириялда релълъарал, гьурмадаса цIа бачIунел, кодор маххул рахсалгун хIосал ругел, щиб Аллагьас тIадкъаниги гьеб гьабизе хIадурал тIом чIегIерал малаикзаби. Жанире гIаси-пасикъал рехизе бугеб лазаталъ жужахIалъуб рукIунел руго кутакал гьаркьал. ЖужахIалде ккаразда букIунеб хIалалъул Къуръаналда абулеб буго (магIна):

«ГIадамал жужахIалде рехараб мехалъ гьезда цIакъ квешаб, жинца кутакалда хIинкъизарулеб цIаялъул гьалделеб гьаракь рагIула. Гьеб цIа гьалдолебги букIуна жанир ругел гIадамалгун цадахъ. Ццим бахъун, тIутIун унеб хIалги букIуна гьеб жужахIалъул. Щибаб нухалъ батIи-батIияб къокъа жанибе реханщинахъе жужахI хьихьун ругел малаикзабаз абула: “Нужехъе Аллагьасул расул вачIинчIищ жинца нужее гьаб гIазабалдалъун хIинкъи кьолев”», - абун (суратул «Мулк» 7-8 аят).

Малаикзабазул суалалъе жаваб гьабун гьез абула вачIанин. Амма дунялалда жидехъе вачIарас малъараб босунгутIиялъ ва гьелда гIамал гьабунгутIиялъ гьезие сунцаго кумек гьабуларо. Аллагьас насиб гьабун батугеги цониги муъминчиясе гьеб къоялъул къварилъи ва жужахIалъул гIазаб. Бухарияс рехсолеб буго авагас гIемер такрар гьабулаанин абун Къуръаналдаса гьаб дугIа:

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

«Раббана атина фи д-дуня хIасанатан ва фил ахирати хIасанатан ва къина гIазаба н-нар»,

магIна: «Я нижер БетIергьан! Дуца нижее дунялалдаги ахираталдаги лъикIлъи кье, жужахIалъул гIазабалдасаги цIуне», - ян абураб. ХIалкIун хIаракат бахъила нилъецаги гьесда нахърилъун гьал рагIаби такрар гьаризе! БетIергьанас щивасул рухI бахъи иманалда ккезабеги ва гьабулеб гIамалги ихлас жиндилъ бугеблъун гьабизе тавпикъ кьеги.

Амин!

МУХIАММАДГIАРИФ КЪУРБАНОВ

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


«Щибаб рокъобе нигIматал»

Гьединаб ахIиялда гъоркь, «Инсан» фондалъул Болъихъ районалда ругел волонтёразул централъ, тIобитIана акция. Акция тIобитIулебгIан заманалда жаниб «Инсан» фондалъул приложениялдасан лъазабун букIана 180 000 гъурущ бакIарулеб бугилан абун. Къокъабго заманалда жаниб гьеб бакIарана ва 300 килограмм...


Ихдалил хIурмат

Гьале тIаде щвана тIогьолаб ихдалил заман. ГIемерисеб халкъалъе бищунго бокьулеб мехги ккола гьеб. Иснанасул къаркъалагун сверухъ бугебщинаб тIабигIат цIилъулеб заманги буго гьаб. Гьединго ихдалил заман буго хурзал-ахал рекьулеб, къачIалеб ва кIурулеб мех. Щайгурелъул, гьелда бараб буго инсанасул...


Тарихалъул багьадур

КӀудиял имамзабазул цояв, гӀалимзабазул сайид, шафигӀияб мазгьабалъул къази, машгьурав тарихчи ва таржамачи ибну Халликан гьавуна 1211 соналъ (гьижрияб 680 сон) ГӀиракъалъул Эрбил шагьаралда.   Ибну Халликан ГӀиракъалда гьавуниги, гьесул тӀолабго гӀумру ана Мисриялда ва Шамалда. Гьесул...


ХIежалъул бицине данделъила

ХIежалъул бицине данделъила  «Марва-Тур» компаниялда тIобитIана регионалда хIежалъул ишал гIуцIиялъул жавабиявлъун кколев Шамил МухIаммадовасулги ДРялъул миллияб политикаялъул ва диниял ишазул министерствоялъул вакилзабазулги данделъи. Аслияб суал букIана исана хIежалде дагъистаниял ритIулеб...


Лъималазе динияб тарбия

Лъималазе тарбия кьеялъулъ эбел-инсул, гӀагарлъиялъул ва цогидалги гӀадамазул асар букӀуна. Гьелъулъ щаклъи гьечӀо. Амма социалиял ва физиологиял гурелги, руго рухӀиял къваригӀелалги. Гьеб ккола лъимералъе кьолеб динияб тарбият. Лъимер Аллагьасукьа хӀинкъулеб, ритӀухъаб лъугьине ккани, кин тарбия...