Аслияб гьумералде

Алжаналъул гIаркьел

Алжаналъул гIаркьел

Мунагьал гьариялдалъул гIакъуба гьабиялъе сабаблъун бугезул цояб ккола нич тIагIин. Нич ккола нигIматазул аслуги. Гьеб тIагIаравги нигIматалдаса ва цогидал лъикIлъабаздаса махIрумлъула. «СахIихIалда» рехсолеб буго Аварагасул ﷺ хIадис: «Нич – гьеб тIубанго нигIмат буго», - ян. Цоги машгьураб хIадисалда буго: «Цере рукIарал аварагзабаздаса гIадамазда лъаралдасан ккола, дуца бокьараб гьабе, дуда нич батичIониян абураб рагIи».

 

Аварагас ﷺ ничалдаги иманалдаги гьоркьоб бугеб хурхеналде кIвар буссинабун абуна: «Иманалъул гIуцIи буго лъабкъоялда анцIгоялдасаги цIикIкIун гIаркьелалдаса. Гьелъул бищун тIадегIанаб буго – «Ла илагьа илла Ллагь» абун Аллагь ﷻ ритIухъ гьави, гIодобегIанаб – гIадамазе рилълъанхъизе квалквал гьабулеб жо нухдаса нахъе реххи. Ничги гьел гIаркьалабазул цояб буго», - ян (Муслим).

АлхIамдулиллагь, Аллагьас ﷻ нилъ бусурбабилъун ратун ругелъул, гьединлъидал, гьабулеб гIамалги нилъер букIине ккола аварагас ﷺ бихьизабуралда нахърилълъун гьабулеб. Амма нич гьечIев чи къосарав, иман гьечIев вугинги абизе бегьуларо.

Аллагьасдаса ﷻ бачIун аварагас ﷺ бицун буго (хIадису къудсиялда): «Мун гIадамаздаса нечола, Дидаса ва Дир малаикзабаздаса нечоларо, Диде гIасилъун мунагьалги гьарула. Гьедин гьабиялдалъун дуде Дир гIакъуба щвезе буго», - ян. Гьединлъидал, бищун цере нилъ нечезе кколелги ТIадегIанав Аллагьасдаса ﷻ руго. Гьесдаса нечейги буго хIакъикъияб нич.

Нилъ ругелъул цIакъ загIипал, гьабун гIамал лъугьунарел, гьелъ ракIалде ккезе бегьуларо Аллагьасдаса ﷻ букIине кколедухъ нечонги лъугьунеб гьечIин, гIадамаздасаги жив нечезе ккеларин абураб жо. Щайин абуни, гIалимзабаз абун буго нич букIунин кIиго батIияб: Аллагьасдаса ﷻ нечей ва гIадамаздаса нечей.

ГIадамаздаса нечей буго Аллагьас ﷻ гьукъараб хIарамалдаса цIунун чIей. ГIадамазда цебе гьабизе нечолеб, живго жиндаго вукIагоги гьабизе нечезе ккола чи. Гьедин гьабулеб гьечIони, гьеб буго гьесул Аллагьасдасаги ﷻ нечонгутIи.

Цо нухалъ Аварагас ﷺ ничалъул хIакъикъат баян гьабун абуна: «Я, гIадамал, нуж Аллагьасдаса ﷻ унго-унгояб нечеялъ нече», - ян.

АскIор рукIараз абуна: «Я, Аллагьасул расул ﷺ, Аллагьасе ﷻ рецц, ниж нечола», - ян. Цинги Аварагас ﷺ абуна: «Гьедин аби унго-унгояб нечей гуро. БукIине кколедухъ БетIергьанасдаса ﷻ нечарав чияс цIуне жиндирго бетIерги гьелъ жаниб бачарабщинабги (берал - хIарамалде ралагьиялдаса, гIундул - гьукъаралъухъ гIенеккиялдаса, кIал-мацI -  хIажат гьечIеб бициналдаса). Чехьги гьелда сверухъ бугебги (гIаврат - хIарамалде ккеялдаса, бохдул - къваригIел гьечIелъуре иналдаса, кверал ва гь.ц) цIуне абе. Хвелги, хун хадуб къаркъала туризе букIин ракIалде щвезабе. Ахират бокьарасги дунялалъул берцинлъи тола. Гьаб рехсараб гьабурав – гьев вуго унго-унгояб хIалалъ Аллагьасдаса ﷻ нечарав чи», - ян (Тирмизи).

Нич бугелъул алжаналъул гIаркьеллъун, жибги иманалдасан кколеб, гьеб тIагIинги жужахIалъул гIамаллъунги жиб кколеб ракI хъачIлъи бугелъул, чияс хIаракат бахъизе ккола гьеб жиндилъа тIагIунгутIизе. Гурони, гьединасда лъазе ккола жинца хадубккун ракIалде ккара-ккараб къабихIаб гIамал гьабизе бугеблъи ва ахир вуссинги гIазаб хIехьеялде бачIине бугеблъи.

Аллагьас ﷻ насиб гьабеги щивасе хIакъикъияб нич ва гьабулеб гIамал Аллагь ﷻ разилъуледухъ гьаби!

 

ХIабиб МухIаммадов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Телефоназул унти

Жиндир хIакъалъулъ гIемер бицунеб унти ккола телефоназда нилъ рараллъун рукIин.   Нилъер лъималги цIакъго унтун руго гьеб унтиялъ. Гьединаб унти букIин загьирлъула: Смартфоналдаса ри-кӀкӀад ругеб мехалда яги гьеб кIочон хутIани ургъалабазулъе ккей. Телефоналде гIемер халгьаби. Цо-цояз...


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...


Нужее баяналъе

«Салул гамайилан» сунда абулеб? – Вараниялда. Аварагзабазул рикIкIен рехсараб аят щиб? – Сура «ан-Ниса». Щиб сураялъулъ кIиго нухалъ басмала рехсараб? – Суратул «ан-Намлалда». Адам щиб къоялъ вижарав? – Рузман...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Кин кумек гьабилеб?     Дир вац захIматго унтун вукIана. Гьанже дагьабго мадар бугониги гьев хIинкъун вукIуна. Цо-цо мехалда хIухьел цIазе захIмалъула, паническиял атакаби лъугьуна. Кин дица гьесие кумек гьабилеб?   ГIали, МахIачхъала   ГIалимчиясул жаваб Бокьараб...


Шамил районалъулал данделъана

МахӀачхъалаялда тӀобитӀана гӀолилалги, умумулги, жамгӀиятги данде гьабураб Шамил районалъул гӀадамазул данделъи. Аслиял темабилъун рукӀана гIолилал наркоманиялдаса цӀуни, рухӀиябгун яхӀ-намусалъулаб тарбия кьеялъул бугеб кIваралъул бицин. КIалъазе рахъана диниялгун жамгӀиял хӀаракатчагӀи,...