Аслияб гьумералде

Щиб жоха кколеб талихI?

Щиб жоха кколеб талихI?

Щиб жоха кколеб талихI?

Гьеб суалалъе щивав чияс кьела жиндирго гIакълу-лъаялда борцун, пикруялда рекъезабун жаваб. Амма хIакъаб жо буго Аллагьасде бугеб божиялда ва ракьалда бекьараб лъикIлъиялда жаниб букIин талихIалъул кIул.

Гьеб кIулалдаса битIун пайда босарасда жакъа дунялалдаги метер ахираталдаги хвасарлъиги батила.  БетIергьанасукьа хIинкъиялъулъ жидеда талихI бихьулелги руго, хIакъикъаталдаги жидер ракIазда нур барал, абадияб рукъалъе гIоло дунялалъул чIаголъиялдаса пайда босизе лъарал гIадамал.

Аллагьасукьа кин хIинкъилел абун ибну МасгIудида цIехедал, гьес абун буго: «Аллагьасукьа хIинкъиялъ инсан хвасар гьавула захIмалъи-къварилъабаздаса, ризкъиялъул рагьабиги гьесие рагьула ракIалдаго гьечIеб рахъалдасан», - абун.

Аллагьасукьа хIинкъи ккола жинда хадуб гIодобегIанлъи гьечIеб тIадегIанлъи. Муъминчиясда тIадаб буго жив вижарав Халикъасукьа нечезеги, хIинкъизеги, хIарамалдаса рикIкIалъизеги. ХIарамалдаса рикIкIалъарав Аллагьас хIалалаб кьун бечедги талихIги гьавула. Дагьаб хIалалаб лъикIабги бугелъулха, БетIергьанасдаса машгъул гьабулеб, гIемералдаса.

ТалихIалъул кIул дурго кверщаликье ккезе бокьун батани, тIалаб гьабе пайдаяб гIелму, гIемер цIалдей ва дур рекIелъ рукIун ккун букIараб пашманлъиялъ мун рехун тела. ГIелмуги лъайги буго къимат гьабун бажарулареб бечелъи. Жагьиллъиялдаса кIудияб язихълъиги, хъаркIаслъиги, бецIлъиги гьечIо. ГIелму ккола канлъи, лъавукълъи - бецIлъи. Лъайги тIалаб гьабизе ккола кIиябго рукъалъе хIажатаб. ЦохIого-цо динияб гIелмуги лъазабун чIани, дунявияб  магIишат нахъе ккелин абулелги камуларо. Гьединазда бичIчIизелъунги батила, ХIасанул Басрияс абун буго: «Дица Къуръаналда, 90 бакIалда, цIалана Аллагь жиндир махлукъаталъе ризкъи кьезе гъоркье чIарав вугин абун.

Цо бакIалда батана, шайтIаналъ хIинкъи кьолеб бугин нужее нуж мискинлъулин абунги. Нилъ щаклъулел руго Садикъасул, ай битIараб бицунев Аллагьасул 90 нухалъ абураб рагIиялда, цо нухалъ нилъер тушманалъ абуралдаги божун», - ян.

ТалихIавлъун вукIине бокьани тIадчIей гьабе тавбуялда, гIасилъуге Аллагьасде. Аллагь лъаларезул гIумру-яшав букIуна тIад берцинаб хъал бугин кканиги жаниса турараб ва махIцараб гIечалда релъараб. 

Цоги ТIадегIанав Аллагьас нилъее рахIматлъун кьуразул цояб ккола тавбу. Тавбуялде хIажалъуларев чиги вукIунаро. Нилъ киналго гьитIинабниги кIудиябниги мунагьазукье ккола. ХIалтIи гьабизегIан цебе алат хIадур гьабулебго кинниги диналъул ишазул байбихьудаги тавбу гьабун черх къачIазе ккола. Тавбу гьабун черх къачIачIони, гьабураб гIамалалъул пайда кколаро. Тавбуги гьабичIого мунагьаз цIураб хъубаб черх Аллагьасда цебеги чIун щиб бугониги жо гьаризеги нечезе ккеларищ?

Тавбу къабуллъизе ккани чара гьечIого лъабго жоги къваригIуна: гьарун арал мунагьаздаса пашманлъи, тIокIалъ гьел мунагьазде вуссунгутIи, мунагь гьабичIого тезеян къасд гьаби. Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Нужеца Аллагьасе тавбу гьабе, нужеего талихI щвезе», - абун.

 

мухIаммад Салманов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Ният халгьабун…

Къокъаб, амма магIна гъваридаб аби буго: «РакIбацIцIалъиялъ, ай ихласалъ гIажаибал жал гьарула», - ян абураб. Гьел рагIабаз мухIканго загьир гьабула муъминчиясул гIумруялъул аслияб магIна. Ахир-къадги исламалда бокьараб гIамалалъе къимат гьабула гьелъул сипат-сураталдалъун яги кIодолъиялдалъун...


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...


ЛъикIал гIамалал

ХIадисалда буго: «Аллагь ﷻ лъикIав вуго, Гьесие лъикIлъи бокьула. Гьес ﷻ лъикIлъиялдалъун щвезе рес кьола кьвари ва цогидалдалъун щвезе кIолареб жо», - абун (Бухари). Дунял бихьиялъе Аварагасул ﷺ гьал рагIаби кьучIлъун руго бусурбанчиясе. ЛъикIлъиги, гIицIго беццараб гIамаллъун букIин гуребги, гьеб...


Аллагьасе ﷻ бокьулеб би

Къурбанкъоялъ Адамил лъималаз гьарурал лъикIал гIамалазул бищун Аллагьасе бокьулеб гIамал би гIодобе тIей буго (къурбан хъвей).   Къурбаналъе хъураб жо Къиямасеб къоялъ бачIине буго жиндирго лълъурдулгун, расалгун, щанкIлалгун, гьелъул би ракьалде тIинкIилалде Аллагьасда ﷻ аскIоб кIудияб...


Рукъалъул мучари, гъаран

Гъаран (укроп) (латиназул мацӀалда Anethum ) — сельдереязул хъизаналъул лъагӀалилаб хералъул гъветӀ, гьелъул цохӀого цо тайпа ккола махӀ жиндаса бугеб гъаран (мугIрул мучари), яги хурул гъаран. ГӀалхул гъаран бижула ГьитӀинаб Азиялда, Шималияб Африкаялда, Ираналда ва Гималаязда. Бекьулеб ва...