Аслияб гьумералде

Аварагзабазул тIабигIат

Аварагзабазул тIабигIат

Аварагзабазул тIабигIат

 

Аварагас азаралда ункънусго соналъ цебего асхIабзабазда бицун букIана, бачIине бугин цо заман, хIалимлъи-хIеренлъи гIадамаз хIинкъи-цIукIлъилъун, нич ва нахъе къай гIодобегIанлъилъун рикIкIунеб. Хирияв аварагас азаралда ункънусго соналъ цебе бицараб  жакъа нилъер беразда баянго бихьулеб буго.

 

Бусурбабазул хъизаназда эбел-инсуда цебе лъималаз нечечIого бокьараб хабар бицуна, руччаби махIрамияв чи цадахъ гьечIого чияр бихьиналгун цо рокъор яги машинаялда рекIуна, шагьар тун къватIире сапаралъ рахъуна. Хирияв Аварагас ﷺ асхIабзабазде амру гьабуна: «Нуж ТIадегIанав Аллагьасдаса неча», - ян. АсхIабзабаз жаваб гьабуна: «Я, Бичасул авараг, ниж Аллагьасдаса нечола, нижеца Гьесие реццги гьабула», - ян. Цинги, Аварагас ﷺ абуна: «КIалалъ бицараб жо ничлъун букIунаро, хIакъикъаталда, Аллагьасдаса нечолев чияс жиндирго пикраби хIарамалдаса цIунула, чехь хIарамаб жо жаниб ккеялдаса цIунула, хвалилги, хабал гIазабалъулги пикруги гьабула, дунялалъул берцинлъабиги рехун тола», - ян.

Цо нухалда Аварагас ﷺ черх чурулев чиясда аскIосан унаго абуна: «Ле, гIадамал! ХIакълъунго, Аллагь чIагояв, кинабго бихьулев, гIадамазул гIайибал рахчулев вуго. Гьединго, щивав чиясда тIадаб буго нечолевлъун, мунагьал рахчулевлъун вукIине. Нужер цонигияс черх чурулеб мехалда гIадамазул бераздаса рикIкIалъе»,  - ян. Гьанже хал гьабеха, диналъул вацал, риидал нилъер шагьаралда ралъдал рагIалде ччугIби гIадин ран рукIунел гIадамазухъ. Кин гьезда кIочонеб гьел хIарамалда, гIадамазул берзукь рукIин ва бокьараб мехалда Аллагьасул ﷻ къадар тIаде щвезе рес букIин. Аварагас ﷺ хIадисалда абулеб буго: «Нич иманалдаса буго, иман алжаналда букIине буго, нич гьечIолъи хъачIлъиялдасан буго, хъачIлъи жужахIалъуб букIине буго», - ян. Абу Аюбил Ансарияс бицараб хIадисалда буго: «Ункъо жо буго киналниги аварагзабазул нухлъун жиб бугеб:  берцинаб махI гьаби, чIужу ячин, сивак бахъи, рекIелъ нич букIин», - ян. Жеги Аварагас ﷺ абулеб буго: «ХъачIлъиялъ инсанасда ругъун лъола, ничалъ инсан берцин гьавула», - ян.

Абу Лайс Самаркъандияс хъвалеб буго: «Нич кIиго батIияб буго: цо дудаги гIадамаздаги гьоркьоб бугеб, цогидаб Аллагьасдаги дудаги гьоркьоб бугеб. Дудаги гIадамаздаги гьоркьоб бугеб нич, дуе хIарам гьабураб бакIалдаса берал цIуни буго, Аллагьасдаги дудаги гьоркьоб бугеб нич, гьес дуе кьурал нигIматал лъай, гьесие гIасилъиялдаса цIуни буго», - ян.

Салману Фарисияс абуна: «Дие Аллагьас лъабго нухалъ рухI бахъун, лъабго нухалъ чIаго гьавизе бокьила, цонигиясул гIавраталда бер речIчIиялдаса,  яги цонигиясда дир гIаврат бихьиялдаса», - абун. Жинда свалат-салам лъеяв ГIиса аварагас абуна: «Нуж хIарамаб балагьиялдаса цIуне, хIакъунго, гьелъ рекIелъ шагьват бижизабула ва инсан питнаялдеги вачуна», - ян.

Жинда Аллагь разилъаяй ГIаишатица абуна: «Дун Хирияв аварагги, дир эмен Абубакар-асхIабги вукъараб рокъоб, ратIлилъ цо дагьай чучго йикIунаан. Щайгурелъул, гьел дие махIрамиял рукIиналъ. Амма гьезда аскIов ГIумар-асхIаб вукъидал, дун кутакалда юхьа-къан гурони гьеб рокъое лъугьинчIо, ГIумар-асхIабасдаса нечон», - ан.

ХIусенил вас ГIимраница бицараб хIадисалда хирияв Аварагас ﷺ абулеб буго: «Нич лъикIлъиялдалъун гурони бачIунаро», - ян. Жинда Аллагь ﷻ разилъаяв Ибну ГIаббасица бицана: «Иманги ничги цо бухьеналда буго, гьезул цояб ани, гьелда хадуб цогидабги уна», - ян.

 

АхIмад МухIаммадов

 

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


Шамаилал сунда абулеб?

Аллагьас ﷻ нилъ, бусурбаби, тIадегIан гьаруна исламияб динги кьун ва гьелдаго цадахъ гьеб дин малъизе витIана МухIаммад авараг ﷺ. БетIергьанас ﷻ гьев тIадегIан гьавуна кинабго жоялдаса. ГIаишатида гьикъидал гьесул ﷺ тIабигIаталъул хIакъалъулъ, гьелъ абуна, гьесул тIабигIат Къуръан букIанин...


Бергьенлъиялъул къо

Дагъистаналъул тарих ккола гIасрабаз жидерго ракьал ва рухIиял къиматал цIунараб халкъазда гьоркьоб бахIарчилъиялъул ва къвакIиялъул цIар араб ракь. Бищун захIматал балагьазул заманалда Дагъистаналъул бусурбаби цогидал халкъазул ва диналъул вакилзабазда цадахъ рахъана хIажатазе кумек гьабизе ва...


Ингушазул кумек

ТIабигIияб балагьалъул хIаси-лалда къварилъиялде ккарал дагъистаниязухъе кумекалъулаб квер бегьаразда гьоркьор руго ингушалги. Дагьал церегIан къоязда Ингушетиялдаса Дагъистаналде кумекгун рачIун рукIарал ингушазул цо къокъаялда гьоркьор СурхIахIи росдал имамасул наиб ГIумар Нальгиев ва жамагIатчи...


Камилаб какил баракат

Хириял бусурбаби! ГIемеразул букIуна гIарз, магIишат данде билълъунарого бугин абун. Гьелги гIемерисел какго баларел ратула, балеб бугониги, щибго гьелъул кIвар гьечIел. ХIатта как базе заман гIоларин абулелцин ратула. Аллагьас ризкъи киназего кьола, амма кантIе, как-кIалги тун,...


Кверги кумекги битIарав

Тохтурзаби рукIуна лъабго батIиял: Аллагьас кверчIварал, Аллагьасда мугъчIварал ва Аллагьас жидедаса цIунаял. Гьел ратIа рахъизеги захIмалъуларо, чанцIулго рихьун лъала кинав гьев вугевалиги, гIадамаз хехго мустахIикъаб къиматги кьола. Жакъа гьаниб жиндир бицен гьабулев тохтур, ЛъаратIа...