Аслияб гьумералде

Гьеб къо бачIине буго

Гьеб къо бачIине буго

Нилъеда бихьулеб буго дунялалда лъугьа-бахъунебщинаб. Цониги чи ватиларо гьаб ракьалда рагъ-кьал бокьулевги. ТIадегIанав Аллагьас нилъги нилъеда хадур рачIунелги цIунаги гьелдаса.

Нилъее рекъоларо Аллагьасдаса хьул тIагIун рукIине. Щайин абуни, хьул тIубанго тIагIани, чияс гьаб ракьалда гIемераб заман базе гьечIо. Гьев гIемер васвасдула ва мугъчIвазе бакIги гьечIого хутIула. Гьединлъидал диналъ нилъ ахIула Аллагьасдаса хIинкъиялдаги хьул лъеялдаги гьоркьор рукIине. Нилъеда дунялалъул иш бичIчIизе ккола, ай гьаб дунял букIин къварилъиги, захIмалъиги, рохел-аваданлъи букIунеб бакI.

Гьединго ТIадегIанав Аллагьас нилъ ахIула Аллагьасул рахIматалдаса хьул къотIугеян. ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго щибаб захIмалъиялда, къварилъияда хадуб гIатIилъи бачIуниланги. Аллагьасе бокьани, кватIичIого нилъеда лъикIал харбалги рагIила, иншааЛлагь. Воре, тIаде балагь щвезегIанго риххахочун рукIунге. Щайин абуни, балагь тIаде щведал инсанас ургъула ва балагьула гьеб нахъе инабулеб къагIида. Рихха-хочиялъ багъаризабула захIмалъи, хасго балагь кин нахъе инабизе кколебали лъаларев чияс. Гьединас сверухъ ругелги тIамула ургъалаби гьаризе.

Цо нухалъ ТIадегIанав Аллагьас Давуд аварагасде вахIю рещтIуна: «Дуца абе, дир лагъзадерида, Дица гьел рижичIо гьездаса Дие хайир букIинелъун, кинниги Дица гьел рижана Дида гьез хьул лъезелъун», - ян. Балагьеха, диналъул вацал, ТIадегIанав Аллагьас нилъ рижун руго гIибадат гьабизелъун. Гьаниб цо-цояз абизе бегьула гIибадат гьаби как бай, кIал кквей бугилан. Амма гьеб мекъаб пикру буго. ТIадегIанав Аллагьас нилъее бихьизабураб щибаб къануналда рекъон гIумру тIамуни, гьеб ккола нилъер гIибадат. Квешаб жоялъухъ жаза хъвалебго гIадин, Аллагьас лъикIал ишазухъ кириги хъвала.

Диналъ нилъ ахIула Аллагьасдаса хIинкъиялдаги хьул лъеялдаги гьоркьор рукIине

Ислам ккола Аллагьасда хьул лъун вукIинги Гьесие гIибадат гьабиги. ХIузайфат бин Яманица абуна: «БачIине буго цо къо жиндаса хвасарлъуларебги, гъанкъулев чияс гIадин ахIи баледухъ дугIа гьабулеб гьечIони», - ян. Гьелъул магIна ккола ТIадегIанав Аллагьасда гIемер гьаризе кколин абураб. Нилъер загIиплъиялъ батилаха, ТIадегIанав Аллагьасда нилъ гьардезе журала къварилъуде ккедал. Аварагасул асхIаб Байгьакъияс Абу Дардаидасан бицараб хIадисалда буго: «Нужеца Аллагьасда гьаре нужго аваданго рукIаго, рес буго къварилъи тIаде щвараб мехалъ Аллагьас кумек гьабилин абураб», - ян.

Сарию СакъатIияс абуна: «Мун вукIа гьитIинаб лъимералда релъулъун. Лъимадуе цо жо бокьараб мехалъ, эбел-инсуца нахъчIвала. Цинги гьеб лъимер гIодизе лъугьиндал, эбел-инсуцаги кьола. Гьединго Аллагьасда гьаридал ва жавабги щвечIони, гIодов чIа ва хIелун, ракI бекун нахъеги Аллагьасда гьаре. Кьезе рес буго», - ян. Аллагьасул лагъ вукIине ккола Аллагьасдаса хIинкъиялдаги ва хьул лъеялдаги гьоркьов. Абу ГIали Равзабарияс абуна: «ХIинкъги хьулги хIанчIил кIиго кваркьиялда релълъуна. КIиябго кьваркьи бугони, хIинчIги гьваялда чIола ва берцинго боржуна, амма цояб камуни, боржине бажаруларо. КIиябго кваркьи камуни, хвалде ккола. Гьединабго хIукму буго хIинкъиялъулги хьулалъулги, цояб бугониги цояб гьечIого гIолареб», - ян.

Бегьуларо багьаби рахун ругинги абун риххун лъугьине. Гьединаб жо рекIелъе биччала Аллагьасдехун хьул гьечIеб мехалъ яги тавакал загIипав чияс. Багьа бахинабизегIанги ТIадегIанав Аллагьас хьихьарал нилъ, багьа бахун хадуб хьихьизе руго.

ШАМИЛ МУХIАМАДОВ

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...


ХIикматал махлукъатал

Тюлень   Дунялалда руго гIага-шагарго 30-гIанасеб батIияб тайпа тюленазул. Крабал кваналел тюленазул цаби руго гIажаибал. ГIемерисел тюленал, бихьиналищ яги цIуялищали ратIарахъизе кIоларо. ГIумруги гьез, масала, бихьиналъ - 20-25 соналъ, цIуялъ - 30-35 соналъ гьабула. ТIинчIги гьабула 1-3....


Жиндир тIабигIат - Къуръан

ХӀадисазул тӀахьазул аслиял мурадазул цояблъун ккола МухӀаммад аварагасулﷺ шамаилал тIиритIизари, ай гьесул вукIа-вахъин, тIабигIат. Къокъго абуни, Аварагасда ﷺ хурхарабщинаб. Гьелъие гIиллалъун ккана МухIаммад Авараг ﷺ камилав, жиндаса мисал босулевлъун вукIиналъ.   ТIадегIанав Аллагьас ﷻ...


ЛъикIал гIамалал

ХIадисалда буго: «Аллагь ﷻ лъикIав вуго, Гьесие лъикIлъи бокьула. Гьес ﷻ лъикIлъиялдалъун щвезе рес кьола кьвари ва цогидалдалъун щвезе кIолареб жо», - абун (Бухари). Дунял бихьиялъе Аварагасул ﷺ гьал рагIаби кьучIлъун руго бусурбанчиясе. ЛъикIлъиги, гIицIго беццараб гIамаллъун букIин гуребги, гьеб...


Рукъалъул мучари, гъаран

Гъаран (укроп) (латиназул мацӀалда Anethum ) — сельдереязул хъизаналъул лъагӀалилаб хералъул гъветӀ, гьелъул цохӀого цо тайпа ккола махӀ жиндаса бугеб гъаран (мугIрул мучари), яги хурул гъаран. ГӀалхул гъаран бижула ГьитӀинаб Азиялда, Шималияб Африкаялда, Ираналда ва Гималаязда. Бекьулеб ва...