Аслияб гьумералде

Берккеялде рехуге кинабго

Берккеялде рехуге кинабго

Берккей буго аварагас ﷺ хIадисазулъ рехсон хIакъаб бугин абун баян гьабураб жо. Гьеб ккей тIибитIараб буго нилъер заманалдаги. Гьеб щвеялъе аслияб гIиллаги букIуна нилъерго гьабулеб гIамалалъулъ бугеб тасамахIлъи, диналъ цIунизе рихьизарурал тIадкъаязде гьечIеб кIвар. Диналъул хIукъукъал жагъалъараб мехалъ ккола берги, черхги лъугьуна батIияб хIал тIаде бачIун.

 

Гьелъие аслияб гIайиб нилъедаго бугониги, нилъер кIалдиб ругьунлъарабги буго кинабго чияр квешаб бер щун бугин абун нилъедасаго гIайиб тIаса рехизе гIедегIулеб ва гьеб бахъизелъун пуланал чагIазухъе рекерулеб. Умумузул аби буго бекизегIанго бухьине кколин бетIерин абураб. Гьелъухъего, нилъееги беццараб буго квешаб бер тIаде щвезегIанго гьелдасаги цIуни гьабизе. ГIаишатидасан бицараб хIадисалда буго: «Бер ккеялдаса цIуни гьаре Аллагьасдаса ﷻ», - абун (ибну Мажагь). ГIалимзабаз тIахьазда хъван букIуна, берккеялдаса цIуни бугин диналъ тIуразаризе рихьизарурал хIукъукъазда тIадчIей гьаби абун. Гьединлъидал, бачIинахъе берккеялде кинабго тIамилалде рекъараб буго нилъерго гIамалалде балагьизе ва рукIа-рахъин хисизабизе.

Берккеялдаса цIунизелъун аварагас ﷺ асхIабзабазда малъулеб ва гьел кантIизарулел рукIана хасал дугIаби цIалейин абун. Унтарал лъимал рачун рачIиндал гьес ﷺ абун буго: «Гьезде тIаде дугIа цIале. Къадаралдаса цебе кколеб жо букIарабани, гьеб букIинаан квешаб бер», - абун (Тирмизи). ЦIализе рихьизарулаан «Аятул курси», «Фалакъ» ва «Ан-Нас» гIадал сурабигун хасал дугIаби.

ЦIунизе рекъараб гIамалалдаса буго: квана-гьекъеялъулъ хIалал-хIарам халгьаби, къватIире рахъунел тIадруссунелъул мунагьазде кколезде гIагарлъунгутIи, кьижизе рахунелъул какичуриялда реги, рахъунелъулги рецц гьабун Аллагь ﷻ рехсей. Гьаб заманалда щивасул рокъоб буго интернет, гьелдаса пайда босизе бегьила Къуръан ва хасал аяталгун дугIабаздаса гIуцIараб «Рукъя» цIали биччазе.    

Берккей хIакъаб бугелъул, лъикIаб-квешаб батIалъи гьечIого, чиясдаса гъира-шавкъ бахун хIал хисиялдалъун загьирлъулеб асаралъ дандиясе гьабула зарал. Абула гIишкъу бергьун гIемер лъимаде эбел-эмен ралагьиялъги гьезие берккун зарал гьабизе рес букIунин. Лъимадехун рокьа-хинлъи загьир гьабизе ккола, амма беццараблъун бихьизабула заралияб асар щвеялдаса цIунизелъун «Машааллагь», «Ла хIавла ва ла къуввата илла биллагь» гIадал рагIаби абизе. 

Ибну ГIаббасидасан бачIараб хIадисалда хъвалеб буго, аварагас ﷺ ХIасание ва ХIусение берккеялдаса цIуни гьабулеб букIанин гьал рагIабаздалъун абун: «АгIузу бикалимати ллагьи ттаммати мин кулли шайтIанин ва гьамматин ва мин кулли гIайнин ламматин», - абун (Бухари). Гьал рагIаби Ибрагьим, ИсмагIил, ИсхIакъ аварагзабазги цIалулел рукIарал ругин абуна аварагас ﷺ.

 

________________________________________________________________________________

КАНТIЕ

ЦIунизе рекъараб гIамалалдаса буго: квана-гьекъеялъулъ хIалал-хIарам халгьаби, къватIире рахъунел тIадруссунелъул мунагьазде кколезде гIагарлъунгутIи, кьижизе рахунелъул какичуриялда реги, рахъунелъулги рецц гьабун Аллагь ﷻ рехсей. Гьаб заманалда щивасул рокъоб буго интернет, гьелдаса пайда босизе бегьила Къуръан ва хасал аяталгун дугIабаздаса гIуцIараб «Рукъя» цIали биччазе.    

 

_______________________________________________________________________________

 

 

Бер ккезе гьукъулеб, нагагь щвани нахъчIвалел рагIабилъунги рикIкIуна: «Табарака ллагьу ахIсанул халикъин» ялъуни «Машааллагьу ла къувата илла биллагь» яги «Аллагьумма рабби ннаси азгьибил баъса ва ишфи анта ш-Шафи, ла шифаа илла шифаука шифаан ла югъадиру сакъаман» абурал. (Муслим)

Аварагас ﷺ гьабулеб букIарабин абун ГIаишатица бицана: «Вегизе араб мехалъ аварагас ﷺ кIиябго квер цоцадаги цвизабун, гьезда жанибе къулгьуги кIиябго къулагIузабиги цIалун, черхалда, квер гIунтIанщинаб бакIалда кIиябго квер лъабго нухалъ бахъулаан», - абун. Гьелъие баян гьабун гIалимзабаз абуна, гьеб бугила сихIру гьаби, берккей, хIутI-хъумуралъ черхалда ругъун лъей гIадал жалаздаса цIуни гьабилъун. Гьаб къагIида гьабизе бегьула эбел-инсуца гIисинал лъималазеги, гIураздаги малъизе рекъараб букIина.

Аллагьас ﷻ цIунаги киналго гьеб квешаб хIал тIаде щвеялдаса ва кантIиги кьеги нилъеего пайдаяб тIалаб гьабулеллъун рукIине! Амин!

 

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Учительзабиги кIочон течIо

Хъайтагъ районалда тӀобитӀана РабигIул аввал моцӀалъе сайгъат гьабураб гӀелмияб мажлис. Гьелда гӀахьаллъана районалъул бетӀер ХӀасанов Запир; районалъул имамзабазул советалъул председатель - Салимов ГӀабдулла; Югалъулаб территориалияб округалда Дагъистан Республикаялъул муфтияталъул вакил Рамазанов...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Кванил адабал

Кваназе байбихьилалде цин кверал чурила, гьелъ кванида баракат лъола, цинги «Бисмила» бахъила ва абила: «Аллагьумма барик лана фима разакътана ва къина гIазаба ннари», - абун. Кваналев чиясул ниятги букIина диналъе къуват бачIинеян абураб. Гьединаб ниятгун кванани, квенги...


Берцинлъи гьаби

Инсанас ретIулеб ретIелги берцинлъиялъе хIалтIизе гьарулел жалги хIалалал рукIуна, гIаммаб куцалда босани. Кинниги гьезда гъорлъ руго хIалтIизаризеги ва гьездалъун къачIадизеги бегьуларел жалги.   Гьел киналго хIалтIизаризе бегьулел жал руго Аллагьас нилъее дунялалда ругебгIан заманалъ...


Сапаралда кинав вукIарав Авараг ﷺ?

Сапар буго инсанасул гIумруялъул цо бутIа. Муъминзабазе гьеб ккола Аварагасдаса ﷺ мисал босун ТIадегIанав БетIергьанасде ﷻ гIагарлъизе рес щвейги. Нилъер Аварагас ﷺ нухда кинаб хьвада-чIвади букIине кколебали малъа-хъваял гьари гуребги, жиндирго мисалалдалъунги бихьизабуна сапаралда ругелъул...