Аслияб гьумералде

Берккеялде рехуге кинабго

Берккеялде рехуге кинабго

Берккей буго аварагас ﷺ хIадисазулъ рехсон хIакъаб бугин абун баян гьабураб жо. Гьеб ккей тIибитIараб буго нилъер заманалдаги. Гьеб щвеялъе аслияб гIиллаги букIуна нилъерго гьабулеб гIамалалъулъ бугеб тасамахIлъи, диналъ цIунизе рихьизарурал тIадкъаязде гьечIеб кIвар. Диналъул хIукъукъал жагъалъараб мехалъ ккола берги, черхги лъугьуна батIияб хIал тIаде бачIун.

 

Гьелъие аслияб гIайиб нилъедаго бугониги, нилъер кIалдиб ругьунлъарабги буго кинабго чияр квешаб бер щун бугин абун нилъедасаго гIайиб тIаса рехизе гIедегIулеб ва гьеб бахъизелъун пуланал чагIазухъе рекерулеб. Умумузул аби буго бекизегIанго бухьине кколин бетIерин абураб. Гьелъухъего, нилъееги беццараб буго квешаб бер тIаде щвезегIанго гьелдасаги цIуни гьабизе. ГIаишатидасан бицараб хIадисалда буго: «Бер ккеялдаса цIуни гьаре Аллагьасдаса ﷻ», - абун (ибну Мажагь). ГIалимзабаз тIахьазда хъван букIуна, берккеялдаса цIуни бугин диналъ тIуразаризе рихьизарурал хIукъукъазда тIадчIей гьаби абун. Гьединлъидал, бачIинахъе берккеялде кинабго тIамилалде рекъараб буго нилъерго гIамалалде балагьизе ва рукIа-рахъин хисизабизе.

Берккеялдаса цIунизелъун аварагас ﷺ асхIабзабазда малъулеб ва гьел кантIизарулел рукIана хасал дугIаби цIалейин абун. Унтарал лъимал рачун рачIиндал гьес ﷺ абун буго: «Гьезде тIаде дугIа цIале. Къадаралдаса цебе кколеб жо букIарабани, гьеб букIинаан квешаб бер», - абун (Тирмизи). ЦIализе рихьизарулаан «Аятул курси», «Фалакъ» ва «Ан-Нас» гIадал сурабигун хасал дугIаби.

ЦIунизе рекъараб гIамалалдаса буго: квана-гьекъеялъулъ хIалал-хIарам халгьаби, къватIире рахъунел тIадруссунелъул мунагьазде кколезде гIагарлъунгутIи, кьижизе рахунелъул какичуриялда реги, рахъунелъулги рецц гьабун Аллагь ﷻ рехсей. Гьаб заманалда щивасул рокъоб буго интернет, гьелдаса пайда босизе бегьила Къуръан ва хасал аяталгун дугIабаздаса гIуцIараб «Рукъя» цIали биччазе.    

Берккей хIакъаб бугелъул, лъикIаб-квешаб батIалъи гьечIого, чиясдаса гъира-шавкъ бахун хIал хисиялдалъун загьирлъулеб асаралъ дандиясе гьабула зарал. Абула гIишкъу бергьун гIемер лъимаде эбел-эмен ралагьиялъги гьезие берккун зарал гьабизе рес букIунин. Лъимадехун рокьа-хинлъи загьир гьабизе ккола, амма беццараблъун бихьизабула заралияб асар щвеялдаса цIунизелъун «Машааллагь», «Ла хIавла ва ла къуввата илла биллагь» гIадал рагIаби абизе. 

Ибну ГIаббасидасан бачIараб хIадисалда хъвалеб буго, аварагас ﷺ ХIасание ва ХIусение берккеялдаса цIуни гьабулеб букIанин гьал рагIабаздалъун абун: «АгIузу бикалимати ллагьи ттаммати мин кулли шайтIанин ва гьамматин ва мин кулли гIайнин ламматин», - абун (Бухари). Гьал рагIаби Ибрагьим, ИсмагIил, ИсхIакъ аварагзабазги цIалулел рукIарал ругин абуна аварагас ﷺ.

 

________________________________________________________________________________

КАНТIЕ

ЦIунизе рекъараб гIамалалдаса буго: квана-гьекъеялъулъ хIалал-хIарам халгьаби, къватIире рахъунел тIадруссунелъул мунагьазде кколезде гIагарлъунгутIи, кьижизе рахунелъул какичуриялда реги, рахъунелъулги рецц гьабун Аллагь ﷻ рехсей. Гьаб заманалда щивасул рокъоб буго интернет, гьелдаса пайда босизе бегьила Къуръан ва хасал аяталгун дугIабаздаса гIуцIараб «Рукъя» цIали биччазе.    

 

_______________________________________________________________________________

 

 

Бер ккезе гьукъулеб, нагагь щвани нахъчIвалел рагIабилъунги рикIкIуна: «Табарака ллагьу ахIсанул халикъин» ялъуни «Машааллагьу ла къувата илла биллагь» яги «Аллагьумма рабби ннаси азгьибил баъса ва ишфи анта ш-Шафи, ла шифаа илла шифаука шифаан ла югъадиру сакъаман» абурал. (Муслим)

Аварагас ﷺ гьабулеб букIарабин абун ГIаишатица бицана: «Вегизе араб мехалъ аварагас ﷺ кIиябго квер цоцадаги цвизабун, гьезда жанибе къулгьуги кIиябго къулагIузабиги цIалун, черхалда, квер гIунтIанщинаб бакIалда кIиябго квер лъабго нухалъ бахъулаан», - абун. Гьелъие баян гьабун гIалимзабаз абуна, гьеб бугила сихIру гьаби, берккей, хIутI-хъумуралъ черхалда ругъун лъей гIадал жалаздаса цIуни гьабилъун. Гьаб къагIида гьабизе бегьула эбел-инсуца гIисинал лъималазеги, гIураздаги малъизе рекъараб букIина.

Аллагьас ﷻ цIунаги киналго гьеб квешаб хIал тIаде щвеялдаса ва кантIиги кьеги нилъеего пайдаяб тIалаб гьабулеллъун рукIине! Амин!

 

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Бекерулеб заманалъул хIикмат

Замана сверула сагIтал тирула, Сон хехго бачIуна, херлъун ватула. (Инхоса ГIалихIажи)   Халкъалда гьоркьоб гIемер бицунеб жолъун ккола ахираб мехалда заман хехго унеб бугилан абун. ХIакъикъаталдаги гьедин букIин бихьулебги буго. Щибго ургъел гьечIого нилъ рукIаго ун батула анкь, моцI,...


Къимат тIадегIанав

Щаклъи гьечIо, МухIаммад аварагасул ﷺ гIумру кигIан лъазабуниги нилъее дагьаб букIиналда. ХIакъикъаталда, Аварагасулъﷺ руго рикIкIен гьечIел лъикIлъаби. Гьединлъидал нилъеца, гьоркьоса къотIичIого, гьесда хурхарабщинаб жо лъазабизе ккола, хасго «аш-Шамаил МухIаммадия» абурал тIахьал...


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Кин кумек гьабилеб?     Дир вац захIматго унтун вукIана. Гьанже дагьабго мадар бугониги гьев хIинкъун вукIуна. Цо-цо мехалда хIухьел цIазе захIмалъула, паническиял атакаби лъугьуна. Кин дица гьесие кумек гьабилеб?   ГIали, МахIачхъала   ГIалимчиясул жаваб Бокьараб...


Черхалъул хIал баччулеб

ХIатIил кӀудияб килищ гӀицӀго килищ гуро.   Гьеб чIола тӀолабго черхалъе балансировка хӀисабалда, ай гьелъ тIубараб черх чIезабула битIун, чи дове-гьаниве вортун унаредухъ. ГьитIинаб лага букӀаниги, гьелъ черхалъул 40 процент гӀанасеб къадар жиндаго баччула. Гьеб гьечӀони нилъехъа ритӀун...