Аслияб гьумералде

Диналъул кIиго бутIа

Диналъул кIиго бутIа

Диналъул кIиго бутIа

Аллагьас нилъее кьурал нигIматал рикIкIун бажаруларо. Аслияб жо ккола щукру гьабун, къимат гьабизе лъай.

 

Имам Гъазалияс хъван буго: «Дин кIиго жоялдасан ккола. Цо - гIасилъи тей, кIиабилеб - тIагIат гьаби. Мунагь ва гIасилъи тей захIматаб буго тIагIат гьабиялдаса. Гьелъ мунагьалдаса нахъе къарав чиясе кириги цIикIкIун хъвала. ТIагIат гьабизе бокьарав чиясухъа бажарула, амма гIасилъаби ва шагьватал тезе бажаруларо сиддикъуназда гурони, ай напс квегъарал чагIазда», - ян.

Напсалде данде жигьад гьаби ккола жигьадалъул аслуго. Гьелда данде къеркьезе, ай жигьад гьабизе кIвечIев чиясда исламалъул тушбабазда данде жигьад гьабизеги кIвезе гьечIо.

Имам Гъазалияс абун буго дуе кьурал лугбал кколин ТIадегIанав Аллагьасдасан бугеб нигIмат. Гьел лугбаздалъун гIасилъи гьабулеб мехалъ, гьеб нигIматалъухъ щукру гьабунгутIи кколин. Духъе кьураб аманаталъе хиянат гьабилъунги кколин.

Имам Бухарияс бицараб хIадисалда буго: «Нуж киналго ккола гIухьби (цIунулел чагIи). Нуж киналгоги руго нужеда цебе бугеб жоялдаса жаваб кьезе кколеллъун», - ян.

Масала, имам ккола жамагIаталъул жаваб кьезе кколев чи. Росас жаваб кьола жиндирго агьлуялъул ва чIужуялъги жаваб кьола росасул рукъалъул. Рукъги тун магIишат гьабизе рос индал, гьелъул жавабчилъи чIужуялде бачIунелъулха.

Дуда лъай, Къиямасеб къоялъ лугбаз дуда данде нугIлъи гьабулеблъи ва мунги къватIив чIвазавулевлъи. Гьедин букIунин хъван буго Къуръаналда.

Къиямасеъ къоялъ ТIадегIанав Аллагьас ﷻ мацI чIезабула ва лугбал кIалъазарула. Гьединлъидал хIаракат бахъизе ккола лугбал цIунизе.

Къуръаналда рехсон буго жужахIалъул анкьго нуцIа бугин ва щибалъе бихьизабураб бутIаги бугилан. Гьединлъидал бер, гIин, мацI, чехь, гIаврат, квер, хIетIе цIунизе ккола. Гьел руго чиясе лугбал кьурал нигIматал ва тIадабги буго нилъеда гьезухъ щукру гьабизе, Аллагьасе ﷻ тIагIаталда хIалтIизарун ва гIасилъиялдаса цIунун.

Берал нилъее кьуна бихьизе букIине ва хIажат ккедал хIалтIизаризе. Аллагьас ﷻ ракьалдагун зобалазда рижарал гIажаибал махлукъатазухъ халгьабун ва пикру гьабун Аллагь ﷻ цо вукIин лъазе.

ГIундул цIуне бидгIаялде, гъибаталде яги квешлъабазде гIенеккиялдаса. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьел рижана Аллагьасул ﷻ каламалъухъ, Аварагасул ﷺ суннатазухъ ва вализабазул хIикматазухъ гIенеккизе. Гьединго Аллагьас ﷻ гIундул рижана гIелмуялъухъ гIенеккизе ва гьелдаса пайда босизе.

МацI ﷻ бижана Аллагь ﷻ рехсезе, Къуръан цIализе, битIараб нухда халкъ тIобитIизе, дунялалъул ва диналъул ккараб хIажаталъулъ кIалъазе. Амма мацI хIалтIизабуни Аллагьас ﷻ бижичIеб жоялъе, ай магIсияталъе, нигIматалъухъ щукру гьабичIеблъун ккола. МацI ккола лугбазда гьоркьоб бищун гIемер мунагь гьабулеб лага. МацI сабаблъун, гIемерисеб мехалда, жужахIалъуре ккола гIадамал.

Чехь цIунила хIарамаб ва шубгьаяб жо кванаялдаса. ХIалалаб жо тIалаб гьабизе хIаракат бахъила. ХIалалаб жоги гIорцIизегIан кваначIого тела. ГIорцIараб чехалъ ракI беццлъизабула ва гIакълу хвезабула. ГIемер кванаялъ тIагIат гьабиялъе ва гIелму цIалиялъе лугбал бакIлъизарула. Шагьваталъул ва шайтIаналъул аскаралъе квер бакъула. ГIорцIизегIан кванай ккола кинабниги квешлъиялъул байбихьи.

ХIалалаб жо тIалаб гьаби паризаяблъун буго. Имам ШагIранияс абуна хIарамаб яги шубгьаяб жо кванаялъ ракI беццлъизабулин.

ГIаврат цIунила хIарамабщинаб жоялдаса. ГIаврат цIунизе кIоларо бер, ракI, чехь цIунун гурони.

Кверал цIунила хIарамаб жо босиялдаса ва цонигиясе зарал гьабиялдаса.

ХIатIалги цIунила хIарамаб жоялде иналдаса.

Къокъго абуни, лугбал руго Аллагьас ﷻ нилъее кьурал нигIматал.

 

 

Шамил МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Дир гьитIинабго насихIат

Нилъер жаниса рахъ дабагъ лъугьиндал, Хвел-хобалъул хIисаб дарулъун ккола. Дуниял течIого хун унел чагIаз, ГIемераб гъапуллъи нахъе хъамула.   ХъантIун тIагIаталъе цере кколеца, Каранда нилъер ракI хIалтIизабула. Гьунар гьезул гIадин гIечIонаниги, Нилъерго кIарчанлъи...


РекIелъ букIунеб

РекIелъ букIунеб Бусурбанчияс жиндирго хасият-гIамал берцин гьабизе ккола. Аллагьасдаса хIинкъи буго бищун лъикIаб зад инсанас цадахъ босулеб. ТIадегIанав Аллагьасги ﷻ абидал, Гьесдаса хIинкъи (такъва) бищун лъикIаб задлъун бугин.   Къуръаналда буго (магIна): «…Бищун лъикIаб...


Шагьидзаби кIочон гьечIо

1935 соналъ ЧIикIаса Ацал ГIабдурахIманил хъизаналда гьавуна вас СагIид. Гьеб букIана ШагIбан бащалъараб Барааталъул сордо. Гьеб сордоялъ лъабго нухалъ хирияб "Ясенги" цIалун, ГIабдурахIаманица Аллагьасда гьарана жиндир вас гIалимчи вахъагиян. ТIадегIанав Аллагьас инсул дугIаялъе жаваб гьабуна....


Муфтиясги гIахьаллъи гьабуна

Дагъистан Республикаялъул муфти, шайих АхӀмад-афанди гӀахьаллъана РФялъул президентасул Северияб Кавказалъул федералияб округалда вугев вакил Юрий Чайкал нухмалъиялда гъоркь тӀобитӀараб данделъиялда. Гьениб гьоркьор лъун рукIана миллатазда ва диназда гьоркьоб рекъел цӀуниялъул ва гьеб щула...


Дагъистаналъул муфтияталъул вакилзаби щвана Беларусиялде

Беларусиялъул муфти Абубекир Шабановичасухъе гьоболлъухъе щвана Дагъистан Республикаялъул муфтияталъул делегация. Гьелъие нухмалъи гьабуна регионал церетӀезариялъул департаменталъул начальник АхӀмад Надирбеговас. Гьединго делегациялда гьоркьор рукӀана ДРялъул муфтияталъул пресс-хъулухъалъул...