Аслияб гьумералде

Асхiабзабазул насихiат

Асхiабзабазул насихiат

Асхiабзабазул насихiат

Нилъер умматалъул церехъаби, хасс гьарун асхIабзабигун табигIиназ гIумру тIамуна Къуръаналда ва аварагасул суннаталда рекъон. Гьез нилъее нахъе тарал лъикIал гIамалаздасан ва магIна гъваридал насихIатаздасан бичIчIула Къуръан-хIадисазулъ ТIадегIанав Аллагьас гьезие кьун букIараб битIараб бичIчIи. Къуръан-хIадис битIун бичIчIизе бокьараз, тIоцебесеб иргаялда, асхIабзабигун табигIиназул гIумру лъазабизе ккола. Нилъее дарслъун ва насихIатлъун букIине ва гьезул баракатги нилъеде чваххизе гьоркьехун гьезул рехсей гьабизин.

1. Абубакар-асхIаб хвалил унтиялъ унтидал гьесухъе зияраталъе Салманул Фариси вачIана. Халифасул ахIвал-хIал бихьидал Салман гIодана ва абуна: «Я, муъминзабазул амир! Дие насихIат гьабе», - ян. Абубакарица абуна: «ТIадегIанав Аллагьас нужеда цебе дунялалъул каваби рагьила ва нигIматал чвахизарила. ВукIа-вахъине гIураб къадар гурони босуге дуего. Дуда лъай, рогьалил как барав чи Аллагьасул цIуниялда гъоркь вукIуна. ЦIуниялда гъоркьги вукIун мун Гьесда гIасилъуге. ГIасилъани, жужахIалъул цIадаве рехула!» - ян.

2. Цо къоялъ тушбабигун рагъизе бо битIулаго гьезул цевехъанасда АбубакарасхIабас абуна: «Дуего ва кьерилазе сапар захIмат гьабуге, гьезде ццинги дур бахъунге ва кидаго гьезда гурхIулевлъун вукIа. Аллагьас нужее бергьенлъи кьуни, чIахIиял чагIазда, руччабазда ва лъималазда квер хъваге. КъваригIел гьечIого исрап гьабун хIайваналги хъоге. КъотIиги киданиги хвезабуге ва дуцаго рагIи кьуралъе киданиги хилиплъуге. Нухда нужеда дандчIвала монахал чIараб бакI. Гьезиеги щибго зарал гьабуге ва гьезул чадралги риххизаруге», - ян.

3. ХIасанул Басрица абуна: «Унти – черхалъе закат буго. Унтуларел чурхдул боцIудаса закат кьоларел гIадамазда релълъарал руго», - ян.

4. ХIасанул Басрица абуна: «Мун лъабго жоялдаса цIуне: «ЧIужугIадангун аскIов чи гьечIого вукIунге, гьелда Къуръан малъиялъул ният дур батаниги; къваригIел гьечIого султIанасухъеги унге, гьесие насихIат гьабизе бокьун дуе батаниги; бидгIачигунги гIодов чIоге, гьевгун кIалъаялъ дур рекIелъе унти ккезабула», - ян.

5. Имам Абу ХIанифада фикъгьи гуреб каламалъул гIелму лъикI лъалаан. Кинниги цIалдохъабазе гьес гьукъун букIана каламгIелмуялда сверухъ бахIсал гьаризе. Цо къоялъ гьесда халлъана жиндирго кIудияв вас ХIаммад калам-гIелмуялда сверухъ бахIс гьабулев. Имамас гьесие гьукъидал, васас абуна: «Дуцаги гIемер гьеб гIелмуялда сверухъ къецал гьарунагури?» - ян. Абу ХIанифаца абуна: «Дир заманалда бахIсал гьарулаго ботIрода тIад хIанчIи чIун ругеб гIадин гIодоре риччан рукIунаан. Гьелъие гIиллаги, ниж хIинкъун рукIунаан данде дагIбадулев мекъи ккелин абун. Нужер бахIсазул мурадго букIуна нужер дандияв мекъи ккун, гьев къезави», - илан.

ЖАБИР МАЖИДОВ, «АС-САЛАМАЛЪУЛ» МУХБИР

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


Жиндир ругъун нахъе хутIулеб

Абугьурайратица бицун буго цо нухалъ Аварагасухъе ﷺ вачIанин цояв ва абунин: «Я Аллагьасул ﷻ расул ﷺ, цо кинаб бугониги малъа-хъвай гьабе дие», - ян. Абулелъулги гьев чи ццим бахъун вукIинчIо, гIодове виччан вукIана.   Аварагас ﷺ абуна: «Ццим бахъине биччаге», - ян. Гьев чи вукIана жеги...


Аварагасул ﷺ гIибадат

Аварагас ﷺ гIибадаталда тIадчIей гьабулеб букIана. ГIемер тIадчIей гьабураб гIибадатазул цояб ккола кIалкквей. ГIабдуллагь ибн Шакъикъидасан бицана: «Дица ГIаишатида гьикъана Аварагасул ﷺ кIалалъул хIакъалъулъ.   Гьелъ абуна: «Гьес кIал гIемер кколаан, хIатта нижеца абизегIан:...


КIванагIан хех гьабе

Жакъа унтараб суал буго гьабураб къотIи-къай тIубангутIи ва кьураб рагIи ккунгутIи. Гьеб сабаблъун цоцада гьоркьоб гьуинлъи ва цолъи хола. Инсанас, Аллагьас ﷻ абухъе, цогидасул хIакъ тIубани ва Аварагас ﷺ хIадисалда абухъе жидиего гьабизе бокьулеб гIадин цогидасеги гьабуни, букIинищ гьениб...


ХIикматал махлукъатал

Крокодилал ккола чIахIиял, лъелъги ракьалдаги гIумру тIамулел рухIчIаголъаби. Гьел ккола дунялалда ругел хIайваназул бищун церегосезул цоял.   Абула крокодилазул 28-гIанасеб тайпа бугин. Гьелги рикьула лъабго хъизамалде: - ХIакъикъиял крокодилал: бищунго гIемераллъун кколел, жидер...


Сахлъиялъе зарал гьечIеб тIагIам

Инсанасул сахлъи бараб буго квана-гьекъолеб жоялда. Гьаб заманин абуни буго кванилъ химия гIемерлъараб мех. Гьединлъидал цIакъ захIмалъулеб буго экологиялъул рахъалъ рацIцIадал кванил нигIматал ралагьизе. Ленинкет поселокалда гIумру гьабун вугев Шамил районалъул Гьоориса ХIасаница рагьун буго...