Аслияб гьумералде

ГIелмабазул хазина

ГIелмабазул хазина

Къуръан ккола дунял бижаралдаса хадуб лъугьарал мугIжизатазул бищун кIудияблъун.

 

Гьедин букIиналъе далиллъунги ккола гьелъул гIуцIи гIакълуялъ къабул гьабулеблъун ва жибги пикру гьабизелъун бихьизабураб букIин. Руго жеги кIуди-кIудиялги мугIжизатал, амма гьел рукIана заман бихьун, бакI бихьун лъугьарал ва нилъехъеги бицун гурони жал щвечIел.

Гьелъул пасахIалъи инсанасул гьунар хадуб гъезе кIолареб буго. Доб заманалда гIарабазул шагIирзаби рикIкIунаан цIар арал шигIраби гьарулел, жидер гьунаразде цогиял рахунарел. МухIаммад ﷺ авараглъунги витIун, Къуръан гьесде рещтIиндал, гьез байбихьана къец гьабизе, амма гьезда гьелде данде бачIунеб цогIаги байт гьабун бажаричIо. Гьелъул хIакъалъулъ рехсана Къуръаналда ва абуна: «Дуца абе гьезда, женалги инсалги данделъаниги Къуръаналда релълъараб ургъизе гьезда кIвеларо, цояз цогиязе кумек гьабуниги», - ян (Сура «Исраъ», 88 аят).

Гьелдаса хадуб ана 1400-ялдасаги цIикIкIун сон, амма тарихалда вахъинчIо цониги шагIир гьелъие мукIурлъичIев яги гьелъул пасахIалъиялде вахарав. Гьелъги бихьизабулеб буго Къуръан инсанас ургъараб гуреб, МухIаммад ﷺ аварагасде жиб рещтIараб, гьев Аллагьасул ﷻ расул вукIиналъе далиллъун бугеб, БетIергьанасул ﷻ калам бугеблъи. Гьебги гIунги тIокIаб хIужа буго Къуръан мугIжизатлъун рикIкIине. Бугониги, жеги аза-азар буго Гьелъулъ хIикмалъаби:

– Гьелда рицана хадуркун ккезе ругел гIемерал вакъигIатал. Жакъасеб къоялъги нилъеда лъугьунелги жал рихьулел.

– КигIан гьеб цIаланиги, гьелъулъ чIалгIен яги гъанцIизари гьечIо. Гьелъул гIаксалда, цIаланагIан бокьула, черхалъе лъикIаб хIалги лъугьуна.

– Гьелъулъ данде гьарун руго батIи-батIиял гIелмаби, доб заманалда я гIарабазда яги цогиязда лъалел, рагIун рукIинчIел. Гьелги нилъеда гьанже гIалимзабаз баян гьарулел рихьулел руго.

– Гьелъулъ рицунел руго аза-азар соназ цере лъугьарал вакъигIатал, гIумру гьабун рукIарал гIадамазул.

 

 

Нуруллагь ИсмагIилов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Цоцазе мисал

Нилъер хъизам букIине ккола сахлъи бугеб щулияб жамгIияб гIуцIилъун. Рокъоб гIадлу гьечIони, хъизан-лъималаз гIумру гьабизе гьечIо исламалда рекъон, бажаризе гьечIо гьел лъикIал бусурбабилъун лъугьинарун.   Аслияб масъала буго Аварагасул ﷺ уммат гьоркьоса къотIичIого цIикIкIунеб хIал...


Сахаватав инсан

Нижер росулъа сахаватав инсан Чарандал вас ГIамиргIалица жиндирго инсул букIараб мина къачIазеги къачIан кьуна росдал мадрасалъе. Киналго росдал гIадамал кутакалда рохун ва разиго руго ГIамиргIалица гьабураб гьеб баракат цIикIкIараб ишалдаса. Гьанже рес рекъана мадрасаялда лъимал ва чIахIиял...


ГIажаибаб мугIжизат

Къуръан ккола жибго бищун кIудияб мугIжизат. Ва щибаб нухалъ гьеб лъазабидал гIажаиблъизеги гьарула. Гьелда жаниб географиялъулги хIикматал руго.   Аллагьас ﷻ Къуръаналда абуна: وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُون   МагIна:...


Тохав чиясул нух

Абу-Гьурайратидасан Бухарияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абулеб буго: «Аллагьас ﷻ абуна, щив чи вугониги дир валиясе зарал гьабун (жинца гьев тушманлъун ккун, гьесда ццим бахъун), дица гьев чиясда рагъ лъазабула», - ян. Жинда Аллагь ﷻ гурхIаяв Факигьанияс абуна: «Щив чи вугониги...


ХIикматал махлукъатал

КIвахIачал   КIвахIалал абун цIар лъурал хIайванал руго цIакъ хьвади хIинцал жал. Гьез кванала гъотIол тIамхал. Цаби рукIуна бащадал ва цо формаялъул. Цересел хIатIал нахъисездаса халатал руго. Рас буго чахьалдаса мугъзаде сверун бижараб. ЛъикI бихьула, махI бачине кIола, амма гIинда бакIаб...