Исламияб тарбия

Исламияб тарбия

Тарбия ккола хьихьиги, тIалаб-агъаз гьабиги, лъимер бокьиги, хабар бицинги, ургъел бикьиги, лъимадухъ гIенеккиги.

Школалде араб лъимералъ рокъобе щведал бицуна гьадигIанасеб хIалтIи тIадкъанилан. Цинги лъимералда тIадги рекъон, рокъосезги байбихьула гIемераб бугин, лъимералда тIад гьедигIанасеб жо къазе бегьилищин абизе. ХIасил, лъимер хIинкъизабула хIалтIудаса. Гьединго какула учительзаби. Лъимада цебе учителасул къадру гIодобегIан гьабула. Учитель вуго дур лъимералда гIакълу малъизе, дуца малъичIеб малъизе хIалтIулев чи.

ГIедал дур лъимералъ лъидаса босулеб мисал: кочIохъанасдасайищ, футболистасдасайищ, актерасдасайищ яги гьаб заманалда ругел вас-яс лъалареб гIелалдасайищ? Учительзабиги, гIалимзабиги, эбел-эменги дозие авторитетал гьечIони, лъил нухдасан дол хьвадизе ругел? Эмен цевеса индал эбелалъ какулев вуго, эбел цееса индал инсуца какулей йиго. Лъимадул гIакълу биххизабулеб буго. ХIакъаб-тIекъаб батIабахъизе лъалареб хIалалде ккезабулеб буго.

Рокьулинги абун лъимал гогьдаризаризеги бегьуларо. Цояс лъимада абун буго бокьа-бокьараб букIунарин абун. Лъимералъги абун буго, гIодовги вегун, гIодани букIунагуриян. Нилъеда лъалеб гьечIо лъимадуе рекъолеб хабар бицине, хурхен гьабизе. Рокъове щведал гьикъеха школалда щиб ккарабин, кинаб къимат щварабин, мадрасалде аравищин, дарс лъазабурабищин абун.

Дарс лъан батичIони цIехе гIилла. Сурав (допрос) босун гуребха, ургъел бикьун. Гьедин гьабулеб гьечIолъиялъ хъизамалда жаниб гьуинлъиго хутIулеб гьечIо. Гьелъул хIасилалда лъимал рокъоса лъутулел руго. Жакъа нилъеца кьечIеб кIвар кьезе чияр чагIи рачIунел руго жидерго культурагун. Гьелъин абуни лъикIалде рачунаро.

Школлъимал рукIун руго телефон хIалел. Циндаго интернетги ун, цояв лъугьун вуго ахIдезе, кIанцезе. Цинги аскIоб букIараб гъотIода цеве накабаздаги ккун, суждаби гьаризе лъугьун вуго, «дие интернет кье, я гъветI», - илан гьардолаго. Гьеб киса лъазе букIараб гьитIинав цIалдохъанасда?

Гьайгьай, соцсетаздасан бихьун. Щуабилеб классалъул кIиго цIалдохъанасул диналда тIасан хабар ккедал, цояс абун буго Аллагь гьечIилан. Гьеб гурищ кIудияб хIинкъи? БичIчIулеб бугищ нилъеда нилъер лъималазда жанибе лъугьунеб бугеб унти? ГIемерал гIадамазул зигарабакъ букIуна лъимал нерваби хварал ругин, сабру гьечIел лъугьун ругин, барщарулел ругин, хехго ццим бахъунел ругин. РукIинарищха, лъималазе гIадлу гьабулебинги абун, тIаде ахIдолел ругелъул. Гьезда цебе умумул дагIбадулел ругелъул.

Лъимада гьикъулеб буго лъица бугониги дуда кьабгIарабищин абун. КьабгIанин кьолеб буго жаваб. Дуца данде кьабичIищин цIехедал, васас абулеб буго кьабичIин. Цинги эмен васасде ахIдолев вуго, мун бихьинчи гурищин, данде кьабгIизе айилан.

ХIадисалда буго: «Нужер кутакав кколаро цояв цоясдаса гугарун бергьарав, кутакав вуго ццим бахъиндал сабру гьабизе кIолев», - ян.

Гьединги малъулеб гьечIони, телевизоралъги умумузул гIамалалъги ццим гурого бихьизабулебги гьечIони, лъималазе щибха хутIараб? Кида гьезда муъминзабазул гIамал малъизе бугеб? Гьединаб куцалда гьитIинго психика холеб буго лъималазул ва гьел жундуца кколел руго. Гьелъиеги чанго сабабал руго. Масала, къаси гIужалда лъимал къватIахъе рачин. МаркIачIул гIуж гIагарлъулеб мехалда жундул къватIире рахъунила. ГьитIинал лъимал, ай 10 сонцин бачIел, гьеб заманалда жундуз кквеялда хIинкъи букIуна. Гьединлъидал цIодоролъи гьабизе ккола.

Лъималазда бихьизабулеб буго божилъи гьечIолъи. Гьезухъ нилъ гIенеккулел гьечIо, чIанда бицунгейинги абун, аскIоса нахъе къотIулев вуго. Нилъеца чIандайилан тараб батула досул ракI унтизабулеб жо, досул къварилъи. Жакъа досде божилъи гьабичIони, метер ургъел бикьизе вачIунаро дов, чияр чиясде аскIове уна. Гьеб мехалда рорчIула нилъехъа лъимал. Хадур рачIуна умумул дир васасул хъачагъ вахъанин, наркоман лъугьанин, террорист вугин абун. Лъавукълъи буго инсанасул бищун кIудияб тушман. Гьелдаса хвасарлъизе Аллагьас щивасе гIакълуги лъайги кьеги.

МУХIАММАД НУРМУХIАММАДОВ, ГIАХЬАЛЧIИ РОСДАЛ ИМАМ