Диналъул хIуби

Как - диналъул хIуби бугин абиялъе цо хасаб гIилла буго. Гьедин абиялъе гIиллаги ккола тIоцебе хабалъ гьелъул рахъалъ кIалгьикъи гьабизе букIиналъ. ГьедигIан кIвар бугеб парз тIаса-масаго тезе рекъарабги гьечIого.

КIудияв гIалимас абун буго как бугин гIумруялъго балебги букIунеб ва камилго базеги лъалареб Аллагьасул тIадкъайин абун.

Нилъер заманалъул Навави абун жиндие СагIид-афандияс сипат гьабурав КъурамухIаммад-хIажияс хасаб кIвар кьун хIалтIи гьабулеб букIана аскIове кканщинасда какил кIвар бичIчIизабизе ва кантIизарулел рукIана гьелъулъ тIасамахIлъи гьабизе бегьулареблъиялде.

Динги цебетIураб щиб бокьаниги бокьараб рахъалдаса диналъул иш мухIкан гьабизеги рес бугеб гьаб заман бугониги, жакъаги камулел гьечIо какилъ мугьмаллъи гьабулел чагIи. Гьединаллъун рукIине бегьиларо.

Цо нухалъ Аварагги ﷺ Абубакар-асхIабги, как ахIун хадуб заманалда, мажгиталъул кIалтIа дагьалъго лъалхъун хутIана. Гьедин ругеб мехалда гьезда аскIове векерун вачIана гIолохъанчи ва изнуги босун, абуна: «Я Бичасул Авараг ﷺ, дагьалъ цеве хвана дир эмен, дир гьесда базе мусруги гьечIо, чуризе чиги гьечIо ва хабалъ вукъизе кумекги хIажат буго», - ян. Аварагас ﷺ Абубакарида абуна гьевгун цадахъ айин ва гьев васасул инсул ахирисеб сапарги берцинго тIобитIейин абун. Абубакар ва асхIабзаби гьесда цадахъ ана ва гьоркьоб гIемер заман иналде хехаб куцалда тIадруссунги рачIана. Щиб ккарабин гьикъидал, гьез абула жидеда доба цо батIияб гIаламат бихьанин, ай хварасул жаназаялде аскIоре щведал, жидеда гьеб чIегIераб болъонил сипаталде сверун батанин. Гьеб бихьидал, гьабизе жо лъачIого, тIадги руссанин.

Хадур гьел, Авараггун ﷺ цадахъ уна гьенире. Гьеб нухалдаги жаназа рехсараб сипаталда батула. Цинги Аварагас ﷺ кIиго ракагIаталъул какги бан дугIа гьабула. Хадуб жаназадул сипат инсанасул сураталде сверула. Гьез хварав чурула, мусруги бан букъизелъун хабада аскIобе босула. Гьенире щведалги жаназаялъул цебего гIадин болъонил сипат лъугьуна. Гьеб мехалъ Бичасул Аварагас ﷺ хварасул вас аскIове ахIула ва цIехола васасда гьав дур эмен щиб гIамалалъул чи вукIаравин абун. Васас жаваб гьабула какал толаанин гьесилан абун.

ХIисаб гьабеха, диналъул агьлу, какил кIвар гьабуларесул щиб хIал лъугьунеб бугебали. Хварасдаса гьединал сипатал нилъее загьирлъун рихьичIониги, хIакъикъаталдаги гьел лъугьунел жал ратила. Аллагьас киназего тавпикъ кьеги какил кIварги магIнаги бичIчIун гьеб ишалде ва гьеб мухIканго лъазабиялде руссине! Амин!

МухIаммадхIажи АхIмадов, Унсоколо росу

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.

Унти буго Аллагьасул ﷻ рахIматазул цояб, гьелъ загьир гьабула инсанасул загIиплъи ва хIалкIвей гьечIолъи. Унти рикIкIуна гIицIго черхалъул къварилъилъун гуребги, иман щула гьабизе бачIараб хIалбихьилъунги мунагьал чурулеб алатлъунги. ХIадисалда бицараб кинниги, унтараб мехалъ сабру гьабиялъ...

Руччабазул гӀемер гьикъулеб суал буго Алжаналда рукIунел хIурулгIинзабазул хӀа-къалъулъ. ГӀемерисезе бокьуларо росас цоги лъади ячине, ахираталда гьесие щвезе рес бугей хIурулгIин гьей ятанигицин. Кинниги Аллагь гIадилав вуго. РитӀухъаб гӀумру гьабурал, БетIергьан разияб хIалалъ хьвадарал...

Къарзалъе гIарац кьей хирияб ишги нилъер Аварагасул ﷺ суннатги буго. Амма налъи бецӀи ккола тӀадаб жо. КигӀан ритӀухъав вукӀаниги, налъи бецӀизегӀан яги къарз кьурав чи тӀаса лъугьинегӀан, гьеб тӀаса кколаро. Гьединлъидал, бусурбанчиясе рекъола кIванагIан къарзалъе жо босичIого тезе, чарагьечIеб...

1935 соналъ ЧIикIаса Ацал ГIабдурахIманил хъизаналда гьавуна вас СагIид. Гьеб букIана ШагIбан бащалъараб Барааталъул сордо. Гьеб сордоялъ лъабго нухалъ хирияб "Ясенги" цIалун, ГIабдурахIаманица Аллагьасда гьарана жиндир вас гIалимчи вахъагиян. ТIадегIанав Аллагьас инсул дугIаялъе жаваб гьабуна....

Квокка Квокка ккола унго-унголъунги гIажаибаб ва цIакъ хIикматаб хIайван. Гьелда абула «Ракьалда бищун талихIаб хIайваниланги». Гьаб ккола кенгуруялъул хъизамалдаса гьитIинабго хIайван. Гьелъул кIодолъи-гьитIинлъи буго гIага-шагарго рукъалъул катил гIадаб. Черхалъул халалъи: 40-54 см,...

Диналъул хIуби