Аслияб гьумералде

Сахлъи щула гьабулеб

Сахлъи щула гьабулеб

Сахлъи щула гьабулеб

Какие чурулев чиясда лъазе ккола паризаябги суннатабги жо батIа бахъизе. Суннатаб жо тIубалев чиясе кириги цIикIкIун щола.

Какичуриялъул паризаял жал анлъго руго: ТIоцебесеб - ният гьаби. Ният ракIалъ гьабула: «Дица ният гьабуна какичуриялъул паризаял жал тIоритIизе», - абун. Ният гьабиги гьумер чуризе байбихьиги цадахъ ккезабила.

КIиабилеб - гьумер чури. Нодоялъул тIасияб рахъалъул рас баккулеб бакIалдаса нилъалзул гъоркьияб рахъалде щвезегIан халалъухъе, гIиналдаса гIиналде щвезегIан гIеблъухъе гьумер ккола. Гьеб гьумералъул кинабго бакIалде лъим щвезабизеги тIадаб буго. Берзул рагIаллъабаздеги, тIелхазул, кьунсрузул, михъазул, гъоркьияб кIветIалъул расал рижулеб бакIаздеги лъим щвезабизе тIадаб буго.

Лъабабилеб - гIункIрукьалгун цадахъ кIиялго кверал чури.

Ункъабилеб - бетIералъул цо дагьаб бакIалданиги масхIу гьаби. МасхIу абула биччизабун квер бахъиялда. БетIералъул гIорхъода жаниб гуреб масхIу гьабуни, рикIкIунаро. Масала, надалда лъим речIчIизабуни яги бетIералдаса гIодобе далараб расуда масхIу гьабуни, гьеб рикIкIунаро.

Щуабилеб - хIатIихинкIалгун цадахъ кIиябго хIетIе чури. ХIатIикилщазда гьоркьобе, эгъеялде ва киса-кибего хIатIазде лъим щвечIеб бакI хутIизе бегьуларо.

Анлъабилеб - тартиб цIуни. Гьумер чуризе байбихьиялда цадахъ ният гьаби, цинги гьумер чури, кверал чури, бетIералда масхIу гьаби, хIатIал чури. Гьеб тартиб хисани, какичури малъуларо.

Какичуриялъул суннатал жал: сивак бахъи; кверал чуризе байбихьулаго «агIузуги, бисмиллаги» бахъи, гьеб кIиябго бахъиялда цадахъ какичуриялъул суннатал жал тIоритIизеян абун ракIалъ ният гьаби. Гьедин ният гьабичIони, какичуриялъул цересел суннатазул кири щоларо. Къилбаялдехун вуссун, тIираби щолареб бакIалда гIодов чIей. КвегIаб квералъ лъим тIей; кранталдасан чваххулеб лъеца чурулеб бугони, квараналъ лъим боси, лъабцIул кверал чури, кверал чурулаго дугIа цIали, мегIер-кIал ххули, лъел цо дангъураги цIун, гьелдаса кIалдибе босила, магIарзухъеги цIала лъим ва кIалги ххулила, мегIерги бацIцIина. КIал ккун ратичIони, кIал ххули, мегIер бацIцIин рагIа-ракьанде щун гьаби.

Гьумер чурулаго габур, гIундул лъабцIул чури. Цин кваранаб, хадуб квегIаб квер чури. Кверал чурулаго гъуждузул тIасияб рахъалде щвезегIан лъим щвезаби, лъабцIул кинабго бетIералда масхIу гьаби (кIиябго кIудияб килищ къунщбузда тункизабила, кIиябго кверзул килщал нодоялда тIад лъела, килщазул бутIрулги цоцазда цвизарун, нодоялдаса гъванщаялде щвезегIан ва гъванщаялдаса нодоялде щвезегIанги бетIералда масхIу гьабила ва гьедин лъабцIул такрар гьабила).

ЦIияб лъеца жанисаги тIасаги лъабцIул гIундузда масхIу гьабила. Цин кваранаб, хадуб квегIаб хIетIе лъаб-лъаб нухалъ чури. ХIатIал чурулаго, кIванагIан эхеде лъим щвезаби (накабазде гIунтIун). Кверазулги хIатIазулги килщал рикь-рикьизари (кIиябго квер чурулаго, кIиябго кверзул килщал цоцазда жанире регьула).

ХIатIал чурулаго, квегIаб квералъул гьитIинаб килищ гъоркьияб рахъалдаса хIатIил килщазде жанибе бегьула ва кваранаб хIатIил гьитIинаб килищалдаса байбихьила, квегIаб хIатIил гьитIинаб килищалда лъугIизабила. Щибаб лага рагIа-ракьанде щун лъулъай, щибаб цIалулеб жоги, чурулеб жого гIадин, лъаб-лъаб нухалъ такрар гьаби. Гьумер чурулаго, тIасияб рахъалдасан байбихьи гьаби; квералги хIатIалги чурулаго, килщаздаса чуризе байбихьи, тIатIалаго чури. Какичурун хадуб дугIа цIали.

Какичуриялъул парзалдаги суннаталдаги гьоркьоб бугеб батIалъи

Паризаяб жо камуни, какичури рикIкIунаро, гьединаб какичуриялдалъун бараб какги малъуларо. Гьеб тани, мунагьги букIуна. Суннатаб цониги жо тани, какичуриги малъула, какги бегьула, амма ахираталда щолеб кIудияб кири-даражаялдаса гьев махIрумлъула ва ахираталдаги пашманлъула, щайдай дица суннатал жал таралилан ракIалде ккола.

ХIабиб МухIаммадов

2026-04-01 (Шаввал 1447 с.) №7.


Нужее баяналъе

  Зубайр бин ГIаввамил чан сон букIараб ислам босидал? – 16 сон. ТIоцеве къазилъун щив вукIарав? – ГIумар бин ХатIаб. Алжаналъул мацI щиб? – ГIараб мацI. Ансаразул сайидилан лъида абулеб? – СагIд бин МугIазида. ЧIвалелде цебе балеб суннатаб как тIоцебе лъица бараб? –...


МугIазие гьабураб насихIат

Аварагас ﷺ Йеменалде ритIана Абу Муса ал-АшгIарий ва МугIаз бину Жабал. Гьезие гьадинал малъа-хъваялги гьаруна:   «Нужеца гьезие бигьалъи гьабе, захIмалъи гьабуге, гьел гIагар гьаре, тIуризаруге, нуж кIиялгоги цоцазде адаб-хъатиралда рукIа ва цоцазда гьоркьоб хилиплъи ккеялдаса цIуне....


Къуръаналъул къец ва районалъулаб ифтIар

Рамазан моцIалъул ахирисел къоязда ГӀахьвахъ районалъул КIудиябросулъ тӀобитӀана Къуръан цӀалиялъул къец ва ифтIар.   Къецги тIобитIун букIана районалъул бетIер МухIаммад МуртазагIалиевасул хIарака-талдалъун, жиндирго эбел-эмен ракӀалде щвезариялъул хIурматалда. Гьеб тадбиралде данделъана...


Тарихалъул багьадур

КӀудиял имамзабазул цояв, гӀалимзабазул сайид, шафигӀияб мазгьабалъул къази, машгьурав тарихчи ва таржамачи ибну Халликан гьавуна 1211 соналъ (гьижрияб 680 сон) ГӀиракъалъул Эрбил шагьаралда.   Ибну Халликан ГӀиракъалда гьавуниги, гьесул тӀолабго гӀумру ана Мисриялда ва Шамалда. Гьесул...


Аварагасул ﷺ кванай

Абу Давудица бицана ГӀаишатида гьикъанин Аварагас ﷺ пер кванаялъул хӀакъалъулъ. Гьелъ жаваб кьун буго: «Нилъер Аварагас ﷺ ахирисеб кванараб квен жинда жаниб пер бугеб букӀана», - ян. Тафсир гьабулез абулеб буго гьеб батулин белъун кванараб пер, махI букIинчIо букIине.   «Ахирисеб кванараб квен...