Аслияб гьумералде

Сахлъи щула гьабулеб

Сахлъи щула гьабулеб

Сахлъи щула гьабулеб

Какие чурулев чиясда лъазе ккола паризаябги суннатабги жо батIа бахъизе. Суннатаб жо тIубалев чиясе кириги цIикIкIун щола.

Какичуриялъул паризаял жал анлъго руго: ТIоцебесеб - ният гьаби. Ният ракIалъ гьабула: «Дица ният гьабуна какичуриялъул паризаял жал тIоритIизе», - абун. Ният гьабиги гьумер чуризе байбихьиги цадахъ ккезабила.

КIиабилеб - гьумер чури. Нодоялъул тIасияб рахъалъул рас баккулеб бакIалдаса нилъалзул гъоркьияб рахъалде щвезегIан халалъухъе, гIиналдаса гIиналде щвезегIан гIеблъухъе гьумер ккола. Гьеб гьумералъул кинабго бакIалде лъим щвезабизеги тIадаб буго. Берзул рагIаллъабаздеги, тIелхазул, кьунсрузул, михъазул, гъоркьияб кIветIалъул расал рижулеб бакIаздеги лъим щвезабизе тIадаб буго.

Лъабабилеб - гIункIрукьалгун цадахъ кIиялго кверал чури.

Ункъабилеб - бетIералъул цо дагьаб бакIалданиги масхIу гьаби. МасхIу абула биччизабун квер бахъиялда. БетIералъул гIорхъода жаниб гуреб масхIу гьабуни, рикIкIунаро. Масала, надалда лъим речIчIизабуни яги бетIералдаса гIодобе далараб расуда масхIу гьабуни, гьеб рикIкIунаро.

Щуабилеб - хIатIихинкIалгун цадахъ кIиябго хIетIе чури. ХIатIикилщазда гьоркьобе, эгъеялде ва киса-кибего хIатIазде лъим щвечIеб бакI хутIизе бегьуларо.

Анлъабилеб - тартиб цIуни. Гьумер чуризе байбихьиялда цадахъ ният гьаби, цинги гьумер чури, кверал чури, бетIералда масхIу гьаби, хIатIал чури. Гьеб тартиб хисани, какичури малъуларо.

Какичуриялъул суннатал жал: сивак бахъи; кверал чуризе байбихьулаго «агIузуги, бисмиллаги» бахъи, гьеб кIиябго бахъиялда цадахъ какичуриялъул суннатал жал тIоритIизеян абун ракIалъ ният гьаби. Гьедин ният гьабичIони, какичуриялъул цересел суннатазул кири щоларо. Къилбаялдехун вуссун, тIираби щолареб бакIалда гIодов чIей. КвегIаб квералъ лъим тIей; кранталдасан чваххулеб лъеца чурулеб бугони, квараналъ лъим боси, лъабцIул кверал чури, кверал чурулаго дугIа цIали, мегIер-кIал ххули, лъел цо дангъураги цIун, гьелдаса кIалдибе босила, магIарзухъеги цIала лъим ва кIалги ххулила, мегIерги бацIцIина. КIал ккун ратичIони, кIал ххули, мегIер бацIцIин рагIа-ракьанде щун гьаби.

Гьумер чурулаго габур, гIундул лъабцIул чури. Цин кваранаб, хадуб квегIаб квер чури. Кверал чурулаго гъуждузул тIасияб рахъалде щвезегIан лъим щвезаби, лъабцIул кинабго бетIералда масхIу гьаби (кIиябго кIудияб килищ къунщбузда тункизабила, кIиябго кверзул килщал нодоялда тIад лъела, килщазул бутIрулги цоцазда цвизарун, нодоялдаса гъванщаялде щвезегIан ва гъванщаялдаса нодоялде щвезегIанги бетIералда масхIу гьабила ва гьедин лъабцIул такрар гьабила).

ЦIияб лъеца жанисаги тIасаги лъабцIул гIундузда масхIу гьабила. Цин кваранаб, хадуб квегIаб хIетIе лъаб-лъаб нухалъ чури. ХIатIал чурулаго, кIванагIан эхеде лъим щвезаби (накабазде гIунтIун). Кверазулги хIатIазулги килщал рикь-рикьизари (кIиябго квер чурулаго, кIиябго кверзул килщал цоцазда жанире регьула).

ХIатIал чурулаго, квегIаб квералъул гьитIинаб килищ гъоркьияб рахъалдаса хIатIил килщазде жанибе бегьула ва кваранаб хIатIил гьитIинаб килищалдаса байбихьила, квегIаб хIатIил гьитIинаб килищалда лъугIизабила. Щибаб лага рагIа-ракьанде щун лъулъай, щибаб цIалулеб жоги, чурулеб жого гIадин, лъаб-лъаб нухалъ такрар гьаби. Гьумер чурулаго, тIасияб рахъалдасан байбихьи гьаби; квералги хIатIалги чурулаго, килщаздаса чуризе байбихьи, тIатIалаго чури. Какичурун хадуб дугIа цIали.

Какичуриялъул парзалдаги суннаталдаги гьоркьоб бугеб батIалъи

Паризаяб жо камуни, какичури рикIкIунаро, гьединаб какичуриялдалъун бараб какги малъуларо. Гьеб тани, мунагьги букIуна. Суннатаб цониги жо тани, какичуриги малъула, какги бегьула, амма ахираталда щолеб кIудияб кири-даражаялдаса гьев махIрумлъула ва ахираталдаги пашманлъула, щайдай дица суннатал жал таралилан ракIалде ккола.

ХIабиб МухIаммадов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


ХIежалъул хIакъалъулъ цIияб тIехь

ДРялъул муфтияталъул гӀелмияб отделалъ къватӀибе биччан буго хӀежалъул тIадал ишал тӀураялъул къагӀидабазул бицараб цӀияб тӀехь. Гьеб басма ккола хӀежалде ине хӀадурлъулел бусурбабазе чара гьечIеб мажмугI. ЦӀияб тӀехь ккола «Дир зиярат» абураб сериялъул бутӀа, гьелда гъорлъе уна...


ДНРалъул муфти дандчIвана ДРялъул муфтигун

Донецкиялъул Халкъияб Республикаялъул муфти Рашид Брагин вачIун вукIана ДРялъул муфти, шайих АхӀмад-афандиясухъе, тIабигIияб балагьалде ккараб Дагъистаналъул халкъалъул рахъ кколеб букӀин загьир гьабизе. ДНРалда захӀматаб ахӀвал-хӀал букӀаниги, Донбассалъул диниял церехъабаз бихьизабуна хIажатаб...


КIудияб бергьенлъи щвела

ЗулкъагIида ккола бусурбабазул моцIрол календаралъул анцIила цоабилеб. Жибго «къагIада» абураб рагIул магIна ккола «гIодов чIей», яги хIалтIи гьабичIого чIей. Гьедин моцIалда цIар тарабги букIана гьеб заманалда гIадамал рагъ-кьал гьабиялдаса нахъекъан чIолеллъун...


Иманалъул бутIа

Сабру ккола инсанасул тӀабигӀаталъул бищун берцинал гӀаламатазул цояб. ЗахӀматаб ахӀвал-хӀалалде ккарал гӀадамазе заман къваригӀуна жидерго ракӀ гIодобе биччазабизе. Гьединаб заманалда сабру гьаби ккола нилъер иманалъул чара гьечIеб бутIалъун.   Аварагас ﷺ Абу-Гьурайратидасан бицараб...


АлхIамалъул хIикмат

Бокьараб как балеб мехалъ чияс щибаб ракагIаталда цIалула «ФатихIа» сура. Гьеб «ФатихIа» сура гурони цониги сура чIоларо какилъ гьеб цIализе хIалкIолев чиясе. Лъаларезе, гьанже ругьунлъулезе батIияб хIукму буго.   ГIубада ибн ас-Самитица бицана Аварагас ﷺ абунин:...