Дар таълиму тарбия чиро ба назар гирем?

Дар шароити тағйирёбии босуръати ҷаҳони муосир масъалаи таълиму тарбияи ҷавонон ба яке аз масъалаҳои калидии рушди ҷомеа табдил ёфтааст.

Имрӯз равшан аст, ки танҳо додани дониш барои ташаккули шахсияти комил кофӣ нест. Таълим бояд бо тарбия пайваста бошад. Ҷавоне, ки дониши баланд дорад, аммо масъулияти иҷтимоӣ, ахлоқи нек ва ҷаҳонбинии солим надорад, метавонад на омили рушд, балки сабаби мушкил гардад. Аз ҳамин ҷиҳат, тарбияи ахлоқӣ бояд пояи асосии тамоми раванди таълим бошад. Ростқавлӣ, эҳтиром, инсондӯстӣ, таҳаммулпазирӣ ва ҳисси адолат арзишҳое ҳастанд, ки маҳз дар муҳити оила, мактаб ва ҷомеа шакл мегиранд.

Яке аз мушкилоти муҳими имрӯз ҷудо шудани таълим аз тарбия аст. Дар бисёр ҳолатҳо муассисаҳои таълимӣ бештар ба натиҷаи имтиҳонҳо таваҷҷуҳ мекунанд, на ба ташаккули шахсият. Дар ҳоле, ки омӯзгор пеш аз ҳама мураббӣ аст. Ҳар сухан, ҳар рафтор ва ҳар муносибати омӯзгор метавонад дар зеҳни ҷавон таъсири амиқ гузорад. Аз ин рӯ, масъулияти омӯзгор танҳо ба фан маҳдуд намешавад, балки тарбияи шаҳрванд, инсони бофарҳанг ва ватандӯст низ ба дӯши ӯст.

Дар асри иттилоот рушди тафаккури интиқодӣ аҳамияти хос дорад. Ҷавонон дар муҳити пур аз иттилооти гуногун қарор доранд, ки на ҳамааш саҳеҳ ва судманд аст. Агар ҷавон таҳлил кардан, муқоиса намудан ва хулосабарорӣ карданро надонад, ба осонӣ зери таъсири андешаҳои бегона, ифротгароӣ ё иттилооти бардурӯғ қарор мегирад. Дар баробари ин, маърифати рақамӣ низ ҷузъи ҷудонашавандаи тарбия гаштааст.

Тарбияи меҳнатдӯстӣ ва омодасозии ҷавонон ба зиндагии мустақил низ аз масъалаҳои калидӣ мебошад. Ҷавон бояд дарк кунад, ки муваффақият танҳо бо меҳнат, дониш ва сабр ба даст меояд. Омӯзиши касб, малакаҳои зиндагӣ ва масъулияти иҷтимоӣ ҷавононро ба шахсони мустақил ва созанда табдил медиҳад.

Дар ин раванд нақши оила ҳалкунанда боқӣ мемонад. Агар сухани мактаб бо амали оила мутобиқ набошад, тарбия самараи пурра намедиҳад. Ҳамкории зичи оила, муассисаҳои таълимӣ ва ҷомеа шарти асосии тарбияи насли солим аст.

(«Рамазон Рустамов, сардори шуъбаи ғоибонаи Коллеҷи информатика ва техникаи компютерии шаҳри Душанбе»)