Садакьа 70 жюре балйирихьан уьрхюз себеб шулу
Садакьайи мусурман касдин уьмриз аьхю асар тувру, ва дидкан халкьдизра мянфяаьт а. Садакьа тувбиинди инсанарин арайиъ гъардаш’валин гьялкьйир ижми шулу, чиб-чпиз читин гьялнаъ кюмек шулу.
Инсанди садакьа тувбиинди, тмундариз кюмек апlубтlан гъайри, садакьа себеб вуди фици шту цlа ктlубшвуруш, ари гьаци дугъан гунгьарра ктlушвуру. Думутlанна гъайри, дугъу харж гъапlуб Аллагьу Тааьлайи артухъ дапlну, йишв`ина хуру. Гирами Каламдиъ дупна (мяна): «Дугъриданна, жвуван дакьатариан садакьа тувру жилариз ва Аллагь бадали садакьа тувру дишагьлийириз, мюгьтаж’вал айидариз садакьа туврудариз ва Аллагьдин рякъюъ харж апlрудариз - марцци кlваан ужудар ляхнариз харж апlрудариз варидариз ужудар ляхнар артухъ апlиди ва заан саваб тувди – женнет» («Сафват атафасир», сура Аль-Хадид: 18)
Гирами Каламдиъ садакьа тувувал ужудар ляхнарикан ву, дупна. Ухьу садакьа вуди туврайибдиз Аллагьу Тааьлайи ухьу Чаз бурж вуди туврайиб ву дупна, ва дугъу думу бурж, артухъ дапlну, кьяляхъ апlурза, дупна. Магьа гьамци садакьа тувру ксариз Аллагьу Тааьлайи аьхю савабар тувдиза кlура. Амма дициб саваб, эгер Аллагьу Тааьла бадали харж гъапlнуш, хьибди, хъа инсанарин чухсагъул бадали ясана жара ният ади - ваъ. Имбу ибадатарси, садакьара, Аллагьу Тааьлайин разивал абгури ва мюгьтаж’вал айидаризра кюмек хьпан бадали марцци кlваан, марцци ният ади тувну ккунду. Хъа Аллагьу Тааьла бадали дарди туву садакьайин ухьуз фукlара айиб адар.
Садакьа туврударихъан малаикари дюаь апlуру
Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Гьар йигъан Аллагьу Тааьлайин лукlар гвачlнинган, уягъ шлуган завариан 2 малаик ис шулу. Дурарикан сари кlуру: “Я Аллагь, чан мутму харж апlурайирин кьяляхъ апlина!”, – хъа тмуну малаикди пиди: “Я Аллагь, кьискьис кас зарарнахъ хъаъ!”» (Бухари, 1442; Муслим, 1010)
Садакьа тувру ксарихъан малаикари дюаь апlуру, хъа ухьуз аьгъюганси, малаикар Аллагьу Тааьлайиз гъуллугъ апlурайидар ву, ва дурарин дюаь Аллагьу Тааьлайи кьабулра апlуру. Дугъриданна, садакьа туврайидариз Аллагьу Тааьлайин аьхю рягьимлувал а. Инсанди садакьа тувували думу касдин марцци ниятнахьна улупура ва думу харжар анжагъ Аллагьу Тааьла бадали апlурайидар вуйивал улупура.
Садакьа тувбиинди 70 жюре балйирихьан уьрхюру
Анас асгьябди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Садакьа себеб вуди, инсан 70 жюре чlуруваларихьан уьрхюру…» (Аль-Хатиб, «Тарих Багдад»). Пайгъамбарин ﷺ гьядисариъ садакьа тувувалин заанваликан гизаф дупна. Садакьа – думу ужувлан ляхнарикан саб ву, саспи дюшюшариъ думу инсан кечмиш гъахьиганра кмиди саваб гъюри гъубзру. Абу Гьурайрайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура: «Инсан кечмиш гъахьиган, дугъан вари ляхнар дугъужвуру, шубуб ляхин ктарди, думу шубуб ляхин кечмиш гъахьиганра ккудукlрудар дар: ккудудубкlру садакьа (садака джария);
инсанариз мянфяаьт тувру илмар; абйир-бабарихъан дюаь апlру гьякьлу веледар». (Бухари, «Аль-Адаб аль-муфрад», 38; Муслим, 1631; Абу Дауд, 2880; Тирмизи, 1376)
Ав, му зиихъ дупнайи гьядисдиъ айиб вари садакьайиз вуйиб дар, думу анжагъ инсан кечмиш гъахьиганра халкьдиз мянфяаьт туври гъубзру садакьа ву. Кечмиш духьнайириз чан мирасари чахъан туву садакьайинра мянфяаьт шул, ин ша Аллагь. Мисалназ дицдар ккудудкlру садакьйирикан гьисаб шула рякъ апlуб, гъяд илипуб, шид зигуб, мистар-медресйир дивуб ва гьацира жара халкьдиз мянфяаьт тувру ляхнар апlуб. Мицдар ужудар ляхнар гъапlу ксарин аьмаларин дафтар хъябкьидар ва гьарган савабар дикlури гъубзди.
МУСЛИМ АЬБДУЛАЕВ
