Мекка шагьриз...

Мекка шагьриз...

Мекка шагьриз...

Кьасумов Амир Мирзаевич,

Жулжагъ гъул.

 

Дагъустан Республикайин культурайин лайикьлу работник (2004 й).

РФ-йин журналистарин Союздин член (2005 й).

РФ-йин уьмуми образованияйин лайикьлу работник (2006 й).

РФ-йин президентин грантдин сагьиб (2009 й). РФ-йин мялимарин устадвалин бина конкурсдин дипломант (1 степен, 2017 йис.)

 

 

 

 

 

Ихь Пайгъамбриз

Саб ражари

Нивкlук рякъюр,

Аьсгьябарра

Хъади чахъди,

Умра дапlну,

Меккайиан

Мединайиз

Кьяляхъ гъюри…

 

Нивкl кидибтну,

Ихь Пайгъамбри

Теклиф гъапlу

Чпихъди сатlи

Хьуз тухмариз

Мединайин,

Амма гьаз-вуш

Дурар рази

Гъахьундайи.

 

Умра апlуз

Рякъюъ учlву

Пайгъамбарна

Чан аьсгьябар.

Жара яракь

Гъадабгъундар,

Хьайиб вуйи

Гъадми яракь.

Марччарин лиж

Хьайи улихь,

Лишан вуди

Ислягьвалин.

Магьа ихрам

Алабхьнайи

Ихь Пайгъамбри

Умра апlуз

Гьязур вуйи.

 

Кьурайшитар

Дайи сикин

Усфанайихь,

Ва мусурмнар

 

Кяаьбайиз

Зат гъидритуз

Аьгьт дапlнайи,

Думу ляхниъ

Кюмек апlуз

Тухум-тереф

Абгурайи.

 

Вахт ву гъудгнин,

Рябкъюрайи

Ярхлаанси

Гьяйвнариин

Али кьушум.

Аьхюр вуйи

Халид кlурур,

Гьаъну айир

Гьяждиз рякъяр

Хъяркьюз кlури.

 

Халиддинра

А чан кьастар:

Гъи мусурмнар

Ккунди чархьуз,

Гъудгнин вахтна

Гьюжум апlуз.

Амриинди

Сар Аллагьдин

Ихь малайик

Жабраили

Аят гъабхну-

Магьа дидиъ

Улупну а

Хатlа кайи

Вахтна гъудган

Апlбан къайда.

 

Караванар

Гъюру рякъяр

Хъяркьну, ккеъна

Кьурайшитар.

Мусурмнари

Бина йивуз

Худайбия

Дере ктабгъу.

Ихь Пайгъамбри

Гъапlу йикьрар

Жилгъайиъди

Меккайиз гъюз.

Пайгъамбрихьна

Сифте вуди

Гъафи тухум

Бану Хуз`а.

Дугъу гъаврикк

Ккау дурар:

-Умра апlуз

Гъюрайидар

Ву мусурмнар,

Яракьламиш

Духьну адар.

 

Тухмин аьхюр

Вуйи Будайль,

Кьурайшитар

 

Тухмиз дугъу

Туву хабар:

- Мусурмнар ву

Умра апlуз

Гъюрайидар,

Яракь хьадар,

Дяви апlуз

Дуфну адар.

Кьяаьбайихъ

Лазим шулдар

Манигъвалар.

 

Кьурайшитар,

Вуди агъир,

Шулдар рази.

Хъана гьау

Пайгъамбрихьна

Урва кlурур,

Жаваб абгуз

Чпин суалназ.

 

Урвайизра

Туву жаваб

Ихь Пайгъамбри

-Лиг, гьамци ву:

Умра апlуз

Гъягъюрача,

Гьич саризра

Манигъвалар

Апlурдарча.

 

Эгер учвуз

Ккундуш дяви,

Гьязур вуча

Аьхиримжи

Ил илмиди

Жаваб тувуз.

 

-Йип, Мугьаммад,

Эгер уву

Инсафсузди

Ихь аьрабар

Йивну йикlуб

Гъапlиш давам,

Сар аьрабра

Гъуздин вутlан? –

Ва Урвайи,

Гьамци кlури,

Гьачlабккури

Айи чан хил

Сакълихьинди

Ихь Пайгъамбрин

 

Дябкъну мици,

Духьну гъизгъин,

Алдатнийи

Хиллан гъирмаж:

-Эгер уву

Сабансана

Хил гьачlабккиш,

Хътlатlурза яв

Кьюбиб хилар!

 

Урва халу

Вуйи Мушрин,

Мюгьтал гъахьи

Му ляхниин:

Саб-кьюб вазра

Душну адар,

Жара духьну

Халуна хтул.

Фикрик кахъу,

Фици дигиш

Духьнаш думу.

 

«Мушваъ ашул

Саб аьхю сир,

Шлихьан шулу

Мици апlуз?» -

Гьамциб фикир

Дапlну, Урва

Гьялак гъахьи

Кьяляхъ гъягъюз.

Кьурайшитар

Уч гъахьнийи,

Хъа Урвайи

Гьамци гъапи:

-Узуз гъяркъну

Гизаф паччгьар,

Хосровдин ва

Персияйин…

Кьувватлудар,

Кьудратлудар,

Девлет, гьюкум

Хлиъ айидар.

Аьгьт апlурза,

Мициб гьюрмат

Айи инсан

Гъяркъюндарзуз.

 

Хъугъуз шулдар,

Гьяйран вуза

Мугьяммаддин

Аьсгьабар`ин

Ва мусурман

Улматар`ин.

Шуруш мугъан

Жилик кубкlдар,

Кадатуру

Машарикан.

Гъудгнин шидра

Гатlабхьурдар,

Дидин кlуллан

А гьюжатар.

Дугъан гафар

Дикъат вуйи,

Вари дугъахъ

Хъебехъуйи.

Гьаддиз, учвуз,

Кьурайшитар,

Теклиф вуйиз:

Дугъу кlуруб

Дапlну ккунду.

 

Хъа кьурайшит

Жигьилариз

Му гафари

Апlдар асар,

Мусурмнариз

Гьюжум апlуз

Кьан дарапlди

Гъушу дурар.

Мугъаятди

Айи кьушмар

Мусурмнарин.

 

Йисирарди

Гъидиснийи

Му жигьилар.

Ихь Пайгъамбри

Дапlну рягьим,

Деетнийи

Амма дурар.

Кьурайшитар

Мюгьтал гъахьи

Мугьяммаддин

Имшагьвал`ин.

Юкlвар гукlни

Духьну айи.

Ислягьвалин

Гъапlу йикьрар,

Кlваъ ашра чпин

Чlуру кьастар.

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Суал-жаваб

- Ич гъулан имамди улихь йисанра, гьаму йисанра Рамазандин ваз ккебгъруган ва ккудубкlруган, чаз ккуниси гьюкум адабгъура. Магьа гьаму йисанра ушвин ваз сад йигъ улихьна ккебгъну, ва гьаддиан ич жямяаьт гьамусяаьт кьюб тереф духьна. Гьаму дюшюшдиъ аьдати инсанари фу дапlну ккун? - Гьяйифки, саспи...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Пайгъамбари ﷺ швнуб сяаьтна нивкl апlури гъахьну?

Мусурман кас чав апlурайи вари ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюз чалишмиш шулу, саб ибадатнаъси, дюн`яйин имбу ляхнариъра, мисалназ, уьл ипlруган, палат алабхьруган, сефериъ учlвруган, ляхниъ ва гь.ж.   Гьаму ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюри, инсанди Аллагьу Тааьлайин...


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...


Эй сабвал, сабвал! Набшдикlан уву?

Рамазандин ваз улубкьну! Гьар ражари Рамазандин ваз улубкьруган, арайиъ адру «аьлимарра» ачмиш шулу. Гьарсар блогериканра «аьлим» шула. Миди фу кIура?   Гьаму ляхни диндин аьгъювалар адрудариз чни заанди рякъюрайивал улупура. Рамазандин гирами ваз улубкьруган,...