Суннайиз гъаршу ксар фужар ву?
Суннайиз гъаршу ксар фужар ву?
Аьхиримжи вахтари кми-кмиди гирами Каламдихъди, Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди душну ккунду, кlури, ебхьури шулхьуз. Анжагъ гьядисарихъди душну ккунду, хъа мазгьабарин имамарихъди – ваъ, кlуру ксарин гьял ужуб дар.
Мусурмнарикан гьич сар касдира Пайгъамбарин ﷺ гьядисариз къаршувал улупидар, гьацира гьякь мусурман касди мазгьабарин улихь хьайидарин гафаризра къаршувал улупидар, гьаз гъапиш думу гафар гирами Каламдиз ва Пайгъамбарин ﷺ гьядисдиз тялукь ву.
Гьамдиан мялум шулуки, саб мазгьабдин фунуб вушра къайда Пайгъамбарин ﷺ суннайиз, гьядисдиз къаршу даршул, гьаз гъапиш гьарсаб къайда му аьлимари гьядисдихъди тевна.
Мазгьабарихъди гъягъюб герек дар, анжагъ гьядисдихъди душну ккунду, кlурудари чпи кlурубдиз далил вуди имам Шафиийин гафар хури шулу. Думу гафарин мяна гьамциб ву: «Эгер узу кlурайибди гьядисдиз къаршувал улупураш, гьядис бисай ва йиз гафарихьан ярхла йихьай».
Ибн Гьузаймайи, Аль-Музанийикан гьаму гафар гъеерхьунзуз, кlура: «Узуз, имам Шафиийи гьамци кlури, гъеебхьунзуз:
إِذَا صَحَّ لَكُمُ الْحَدِيثُ، فَخُذُوا بِهِ، وَدَعُوا قَوْلِي
"Гьякьлу гьядис айиган, гьядисдихъди гъарах, хъа йиз гафар гъит».
Имамдин му гафарин мяна гьадму вуки, эгер аьлимарикан шлизкlа чан гафарикан фукlа гьядисдиз къаршуб гъябкъиш, гъит гьядисдихъди гъарахри ва йиз гаф гъибтри.
Имамдин му гафари дугъан хасиятнан утканвал улупура. Хъа му инсанар чпи мазгьабарихъди гъягъюрадар ва, мазгьабдихъди гъягърударинра кlваъ шаквал ипурча кlури гьаму гафар далилди хура.
Мицдар ксарин фикриз лигуруш, гьарсар касдихьан фунуб вушра гьядис дибисну, гьаддихъди гъягъюз шулу, гьеле думу гьядис шликан вуш аьгъдарди, думу гьядис дигиш гъапlнуш, гъапlундарш дилигди. Гьамциб фикир ву дурарин.
Гьамциб суалра арайиз гъюру: ижтигьад апlру имамаринна аьдати мусурмнарин арайиъ фу фаркьвал гъубзрахъа, ва гьаз Исламдин адлу аьлимар мазгьабарихъди гъягъюри гъахьну, гьеле чпира аьхю аьлимар вушра ва гьеле дурарин китабар гъийин йигъанра урхурашра? Гьаз мицдар аьлимариз мазгьабар лазим гъахьнийикIан? Дурариз гьядисар аьгъдайкlан? Дарш думу аьлимар гъийин саспидартlан илим жигьатнаан зяифди, аьжузди вуйкlан?
Му суалариз думу жигьиларин жаваб адар, гьаз гъапиш чпи гьядисарин устадар дарди, аьраб чlалниинди урхузкьан аьгъюдар дар. Дурари урхурайидар интернетдиан шли таржума гъапlнушкьан аьгъдру ксарин макьалйир ву.
Шафии мазгьабдин адлу аьлим имам Ан-Нававийи «Аль-Маджму шаргь Аль-Мугьаззаб» китабдиъ дидин гьякьнаан гьамци дибикlна:
«Имам Шафиийин му гафарин мяна, гьарсар касди, гьядис гъурхубси: «Му имам Шафиийин мазгьаб ву», - дупну, дидин мянайиз дилигди гъягъюб дар.
Думу гафар «мазгьабдин мужтагьид» дережайихъна гъафидариз вуйидар ву.
Мазгьабдин мужтагьиддира дициб къайда кьабул апlбан бадали, имам Шафиийиз гьадму гьядисдикан хабар адаршул, ясана думу гьядисдин гьякьлуваликан хабар адаршул кIури, гьадму аьлим касдин фикир хьуб шартl ву.
Хъа дидкан анжагъ имам Шафиийин вари китабар ахтармиш апlбан кьяляхътlан аьгъю апlуз шулдар. Хъа дицдар аьгъювалар гъадагъуз гъи гьичра шулдар ва дицдар ксарра дихъурдар.
Амма гьамцдар шартlариз дилигди, саспи десте инсанари чпиз кьабул шлуб кадабгъну, гьадму бисуру, ва думу фтин гьякьнаан дупнайиб вушкьан, аьгъю апlурдар.
Мазгьабарин имамари, ухьуз гьякь рякъ улупбан бадали, гизаф зегьмет гъизигну. Гъачай гьадрари гъизигу зегьметниин лик иливурдархьа, ихь арайиъ гьядисдин, суннайин му имамартlан артухъ гъаври айидарра адар. Гьаддиз инсанар гьякь рякълан улдугуз себеб шлу агьларикан махьанай.
Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьякь рякъ улупри.
