Зуль-кьаъда зурул хасшиву

Зуль-кьаъда зурул хасшиву

Шаввал зурул хъирив бусурманнал календарьданий най бур Зуль-кьаъда тIисса барз. Ва зуруй бучIиссар ХIаж баву дайдишин. Аллагь Тааьланал увкуну бур Кьуръандалуву: «ХIаж бувайссар мяълумсса зурдардий (Шаввал, Зуль-кьаъда ва Зул-ХIижжа зурул цалчинми ацIва гьантта)» («Аль-Бакьара» суралул 197-мур аят).

 

ХIаж баву Заннал бусурманнай ялув бивхьуну бушиву буслай бур «Али Эмран» тIисса суралул 97-мур аятраву (мяъна): «…Халкьуннай ялув бивхьуссар БайтуллагьрачIан (КяъбалучIан) ХIаж баву, миккунсса ххуллу битансса кьудрат дусса бухьурча», - куну. Кьудрат душиврувун духлахиссар ххуллунхарж (арцу), чурххал цIуллушиву ва мурахасъсса ххуллу бикIаву.

МухIаммад Идавсил ﷺ цалва оьрмулуву ХIаж дахьва цалли бувсса, Мадиналив ялапар хъанахъисса чIумал, гьижралул 10-ку шинал. Мунийн учайссар «ХIаджжатуль-вадаъ» («махъва-махъсса ХIаж»).

ЧIивимур ХIаж (Оьмра) тIурча, чIявуми хIадисирттал тасттикь буллай бур Идавсил ﷺ му мукьилва бувшиву. Цалчинмур – «худайбиялул Оьмра», гьижралул 6-ку шинал. Маккаллал мушриктурал Идавс ﷺ ва ганащалми къабивтссар му Оьмра буван. Гайннан махъунмай зана бикIан багьссар. Хъиривмур шинал Идавсил ﷺ «хъирив лахъаврил Оьмра» бувну, ларгсса шинал буван къавхьумур хъирив лахъан бувссар. Мунил хъиривсса шиналгу Идавсил ﷺ цалва асхIабтуращал бувссар «Джираналувасса Оьмра» (Джирана тIисса кIану буссар Маккаллал ва ТIаиф шагьрулул дянив). Мукьилчинсса Оьмрагу Идавсил ﷺ бувссар ХIаж буллалисса чIумал, ганищал архIал, Гьижралул 10-ку шинал.

Зуль-кьаъда зурул хасшивурттавасса ца – Идавсил ﷺ цалчинми шанма Оьмра ва зуруйри бувсса. Махъва-махъсса Оьмралувунгу МухIаммад Идавс ﷺ увхссар Зуль-кьаъда зуруву, амма цуппа щаллу бувссар Зул-ХIижжа зуруй, ХIаж буллалисса чIумал. Мунин бувну, хьхичIвасса салафу-ссалихIинтурал, хаснува Ибну Оьмардул, муъминтурал нину Аьишатлул ва цайминналгу Зуль-кьаъда зуруй Оьмра баву хъинсса, чири ва барачат гьарзасса, цайми зурдардиву бувмунияр даража лахъсса давуну ккалли бувссар, сайки Рамазан зуруй бувмунияргу.

Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «Муса Идавсинккаккан бувссар зувива гьантта (Заннащал ихтилат булланнин ва Таврат булуннин эбадат дуллай гьан бувансса), яла гайннул ялун ацIва гьантта ххи бувссар» («Аль-Аъраф» суралул 142-мур аят). Цаппара аьлимтурал тIимунин бувну, ва аятраву кIицI лавгсса 30 гьантта – Зуль-кьаъда барзри, ялун ххи бувсса ацIвагу – Зул-ХIижжа зурул хьхьичIсса ацIва гьанттар.

Вай мубараксса зурдардил барачат жуйнма цинявннайн бияннав, Аллагьнал КъатлучIан ХIаж бувансса каши-кьудратгу гьарза даннав. Амин.

 

Аьдил Ибрагьимов

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Мюнпатсса дуаьрду

Мудан заралунния бурувччуну бикIаншиврул   КIюрххил ва гьанттайннай шамилла дуккайссар ва дуаь: باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمٌ «БисмиЛля́гьи ллязи́ ля́ язурру мааьсмигьи́ шай’ун филь-арзи ва ля́...


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


Лайлатул-Кьадрилул хьхьу

АцIния кIивагу зурдардиву яла ххирамур, даража лаваймур – Рамазан барзри. Мунил хьхьурдардива яла ххирамур хьхьугу – Лайлатул-Кьадрилул хьхьури.   Мугу Рамазан зуруй цумур хьхьу дуссарив мяйжанну къакIулссар. Куннал хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьури тIар, куннал ацIния арулку хьхьури...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...