Малаиктал чув бикIайссар?

Малаиктал чув бикIайссар?

Малаиктал – Аллагьнал ﷻ ляхъан бувсса махлукьатри, мудан Заннайн ﷻ эбадат дуллалисса, тачIав бунагьаьсившиву къадувайсса. Ми дуки-хIачIиялух мюхтаж бакъассар, арамтал-хъами куну личIишиву дакъассар, кулпат къабувайссар. Илагьийсса нурдания ляхъан бувссар. ЛичIи-личIисса суратирттайн кIура баяйссар.

Циняв ссавру ва аьрщив малаиктурал дурцIуну дуссар, ми циксса буссарив ца Аллагьнан ﷻ бакъа къакIулссар. Заннал миннан хъунисса пагьму-гьунарду буллансса кьудрат дуллуссар. Ми ливксса кIанттаву ляличIисса барачатшиву, цIими бикIайссар. Цивппагу так мубараксса, марцIсса, хъинмур буллалисса кIанттавун ликкайссар. Ми кIанттурдая КьуръанхIадисраву бувсун бур.

1. МухIаммад Идавсил ﷺ гьаттачIа

ХIадисраву увкуну бур: «Гьарца кьини аьрщарайн арулцIалазара малаик ливккун, МухIаммад Идавсил ﷺ равзалул (гьаттал) лагма лагайссар. Цала хъаругу ришлай гьанттайннин салаватру дичлан бикIайссар. Яла ми ссавруннайн гьаз хьуну, миннахава лавхьхьусса цайми ликкайссар аьрщарайн, гава куццуй салаватру дичлан. Мукун бикIантIиссар Идавсил ﷺ ялувсса аьрщи тIиртIуну, гьаттава укканнин. Мунащал архIал арулцIалазара малаикгу бикIантIиссар» (ад-Дарими)

2. Кьуръан ккалаккисса кIану.

Аллагьнал ﷻ калам ккалаккисса кIану малаиктурал нурданул чанна лахъан къабувну къаличIайссар. Идавсил ﷺ увкуссар: «Аллагьнал ﷻ къатлуву инсантал Кьуръан буккин ва лахьхьин цачIун шайхту, миннал дакIурдивун паракьатшиву духхантIиссар, Заннал цIими ликкантIиссар. Малаиктал миннал лагма гьантIиссар, Аллагьналгу ﷻ цала чIаравминнахь минная бусантIиссар» (Абу Давуд, Тирмизи, Ибн Мажагь).

3. Ниттил лякьлуву оьрчI хIасул хъанахъисса чIумал

Инсаннал оьрму байбишайссар эмбриондалувун рухIирал ссихI малаикнал бивгьуну. Аьбдуллагь ибн Масъоьдлуясса хIадисраву увкуну бур: «ХIакьну, инсан ляхъан увайссар ниттил лякьлуву: мукьцIалва гьантлий кIунтну, яла мукссава хIаллай оьттул тарталану, ялагу мукссава хIаллай дикIул касакну. Мунияр махъ мунаву рухI дишин малаик гьан увайссар. Мунищал архIал малаикнал чичайссар му инсаннал кьадар: хъус-аваданшиву, оьрмулул шинну, аьмал-хасият ва ахир» (аль-Бухари, Муслим).

4. Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагайни

ХIадисраву увкуну бур: «Аллагь ﷻ кIицI лагайма ва къалагайма лащан буван бучIиссар уттаваманаха ва ивкIуманаха» (альБухари). Мукунсса кIанттурдавунгу малаиктал бучIайссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ буссар малаиктал, ххуллурдайх занай, Аллагь ﷻ кIицI лаглагиминнах (зикри буллалиминнах) луглагисса. Мукунсса инсан лякъирча, малаиктал куннайн ку оьвтIун бикIайссар: «Анавархьи, вана шикку зу луглай бивкIмур!», – тIий. Яла зикри буллалиминнал лагма батIайссар, лувра-лувмур ссавнийн бияннин». (аль-Бухари).

5. Чак буллалисса кIану

Чак – диндалул ттарцIри, имандалул лишанни, эбадатрал паччахIри. Мунивусса неъматру ва кьиматру гьарзассар. Чак буллалисса кIанттайн малаикталгу бучIайссар. Имам Муслимлул луттиравусса хIадисраву бувсун бур чак бувну махъ гиккува щяивкIун азкарду (дуаьрду) ккалаккисса инсаннал бунагьру багъишла битаву чIа тIий малаиктал бикIайшиву. Абу Давудлул луттиравусса хIадисраву увкуну бур (мяъна): «ХьхьичIсса ххуттаву бавцIуну чак буллалиминнаха малаиктурал дуаь дувайссар, Заннал цIими бишайссар».

6. Дуаь дуллалисса кIану

Дуаь дуллалисса кIану Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ увкуну бур: «Зу чIа учияра – На зун дулунна!» («Гъафир» суралул 60- мур аят). «Жамиул-ахIадис» тIисса луттираву увкуну бур: «Дуаь – бусурманчунал ярагъри, диндалул ттарцIри, аьрщарал ва ссавруннал нурди». Инсаннал дуаьлувух малаикталгу гьуртту шайссар. Имам АхIмадлуясса хIадисраву тIий бур: «Бусурманчу цала диндалул уссиха дуаь дуллалисса чIумал, Заннал ﷻ амрулийну мунал бакIрацI малаик ацIайссар. Малаикнал учайссар: «Я Аллагь, ванал дуаь кьамул дува. Диндалул уссин чIа тIутIимур цаннагу дула!».

7. Къашавайманах бурган бувкIукун.

Къашай хьусса инсаннах урган лагаву – хъинбаласса, чири бусса давури, миккунгу малаиктал ликкайссар. Абу Давудул ва ХIакимлул бувсун бур Аьли ибн АбутIалиблул увкумур: «Инсан хьхьувай къашавайманах урган уккарча, мунащал архIал арулцIалазара малаикгу бувккун, чани хъя тIуннин му инсаннал бунагьру багъишла битаву чIа тIий бикIайссар. Мува куццуй, инсан кюрххил кьатIув уккарча къашайшалах ургансса ниятрай, арулцIалазара малаик цIан лакьиннин мунал бунагьру багъишла битаву чIа тIий бикIантIиссар».

САКИНАТ МАХIАММАДОВА

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Суал-жаваб

ХIан даххайсса тучандалуву бухгалтерну зун бучIиссарив? Мукунсса тучаннаву ва цаймигу хIанттия хайр ласласисса идарарттаву бухгалтерну ягу цайми къуллугъирттай зун ихтияр дакъассар, хIарамссар. Мунинсса далилнугу хъанахъиссар хIанттиха зузисса инсантурал ацIва журалий Идавсил ﷺ нааьна дурсса, имам...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...