Elan

Мүкафат алмаг үмиди илә һеч бир сәбәб олмадан там дәстәмазы арзуолунан кими алмаг олармы?

Ибн Һәҹәр әл-Һејтәми өзүнүн “Туһфәт әл-Муһтаҹ” китабында арзу олунан чиммәк һалларыны садалајараг јазыр: “Бәдән гохусу дәјишдикдә вә һәр һансы бир јахшы јығынҹагда иштирак етмәздән әввәл чиммәк мәсләһәтдир (сүннәдир)”.

Фәрз чиммәјин (гүслүн) јениләнмәсинә ҝәлдикдә, Ибн Һәҹәр белә јазыр: “Фәрз чиммәји јениләмәкдә арзуолунмаг јохдур, чүнки рәвајәтләрдә белә бир шеј дејилмир, һәм дә бу бир гәдәр чәтиндир”.

Нәтиҹә:

Беләликлә, бәдән гохусунун дәјишмәси, иҹазә верилән јығынҹагда иштирак вә с. кими сәбәбләр варса, чиммәк мәсләһәтдир (сүннәдир).

Мәсҹидә ҝирән кәс, әҝәр коллектив намаз артыг башламышса, намаза гошулмаға тәләсмәлидирми?

Имамын ардынҹа намаза чатмаг үчүн аддымы сүрәтләндирмәк вә ја гачмаг арзуолунан дејил. Коллектив (ҹамаат) намазыны гачырмаг еһтималы олса да тәләсмәк һәмчинин арзуолунан дејил.

Пејғәмбәр ** һәдисиндә дејилир: “Намаза игамәт (намаздан әввәл азандан сонра намаза икинҹи чағырыш) охундугда, она тәләсиб ҝетмәјин, әксинә, она ади аддымла, сакит вә ләјагәтлә ҝедин. Вә намазын һансы һиссәсини чатсаныз, ону коллективлә гыларсыныз, намазын галан һиссәсини әлавә едәрсиниз” (әл-Бухари).

Муһәммәд ибн Шиһабуддин әр-Рәмли өзүнүн “Ниһајәт әл-Муһтаҹ” китабында јазыр: “... Әҝәр шәхс коллектив намазы (намазын өзүнү јох) гачырмагдан горхурса, онда тәләсмәк арзуолунан дејил”.

Дәстәмаздан сонра “Әл-Гәдр” сурәсини үч дәфә охумағын һикмәти нәдир?

Бөјүк алим Ҹәлаләддин әс-Сүјутидән сорушдулар: “Әл-Гәдр” сурәсинин дәстәмаздан сонра охунмасынын мәгсәдәујғунлуғу барәдә Пејғәмбәрдән ** бизә нәсә чатыбмы? Вә бу һәдисин сәһиһлик дәрәҹәси нә гәдәрдир?”

О, ҹаваб верди: “Имам әд-Дәјләми өзүнүн “Мүснәд әл-Фирдөвс” һәдис топлусунда Әбу Үбејдәдән Һәсән ****,Әнас ибн Малик ** васитәсилә өтүрмә зәнҹири илә һәдис вермишдир ки, орада Пејғәмбәр ** бујурур: “Дәстәмаздан сонра “Әл-Гәдр” сурәсини бир дәфә охујан салеһләр дәрәҹәсинә чатар. Ики дәфә охујанын исә ады шәһидләр арасында јазылаҹагдыр. Ким үч дәфә охуса, Аллаһ ону Гијамәт ҝүнү пејғәмбәрләрлә бир јерә топлајаҹаг. Анҹаг бу һәдисин өтүрүҹү дөврәсиндә кимсә бир Әбу Убејд вар, о исә мәлум дејил”.

Әл-Үҹһури “Шәрһ әз-Зәргани” китабына өзүнүн субшәрһиндә демишдир: “Өтүрүлмә зәнҹириндә намәлум шәхс олан һәдис зәиф һәдисләрә аиддир”.

Имам ән-Нәвави өзүнүн “Әл-Әзкар” китабында јазыр: “Бил ки, “фәзаил әл-әл-әмәлин” (јахшы әмәлләр етмәк фәзиләти һаггында) үстүн әмәлләринин фәзиләтләри һаггында рәвајәтләрдән һәр һансы биринин ҝәлдији шәхсә бу һәдиси изләјәнләр арасында олмаг үчүн ән азы бир дәфә бу һәдисә әмәл етмәк мәсләһәтдир. Бу ҹүр һәдисләри тамамилә ҝөрмәмәзлијә вурмаг олмаз, әксинә, мүмкүн гәдәр она әмәл едилмәлидир, чүнки Пејғәмбәримиз ** сәһиһ (етибарлы) бир һәдисдә белә бујурур: “Мән сизә бир шеј әмр етдијим заман дедикләримдән јеринә јетирә биләҹәјинизи јеринә јетирин”.

Имам ән-Нәвави даһа сонра јазыр: “Һәдисшүнаслар, фәгиһләр (һүгугшүнаслар) арасындан мүхтәлиф алимләр дејибләр: “Фәзаил әл-әмәл” илә әлагәли мәсәләләрдә, һәмчинин јахшы әмәлләрә тәһрик етмәк вә пис әмәлләрдән чәкиндирмәк һаггында мәсәләләрдә зәиф һәдисләрә риајәт етмәк мүмкүндүр вә арзу олунур, әҝәр бу һәдис ујдурулмуш дејилсә”.

Мәшһур алим Әһмәд ибн Әбд үл-Әзиз әл-Малибари өзүнүн “Фәтһ әл-Муин” китабында дәстәмазын сүннәләрини садалајараг демишдир: “Дәстәмаз алан шәхсә дуаны охудугдан сонра (дәстәмаздан сонра мүәјјән бир дуа) ағамыз Муһәммәдә ** вә аиләсинә хејир-дуа вермәк вә саламламаг вә “Әл-Гәдр” сурәсини әлләрини галдырмадан үч дәфә охумаг мәсләһәтдир”.

Дәфн мәрасиминдән сонра гәбирдә јашыл от әкилир. Бу нә үчүн едилир вә бунун үчүн әсас вармы?

Ибну Аббасдан **** рәвајәт олунан һәдисдә дејилир ки, Аллаһ Рәсулу ** ики гәбирин јанындан кечәркән демишди: “Һәгигәтән, онлар сизин әһәмијјәтсиз һесаб етдијиниз ағыр ҝүнаһлара ҝөрә әзаба мәруз галырлар: онлардан биринә ҝәлинҹә, о, сидикдән тәмизләнмәмиш, диҝәри исә деди-году јајмышдыр”. Буну дејиб о, хурма будағы ҝәтирмәји әмр етди, ону ики һиссәјә бөлдү вә јарылары гәбирләрин һәр биринә санҹды. Ондан сорушдулар: “Еј Аллаһын Рәсулу, нијә буну етдин?” Пејғәмбәр ** ҹаваб верди: “Үмид едирәм ки, бу, будаглар гурујана гәдәр онларын әзабларыны јүнҝүлләшдирәҹәк” (әл-Бухари).

Мәшһур алим Ибн Һәҹәр өзүнүн “Туһфәт әл-Муһтаҹ” китабында јазыр: “Пејғәмбәрин һәдисинә әмәл едәрәк мәзарын үстүнә јашыл будаг гојмаг мәсләһәтдир, чүнки онун тәсбиһи (Аллаһ-Тәаланы зикр) сајәсиндә мәрһумун гәбир әзаблары јүнҝүлләшдирилир вә јашыл будағын тәсбиһи гуру будағы тәрифләмәкдән даһа мүкәммәлдир, чүнки биринҹисиндә һәјатын тәзаһүрү вар.

Ибн Һәҹәр даһа сонра јазыр: “Даһа етибарлы фикрә әсасән, гурумуш будағын чыхарылмасында һеч бир гадаған јохдур, чүнки Пејғәмбәр әзабларын јүнҝүлләшмәсини будаг гурујана гәдәр онун тәравәти илә шәртләндирмишди.

Дин нормаларына ујғун олмајан палтар тикмәк ҝүнаһдырмы, - мәсәлән, голсуз кофта, дизә гәдәр јубка вә с.?

Әҝәр дәрзи Ислам нормаларына ујғун олмајан палтар тикдији шәхсин ону иҹазә верилмәјән јердә ҝејинәҹәјини билир вә ја фәрз едирсә, онда бу ҹүр палтары бу шәхсә тикмәк вә сатмаг гадағандыр (һарамдыр).

Әҝәр дәрзи шүбһә едирсә вә ја буну ҝүман едирсә, онда бу ҹүр палтар тикмәк вә сатмаг арзуолунмаздыр.

Имам Зәкәријјә әл-Әнсари өзүнүн “Фәтһ әл-Вәһһаб” китабында јазыр: “Дин нормаларына ујғун олараг етибарлы олан (лакин онлар гадаған вә ҝүнаһлыдыр) гадаған олунмуш тиҹарәт нөвләринә хурма, еләҹә дә үзүм сатышы дахилдир, онлардан сәрхошедиҹи ичкиләр һазырлајанлара, әҝәр (сатыҹы) буну билир вә ја буна јол верирсә.

Сатыҹы јалныз буна шүбһә едирсә вә ја ҝүман едирсә, онда бу сөвдәни етмәк арзуолунмаздыр. Гадаған вә ја арзуолунмазлығын сәбәби будур ки, бу ҹүр тиҹарәт ҝүнаһын гәти вә ја тамамилә еһтимал төрәдилмәсинә, һәм дә онун јәгин төрәдилмәсинә (шүбһә вә ја фәрзијјә һалында) көмәк едир.

Әҝәр гыз никаһсыз (кәбинсиз) доғулубса, ону ким әрә вермәлидир?

Алим әл-Бүҹәјрими өзүнүн “Һашијә әл-Бүҹәјрими әла әл-Хәтиб” китабында јазыр: “Һәгигәтән, зинадан доғулан гызын атасы јохдур”.

Зинадан аталыг мүәјјән олунмур вә бу ушағын (гызын) ону евләндирә биләҹәк бир гәјјуму јохдур вә ону евләндирмәк һүгугу имама кечир.

Бу барәдә “Әл-фигһ әл-Мәнһәҹи” китабында дејилир: “Гәјјум олмадыгда, о (гәјјумлуг) имама кечир.

Нәтиҹә:

Зинадан доғулан гыз никаһ дөврүндә олдуғу әразинин имамы (вә ја онун) мүвәккили тәрәфиндән әрә верилир.

1,5 илдир әрдәјәм, амма әрим һәлә ушаг истәмир. Онун һалал газанҹынын онлары једиртмәк үчүн јетәрли олмајаҹағындан горхур, - үмумтәһсил мәктәбиндә ишләјир. Мән исә ушаг доғмаг истәјирәм. Вә илләр кечдикҹә ҹаванлашмырыг: әримин 28 јашы вар, мән 20 јашындајам. Бу зәминдә биз тез-тез мүбаһисә едирик...

Аллаһ Рәсулу ** демишдир: “Севән вә доған гадынларла евләнин, һәгигәтән мән сизин чохлуғунузла диҝәр халглардан үстүн олаҹағам”. (Әбу Давуд, ән-Нәсаи).

Мәшһур алим Зәкәријјә әл-Әнсари өзүнүн “Әсна әл-Мәталиб” китабында јазыр: “Һәтта әҝәр арвад разылыг версә дә, мајаланмадан мүһафизә үчүн ҹинси әлагәни кәсмәк арзуолунмаздыр, чүнки бу, нәслин кәсилмәси јолудур.

Нәтиҹә:

Әрин арвадыны аналыг севинҹиндән мәһрум етмәси сон дәрәҹә арзуолунмаздыр. Бир чох елм адамы һәтта арвадын разылығы олмадан һәр нөв контрасепсија (мајаланмадан горунма васитәләри) истифадәсини гадаған едир. Ана олмаг - никаһда олан һәр бир гадынын һаггыдыр.

Нә јохсуллуг, нә дә әрин кечмиш евлилијиндән вә ја башга бир һәјат јолдашындан өвладларынын олмасы, һәтта һәјат јолдашы илә ортаг ушагларын олмасы ушаг доғмаг үчүн мајаланмаја гадаған сәбәби ола билмәз.