Qonşuya yaxşılıq etmək
Qonşuya yaxşılıq etmək
Qonşunun qonşu üzərində böyük haqqı vardır. İslam isə qonşuya yaxşılıq etməyi əmr etmiş, iman ilə qonşuya hörmət və yaxşılıq etməyi bir-birinə bağlamışdır. Çünki Peyğəmbərimiz ﷺ buyurmuşdur:
“Kim Allaha və Axirət gününə iman edirsə, qonşusuna ikram etsin.”
Qonşu – insanla yanaşı yaşayan, işləyən və ya oxuyan kəsdir. O, müsəlman da ola bilər, qeyri-müsəlman da. Şəriət qonşuya xeyir arzulamağı imanın əlaməti etmişdir. Abdullah ibn Amrdan rəvayət olunur ki, Rəsulullah ﷺ buyurdu: “Allah yanında ən xeyirli dost, dostuna xeyirli olanıdır; Allah yanında ən xeyirli qonşu isə, qonşusuna xeyirli olanıdır.”
Qonşuya yaxşılığın bir çox şəkli vardır:
İstəsə, ona borc vermək, kömək əlini uzatmaq. Xəstələnsə, onu ziyarət etmək, halını soruşmaq. Sevincli və kədərli günlərində yanında olmaq.
Ev tikərkən onun haqqına girməmək. Ona nəsihət və məsləhət vermək.
Vəfat etsə, cənazəsində iştirak etmək. Yemək bişirəndə qoxusu ilə onu incitməmək, əksinə ondan ona da vermək. Peyğəmbər ﷺ Əbu Zərə buyurdu:
“Ey Əbu Zər! Əgər şorba bişirsən, suyunu çoxalt və qonşularına da pay ver.” Qonşu üçün dua etmək, ayıblarını örtmək. Ona təhqir, zərər və ya əşyalarına ziyan verməmək, qapısının önünə zibil atmaqdan çəkinmək. Ona salam vermək, mehriban və ədəbli danışmaq, təkəbbür və lovğalıq etməmək. Səs-küylə onu narahat etməmək. Əgər incitsə, səbr etmək, əsəbi boğmaq, sonra isə yumşaq dillə məsələni həll etmək. Allah-Təala buyurur:
“Yaxşılıqla pislik bir olmaz. Pisliyi ən gözəl davranışla dəf et! O zaman aranda düşmənçilik olan kimsə sanki yaxın dost olar.” (Fussilət, 34)
Səhabələr soruşdular:
– “Ya Rəsulullah, qonşunun haqqı nədir?”
O ﷺ buyurdu:
“Əgər səndən borc istəsə, ver. Kömək istəsə, kömək et. ehtiyacı olsa, təmin et. Xəstələnsə, ziyarət et. Ölsə, cənazəsini müşayiət et. Ona bir xeyir gəlsə, sevin və təbrik et. Müsibət gəlsə, təsəlli ver. Yeməyinin qoxusu ilə onu incitmə, ancaq bir hissəsini ona da ver. Evinlə onun evinin arasına maneə qoyma, küləyini kəsmə, yalnız icazə ilə.”
Qonşunu ziyarət və dəvətinə cavab vermək
Qonşunun haqqındandır ki, onu ziyarət edəsən, şad və kədərli günlərində yanında olasan, dəvətinə cavab verəsən. Peyğəmbərimiz ﷺ buyurdu:
“Müsəlmanın müsəlman üzərində altı haqqı vardır: Onunla qarşılaşanda salam ver, dəvət etsə qəbul et, nəsihət istəsə nəsihət et, asqırıb “Əlhəmdulillah” desə, ona cavab ver, xəstələnsə, ziyarət et, vəfat etsə, cənazəsini müşayiət et.”
Qonşunu incidməmək
İslam qonşuya hər cür zərəri – sözlə və ya əməllə – haram etmiş, bunu böyük günahlardan saymışdır. Peyğəmbər ﷺ buyurdu: “Allaha and olsun ki, iman etməmişdir! Allaha and olsun ki, iman etməmişdir! Allaha and olsun ki, iman etməmişdir!”
– “Kimdir o, ya Rəsulullah?” – deyə soruşdular.
– “O kəsdir ki, qonşusu onun şərindən amanda deyil.”
Hətta çox ibadət edən, amma qonşusuna dil ilə əziyyət verən qadın haqqında Peyğəmbərimiz ﷺ buyurdu:
“O, Cəhənnəmdədir.”
Lakin ibadəti az, lakin qonşusuna əziyyət verməyən qadın haqqında isə buyurdu:
“O, Cənnətdədir.”
Qonşunu nəzarətdə saxla-mamaq və ayıblarını açmamaq
Qonşunun evinə baxmaq, gizli işlərini izləmək, sirrlərini yaymaq böyük günahdır. Peyğəmbər ﷺ xəbərdarlıq etmişdir: “Müsəlmanların ayıblarını axtarmayın! Kim qardaşının ayıbını axtararsa, Allah da onun ayıbını axtarar, Allah ayıbını axtardıqda isə evində olsa belə onu rüsvay edər.”
Qonşunun əziyyətinə dözmək
İnsanların çoxu əziyyət verməməyə qadirdir, amma başqasının əziyyətinə səbr etmək yalnız kəramət əhlində olar. Allah-Təala buyurur:
Kim səbr edib bağışlasa, bu əlbəttə, əzmli işlərdəndir.” (Şura, 43)
Qonşu pislik etsə belə, səbirli olub ona yaxşılıqla cavab vermək imanın kamalındandır. Çünki Quran buyurur:
“Pisliyi ən gözəl davranışla dəf et. O zaman düşmənin sanki yaxın dost olar.”
Xülasə
Qonşunun qonşu üzərində haqları Allah tərəfindən vacib edilmişdir. Qonşuya yaxşılıq – müsəlman cəmiyyətini qoruyan, mərhəməti və həmrəyliyi davam etdirən əsas səbəblərdəndir. Qonşunu incitmək isə böyük günahlardandır və imanın naqisliyinə səbəb olur. İslam qonşuya kömək etməyi, halını soruşmağı, əziyyətinə səbr etməyi və ayıblarını örtməyi tövsiyə etmişdir. Qonşusuna yaxşılıq edənlər üçün isə Cənnət müjdələnmişdir.
