Башгасынын бағында от һәмишә даһа јашылдыр
Башгасынын бағында от һәмишә даһа јашылдыр
Бир дәфә бир садә адам, тәвазөкар мәмур нәсә бир иши дүшүб өз һөкмдары – Шимали Һиндистан кнјазлығы башчысынын јанына ҝедир. Һөкмдар илтимасчыны меһрибанлыгла гаршылајыб сәфәринин сәбәбини сорушур.
Ҝәлән адам ҹавабында узун-узады өз изтирабларындан вә проблемләриндән данышыр: онун иши ағырдыр, музду аз верирләр, верҝиләр исә артыр, аиләси бөјүкдүр, арвады дејинҝәндир, ушаглары исә сөзә бахмајандыр, вә һәлә бир јығын гоһуму да вар ки, онлара да көмәк етмәк лазымдыр, вә һеч кимдән разылыг, миннәтдарлыг ҝөзләмәк олмаз... Бәс һөкмдар – онун аиләси үчүн она филан мәбләғ ајырараг, һәмчинин онун гоһумларындан кимисә сарајда вәзифәјә гојараг она көмәк етмәкдә мәрһәмәтли олмасајды?
Һөкмдар она көмәк етмәјә разы олду, анҹаг бунунла белә гејд етди ки, о өзүнү дөвләтдә ән бәдбәхт адам һесаб етмәсин – инсанлар вар ки, онлар мүхтәлиф һәјат дөнүклүкләриндән даһа чох әзаб чәкирләр. Һеч олмаса онун өзүнү ҝөтүрәк – бөјүк торпагларын һөкмдары олса да, онун һәјаты һеч дә о гәдәр хошбәхт дејил.
Бу сөзләри ешидәндә ҝәлән адам етимадсызлыгла ҝүлүмсүндү: “Сизин кими гүдрәтли вә варлы адамын һансы писликләри ола биләр ки? Сизә ҝүндәлик рузи һаггында фикирләшмәк лазым дејил – сизин хидмәтиниздә бүтүн јемәкләр вә ичкиләр вар, өвладларыныз ән јахшы тәһсил алыр, арвадыныз вә диҝәр аилә үзвләри әрзаг вә диҝәр лазымлы шејләри алмаг үчүн пул чатышмамазлығындан шикајәт етмирләр. Әҝәр, Аллаһ еләмәсин, аиләниздә кимсә хәстәләнсә, ән јахшы һәкимләр хидмәтиниздәдир. Сиз бир истәк дејиб гуртарынҹа нөкәр вә сарај хидмәтчиләри бир-биринин сөзүнү кәсәрәк ону јеринә јетирмәјә тәләсирләр”.
Бу садәлөвһ сөзләрин ҹавабында һөкмдар гымышды, лакин һеч нә демәјиб меһрибанлыгла ҝәлән адамла видалашды. Анҹаг бир нечә вахтдан сонра бу адамын евинин габағында кнјазын елчиси дајанды, она бу ҝүн кнјазын евинә наһара дәвәтнамә верди. Адам бир тәрәфдән она ҝөстәрилән белә һөрмәтә севинди, диҝәр тәрәфдән бир аз нараһат олду – бәлкә һөкмдар ону сөзләринә ҝөрә бу ҹүр ҹәзаландырмаг истәјир – мисал үчүн, ону зиндана атараг, бу дәвәтнамә исә – јалныз бәһанәдир? Лакин белә дәвәтнамәләрдән бојун гачырмырлар, вә гәһрәманымыз сыхылмыш үрәклә кнјазын сарајына ҝетди.
Сараја ҝирәндә столун үстүндә адамын истәдији һәр шеј олан сүфрә ҝөрдү: әт вә балыгдан ләзиз јемәкләр, ән јахшы мејвәләр, ҝөзәл бардагларда сәринләшдириҹи ичкиләр. Гонаға гаршы артыг үзүҝүләр саһиб – кнјазын өзү тәләсирди: “Хош ҝәлмисән, гонағым! Үмидварам ки, сән мәнимлә бу кичик сүфрәдә отурмагдан имтина етмәзсән?” – деди о.
“Мараглыдыр”, - үрәјиндә фикирләшди гонаг, - “әҝәр һөкмдарымыз үчүн белә сүфрә – кичикдирсә, бәс бајрамларда бурада нә верирләр?”. Өзүнү дилә тутмаға мәҹбур етмәдән маса архасында өз јерини тутмаг истәјирди, бирдән дәһшәтлә ҝөрдү ки, дүз башынын үстүндә сыјрылмыш гылынҹ вар – һәм дә назик бир ипдән асылыб, о һәр ан гырыла биләр! Белә мәнзәрә, әлбәттә ки, гонағы дәрһал иштаһадан мәһрум етди, вә о, әјләшә билмәјәрәк өз јеринин јанында галды.
Бу вахт һөкмдар һеч нә олмамыш кими ону һазырланмыш јемәкләрдән нәсә дадмаға дәвәт едирди: “Нијә јубанырсан, һөрмәтли гонаг? Инандырырам сәни, бу столун үстүндәки јемәкләрин һамысы – дадлыдыр вә чох јахшы һазырланмышдыр!”.
“Ја һөкмдар”, - нәһајәт ҝүҹлә өзүндән чыхарды һәмин киши, - “мән шадлыгла тәклифинизи гәбул едәрдим, анҹаг башымын үстүндә асылмыш бу гылынҹ мәнә мане олур. Мән неҹә сизин гонагпәрвәрлијиниздән ләззәт ала биләрәм ки, онун башыма нә вахт дүшәҹәјини билмирәм?”.
Ҹавабында кнјаз ҝүлүбсүнүб гонаға деди:
“Һөрмәтли гонағым, јадындамы, кечән сәфәриндә сән мәним һәјатыма һәсәд етдин, ҝуја мән истәдијим кими јашаја вә һәјатын бүтүн немәтләриндән истифадә едә билирәм? Анҹаг сиз – садә инсанлар, мәним кими адамларын јалныз заһири тәрәфини ҝөрүрсүнүз. Бәли, биз варлы вә гүдрәтлијик, биз сарајларда јашајырыг, бурада истәдијимиз һәр шеј хидмәтимиздәдир.
Лакин бунунла белә биз мүхтәлиф чох шеј һаггында дүшүнмәлијик – нөкәрләримизә, әсҝәрләримизә вә мәмурлара мәваҹиб вермәк үчүн вәсаити һардан ҝөтүрмәли? Әҝәр гоншуларымыздан кимсә торпагларымыза һүҹум етмәк истәсә, гошуну һансы вәсаитлә силаһландырмалы? Әҝәр өлкәдә мәһсулсузлуг, гытлыг, дашгын, јолухуҹу хәстәлик епидемијасы баш верәрсә, онда һәр бир һөкмдар – әҝәр о, доғрудан да рәијјәтинин јахшылығыны истәјирсә, үмумијјәтлә јуху вә иштаһасыны итирир, чүнки о, даим мин ҹүр шеј һаггында фикирләшмәлидир: аҹ галанлары нә илә једиртмәли, евсизләри һараја јерләшдирмәли, хәстәләри неҹә мүалиҹә етмәли вә ејни заманда елә етмәли ки, хәстәлик бүтүн өлкәјә јајылмасын.
Јени јоллар чәкмәк, көрпүләр вә ја јени мәсҹидләр, мәктәбләр вә хәстәханалар тикмәк лазымдыр. Ахы әҝәр һөкмдар - Аллаһдан горхандырса, ҹавабдеһ олдуғу рәијјәтиндән һәр бир кәс һаггында Аллаһ-тәаланын ондан сорушаҹағы јадындадыр. Бизи девириб јеримизи тутмаг арзусу илә биздән ҝизли суи-гәсд һазырлаја билән пахыл гоһумларымызын вә һијләҝәр, мәкрли назирләрин олмасыны да бураја әлавә ет.
Башга ҹүр десәк, мән бүтүн ҝүнү һәр ан онун үстүнә дүшә билән мүхтәлиф гајғылардан, писликләрдән вә тәһлүкәләрдән гылынҹ асылан адам вәзијјәтиндә јашајырам. Белә ки, сән мәнә јох, әксинә, мән сәнә гибтә етмәлијәм. Бәли, сән – мәним өлкәмдә кичик вәзифәли садә мәмурсан, мәваҹибин о гәдәр чох дејил, белә ки арвадын шикајәт едә биләр ки, она тәсәррүфатда бу вә ја башга шејә чатмыр, сән валидејнләринә вә диҝәр гоһумларына көмәк әли узатмалысан. Лакин бунунла белә сән горхмурсан ки, үзүнә ҝүлән адам јемәјинә зәһәр сәпә вә ја јанына муздлу гатилләр ҝөндәрә биләр. Сәнә бүтүн ҝүнү шикајәтлә ҝәлән әризәчиләри гәбул етмәк, назирләрин мәрузәләрини динләјиб тәҹили гәрарлар гәбул етмәк лазым дејил. Сән горхмурсан ки, ҝеҹә сәни сәрһәдләримизин һүҹума тутулдуғу һаггында мәлуматла сәрһәдјаны галадан гасид ојадар.
Белә ки, сәнә дүшән тале, гисмәт үчүн Аллаһ-Тәалаја шүкр ет, башгаларынын һәјатына һәсәд апарма, чүнки сәнин һәсәдин, пахыллығын әксәр һалда башгасынын һәјаты һаггында билијин чатышмамасындан доғур”. Белә ҹавабдан сонра гонаг, әлбәттә ки, пәрт олуб утанды. Башгасынын һәјаты һаггында биз неҹә дә аз билирик вә неҹә тез-тез онун һаггында сәтһи вә дүшүнүлмәмиш мүһакимә јүрүдүрүк!
Гонағын утаныб горхдуғуну ҝөрән кнјаз ону сакитләшдирди: “Мән сәнә гәзәбләнмирәм. Сән садә адамсан вә доғрудан да һакимијјәт башында олан адамларын талејинин әслиндә неҹә ағыр олдуғу һаггында фикирләшә билмәмисән. Бу саат мән нөкәрләрин әмримлә масанын үстүндә асдыглары гылынҹы ҝөтүрмәји әмр едәрәм, сән һәр һалда әслиндә чох дадлы олан јемәјимдән дадарсан. Јенә һәр һалда бу дәрси јаддан чыхарма: нәјин варса, Аллаһа шүкр елә, һесаб еләмә ки, киминсә бәхтинә чох дүшүб”.
Бу һекајәдән биз һансы дәрсләри ҝөтүрә биләрик?
1.Мәлум зәрб-мәсәл вар: “Өзҝә бағында от һәмишә даһа јашыл, алмалар исә даһа дадлыдыр”. Башга ҹүр десәк, адамын һәјаты неҹә јахшы олса да, Аллаһ-Тәаланын һансы мәрһәмәтләриндән ләззәт алса да, она һәмишә елә ҝәләҹәк ки, гоншу вә ја гоһумун бәхти чох ҝәтириб, вә онун һәјатында һәр ҹүр немәт даһа чохдур.
Әслиндә бу шејтан һијләсидир. Ләззәт алдығымыз Аллаһ мәрһәмәтләрини унутдурмаға бизи мәҹбур едәрәк шејтан бизи башгаларынын һәјатына бахмаға мәҹбур едир, белә ки, биз нашүкүрлүјә уғрајырыг. Аллаһ Елчиси һәдисләрин бириндә әбәс јерә демәјиб ки:
“Һәјаты сизинкиндән даһа јахшы оланлара дејил, даһа пис оланлара бахын. Бу, Аллаһын сизә вердији немәтләри гијмәтләндирмәк үчүн даһа јахшыдыр”.
2.Башгасынын һәјатына пахыллығымыз тез-тез онун һаггында мәлумат чатышмазлығындан доғур.
Биз јалныз заһири тәрәфи ҝөрүрүк – хүсусилә инди, сосиал шәбәкәләр сајәсиндә башгасынын һәјатындан һеч нәјин кәнар адамлардан ҝизләнмәдији вахтда. Вә бизә тез-тез елә ҝәлир ки, проблемләр анҹаг бизи изләјир, әтрафымыздакылар исә, неҹә дејирләр, “там шоколад ичиндә” јашајырлар. Бу она ҝөрә баш верир ки, биз өзҝәсинин һәјат чәтинликләри вә проблемләриндән хәбәрсизик – ахы, һамы өз уғур вә наилијјәтләриндән данышмағы севир, проблемләри кәнар ҝөздән ҝизләтмәк мәгбулдур (кимсә буну она ҝөрә еләјир ки, шикајәтләнмәји хошламыр, кимсә – гүрурдан, чүнки уғурлу вә фираван шәхс имиҹини итирмәк истәмир).
- Һәтта әҝәр олурса ки, доғрудан бизә проблемләр үз верир, бәс кимдә онлар јохдур, о барәдә дүшүнүн ки, бу һеч дә о демәк дејил ки, Аллаһ сизә мүнасибәтдә мәрһәмәтсиздир.
Аллаһ-Тәала бизи севир вә бизимчүн нәјин даһа јахшы олдуғуну билир. Проблемләр бизә нәјисә өјрәтмәјә вә ја нәјисә дүзҝүн еләмәдијимизи вә һәјатымызда нәјисә дәјишмәли олдуғумузу баша салмаға чағырылмыш сынаглар ола биләр. Әҝәр биз Аллаһ-Тәаланын бу һәјат дәрсини дүзҝүн баша дүшсәк, ҝәләҹәк һәјатымыз – Онун мәрһәмәти илә, даһа јахшы вә даһа дүзҝүн олар.
Биз Аллаһ-Тәаланын гәрары архасында дурмуш сонсуз һикмәти баша дүшмәјә јахуд ҝөрмәјә биләрик, буна бахмајараг биз Она етибар етмәли вә һәмишә Онун гәрарларындан разы галмалыјыг.
4.Инсанларын чоху вар-дөвләт вә ја һакимијјәтин онлара хошбәхт вә шад һәјата зәманәт верәҹәји инамында олараг вар-дөвләт топламаг јахуд јүксәк мөвгејә чатмаг үчүн бүтүн өмрү боју зәһмәт чәкирләр. Лакин вар-дөвләт, һакимијјәт вә ҹәмијјәтдә мөвге хошбәхтлик вә әмин-аманлыға зәманәт вермир, чүнки бир чох дөвләтли адамлар малы вә һәјатындан еһтијат едәрәк даими горху ичиндә јашајырлар. Вә әксинә, чохлу адам вар ки, варлы дејилләр, амма хошбәхт јашајырлар. Беләликлә, нәјимиз варса, она разы вә миннәтдар олмағы өјрәнмәлијик, - бу, реал хошбәхт вә фираван һәјата ачардыр.
