Евдә биткиләр нә үчүндүр?
Евдә биткиләр нә үчүндүр?
Инсанлар һәлә гәдим заманларда евләриндә биткиләр јетишдирмәјә башламышлар.
Онлардан ән биринҹиләри дәрман биткиләри иди. Гышда әлдә дәрман олсун дејә онлары евә көчүрдүләр.
Һәкимләр вә ја шәфачылар евләриндә чохлу мүхтәлиф дәрман биткиләри сахлајырдылар. Ади инсанлар исә баш ағрысы, сојугдәјмә вә јүксәк тәзјиг үчүн истифадә олунан ән лазымлы отлар сахлајырдылар. Ахы, о заман һәлә аптекләр вә узун мүддәт сахланылан дәрманлар јох иди. Һәр дәфә тәзәсини һазырламалы олурдулар.
Беләликлә, заман кечдикҹә инсанлар евдә биткиләр әкмәјә вә ҝүлләр јетишдирмәјә башладылар. Онлары мүхтәлиф шәһәрләрдән вә өлкәләрдән ҝәтирирдиләр. Әксәр отаг биткиләринин вәтәни - нәм тропик мешәләр, бәзиләринин исә - сусуз сәһралар иди. Буна ҝөрә дә мүхтәлиф битки нөвләринә неҹә дүзҝүн гуллуг етмәји билмәк ваҹибдир.
Онлар ев үчүн нә илә фајдалыдырлар?
Биринҹиси, онлар раһатлыг верир, ҝөз севиндирир, евдә исти атмосфер јарадыр. Икинҹиси, ҹанлы биткиләр оксиҝен бурахыр. Демәли, отагларда һава даһа тәмиз вә тәравәтли олаҹагдыр. Бир чох адамларын һәјәтләриндә һүндүр ијнәјарпаглы биткиләр ҝөрмәк олар. Ҝөрәсән, евин һәјәтиндә күкнап әкмәк нәјә лазымдыр? Бу ағаҹлар зәрәрли бактеријалары өлдүрән маддәләр - фитонсидләр ифраз едир.
Һаваны нә чиркләндирир?
Сәнаје просесләри, кәнд тәсәррүфаты, нәглијјат вә с. Буна ҝөрә дә евдә вә онун әтрафында һаванын тәмизләнмәсинә көмәк едәҹәк бир шеј јаратмаг ваҹибдир: ҝүлләр вә ағаҹлар әкмәк лазымдыр.
Евдә ән фајдалы биткиләр: хлорофитум, фикус (һәмишәјашыл бәзәк биткиси), бамбук ағаҹы, ситрус биткиләри (лимон, портағал, наринҝи вә с.).
Русијада ән гәдим Ботаника бағы.
Москва Университети “Аптек бостанынын” Нәбатат бағы - Русијада ән гәдимидир. Онун әсасыны 1706-ҹы илдә I Пјотр гојмушдур. Чарын әмри илә Растабазар (Гостиныј двор) аптеки үчүн дәрман биткиләри јетишдирилән ләкләри Москванын шимал кәнарына көчүрдүләр. Инди бағ коллексијасында тәхминән 5000 флора (битки) нөвү вар. “Аптек бағы” комплексинә парк експозисијалары вә бир нечә оранжереја (битки јетишдирмәк үчүн шүшәбәнд) дахилдир. Онлардан икиси - Палмоваја вә Суккулентнаја - зијарәтчиләр үчүн ачыгдыр. 1891-ҹи илдә тикилмиш Палмоваја оранжерејасынын коллексијасы 200 илдән чох јарадылмышдыр.
Дибчәкдән авокадо
Анам авокадону севир, мән исә јох. Анҹаг бу мејвәнин о гәдәр бөјүк чәрдәји вар ки, ону јерә әкмәк вә нә бөјүјәҹәјини ҝөрмәк мәнә мараглы олду.Мән чәрдәји ҝөтүрүб торпаг олан дибчәјә әкдим. Торпаг гурујанда суварырдым. Чәрдәк һеч ҹүҹәрмирди. Бир ај кечди вә бир ҝүн мән кичик бир будаг ҝөрдүм! Һәр шејин баш вердијинә ҝөрә чох севиндим. Будаг сүрәтлә бөјүмәјә башлады. Бөјүк јашыл јарпаглар ачылды. Инди евимиздә авокадо олан үч дибчәк вар.
Евдә битки јетишдирмәк чох мараглыдыр. Әсас одур ки, гајғы ҝөстәрмәји, сувармағы вә пәнҹәрәнин јанында сахламағы унутмајасан. Авокадо ҝүнәш вә сују севир. Биз анамла һәлә ананас, хурма чәрдәкләри вә һәтта нар ағаҹлары да әкдик. Онларын һамысы бөјүмәјә башлады. Чәрдәкләрдән мејвә биткиләринин јетишдирилмәси илә бағлы бизим белә мараглы тәҹрүбәләримиз вар.
Шәмсәддин, 9 јаш,
Москва вилајәти
