Пејғәмбәрин ﷺ бәјәндији јемәкләр
Пејғәмбәрин ﷺ бәјәндији јемәкләр
Ибну Аббасдан нәгл олунур: “Пејғәмбәрин ән севимли јемәји сәрид иди”.
Сәрид - чөрәк гырынтылары вә әт парчалары әлавә етмәклә әт булјонунда шорбадыр. Рәсулүллаһ ﷺ бу јемәји дәфәләрлә хатырлајар вә ону диҝәр јемәкләрдән фәргләндирәрди.
Һәдисләрдән бириндә дејилир: “Аишәнин диҝәр гадынлардан үстүнлүјү сәридин галан јемәкләрдән үстүнлүјә бәнзәјир” (әл-Бухари). Башга бир һәдисдә дејилир: “Бәрәкәт үч шејдәдир: коллективдә, сүһурда (оруҹдан әввәл сәһәр јемәји) вә сәриддә” (әл-Тәбрани).
Һарисә
Һүзәјфәдән нәгл олунур ки, Һәзрәти Пејғәмбәр ﷺ демишдир: “Ҹәбраил мәләк мәнә һарисә једиртди ки, ҝеҹә намазларында дајана билмәк үчүн күрәјим мөһкәм олсун” (Әбу Нүәјм).
Һарисә - әт вә буғда дәнләриндән һазырланмыш шорбадыр. Һәр бир әразидә гарғыдалы ләпәләри, лобја вә диҝәр тахыл әлавә едәрәк ону өзүнәмәхсус шәкилдә һазырлајырлар.
Арпа чөрәји
Ибну Аббасдан рәвајәт олунур ки, Пејғәмбәрин ﷺ евиндә арпа чөрәји тез-тез истеһлак олунурду. Гејд етмәк лазымдыр ки, чөрәк тәмизләнмәмиш арпа унундан һазырланырды. Сәһл бин Сәаддан сорушдулар: “Аллаһ Елчиси тәмизләнмиш (арпа) унундан чөрәк јејибми?” О, ҹаваб верди: “Рәббин Елчиси Гүдрәтли Аллаһла ҝөрүшәнә гәдәр тәмизләнмиш (ағ) ун ҝөрмәмишди”. Ондан сорушдулар: “Рәсулүллаһын сағлығында әләкдән истифадә етмисинизми?” Деди: “Биздә әләк јох иди”. Ондан һәм дә сорушдулар: “Бәс арпа илә нә едәрдиз (ону неҹә биширәрдиниз?” Ҹаваб верди: “Учанлары ундан үфүрүб учурур, сонра исә хәмир јоғурурдуг” (әт-Тирмизи).
Арпа чөрәји бағырсагларын ишини стимуллашдырыр, синирләри ҝүҹләндирир, гараҹијәрин ишини јахшылашдырыр вә ганда шәкәри азалдыр. Арпа уну ганда холестерини азалтмаға көмәк едир, бағырсаглары хәстәликләрдән горујур. Сидикговуҹу васитәдир, кәдәри арадан галдырыр, еркән гоҹалманын гаршысыны алыр, иммунитети мөһкәмләндирир вә үрәји сағалдыр.
Балгабаг
Һәдисдә балгабағын Пејғәмбәрин ﷺ севимли јемәји олдуғу дејилир. Әнасдан нәгл олунур: “Бир дәрзи Пејғәмбәри гонаглыға чағырды вә мән дә онунла ҝетдим. Ев саһиби масаја арпа чөрәји гојду, гурудулмуш әт вә балгабагдан шорба верди. Пејғәмбәрин шорбада балгабаг сечиб једијини ҝөрдүм вә о вахтдан мән дә балгабағы севдим” (әл-Бухари, Мүслим).
Аишәдән рәвајәт олунур ки, Рәсулүллаһ ﷺ она демишди: “Еј Аишә, биширмәк үчүн газан гојанда ичинә даһа чох габаг гојун, һәгигәтән о, кәдәрли үрәји мөһкәмләндирир”.
Һәрирә
Һәдисләрдә дејилиб ки, бу јемәк тез-тез Пејғәмбәрә верилирди вә о, ону јејирди. О, бәдәни истиләшдирир вә мәдә-бағырсаг трактынын ишинә фајдалы тәсир ҝөстәрир. Үммә Сәламәдән нәгл олунур: “Аллаһ Рәсулу мәним јанымда оланда Фатимә бир габ һәрирә илә онун јанына ҝәлди. Пејғәмбәр она әрини вә һәр ики оғлуну чағырмасыны сөјләди, Фатимә онлары чағырды вә онлар бирликдә једиләр” (Әһмәд).
Бәзи елм адамлары бу јемәјин һәзирә адландығыны, һәрирәнин сүд әлавә едиләрәк һазырландығыны сөјләјирләр. Һәрирә һазырламаг үчүн әти хырдаламаг вә јаваш одда биширмәк, тәдриҹән ун әлавә етмәк лазымдыр.
Кәсмик пендир
Пејғәмбәр ﷺ кәсмији диҝәр јемәкләрлә бирликдә јејәр вә онунла зәкат үл-фитри (Рамазан ајында оруҹлуғун сонунда фәрз сәдәгә) өдәмәјә иҹазә верирди. Әбу Сәид әл-Xудри данышарды: “Биз зәкат ул-фитри јемәјимизин бир саһы (чәки өлчүсү) илә өдәјәрдик: кәсмик, арпа вә ја хурма” (Мүслим).
Ибн Аббас данышарды: “Халам Үмму Һәфид Пејғәмбәрә кәрә јағы, кәсмик вә кәртәнкәлә әти ҝөндәрди. Аллаһ Рәсулу кәрә јағы вә кәсмији једи, кәртәнкәләни исә - јох” (Әбу Давуд).
Дәвәгушу јумуртасы
Зату әр-Рига дөјүшүндә Пејғәмбәр ﷺ дәвәгушу јумуртасы јемишди. Ҹабир дејирди: “Зату әр-Рига дөјүшү заманы Үтбат ибну Зејд үч дәвәгушу јумуртасы илә ҝәлиб онлары дәвәгушуларын јашадығы јердә тапдығыны сөјләди. Пејғәмбәр ﷺ деди: “Јемәјә һазырлашын!”. Онлары бишириб һөвзәјә гојдум вә Пејғәмбәрин јанына ҝәлдим. Сонра чөрәк алмаға ҝетдим, амма тапа билмәдим. Сонра Рәсулүллаһ сәһабәләри илә бирликдә онлары чөрәксиз јемәјә башладылар. Һамы дојунҹа једи, амма јумурталар гуртармады”.
Дәвәгушу јумуртасынын чәкиси 2200 грама чата биләр. Габығынын рәнҝи ағ вә ја ачыг сарыдыр. Дәвәгушу јумуртасында 300 грам сары вар, холестерин вә јағ тәркиби тојугдан даһа аздыр вә амин туршусу тәркибинә ҝөрә там вә тараз олан тәхминән 1 кг протеин вар. Дәвәгушу јумуртасынын тәркибинә үрәк-дамар системинин јахшы ишләмәси үчүн лазым олан чох мигдарда полидојмамыш туршулар дахилдир. Дәвәгушу јумуртасында олан селениум инсанын иммунитет системини ҝүҹләндирмәјә, хәрчәнҝ, үрәк вә дамар хәстәликләринин гаршысыны алмаға гадирдир. Јумурта габығы сүмүкләри мөһкәмләндирир, чүнки тәркибиндә чох мигдарда калсиум вар. Сарысы өскүрәк, ағҹијәр, сидик кисәси вә диҝәр дахили органларын хәстәликләри үчүн фајдалыдыр. Боғазы вә бронхларынызы тәмизләјир, хүсусән бадам јағы илә гарышдырылса.
