Намаз вахтлары - ишыг вә көлҝә ојуну

Намаз вахтлары - ишыг вә көлҝә ојуну

Сиз намаз гылмаг вахтыны мүәјјән едә билирсинизми?

Аллаһ-Тәала Гурани-Кәримдә бујурмушдур::

Мәнасы: “Беш фәрз намаза риајәт (әмәл) етмәк үчүн ајаға галхын (намаза дурун) (“Әл-Бәгәрә” сурәси, ајә 238).

Муһәммәд Пејғәмбәрин ﷺ һәдисиндә исә дејилир: “Аллаһын Өз бәндәләринә јеринә јетирмәји әмр етдији беш намаз вар. Ким онлары дүзҝүн, лазым олдуғу кими јеринә јетирирсә, Аллаһ ﷻ она Ҹәннәт вәд етмишдир. Ким өз вәзифәләрини јеринә јетирмәјибсә, о, тәһлүкә алтындадыр. Аллаһ Өз истәји илә ону ҹәзаландырар вә ја бағышлајар”.

Беш фәрз намаз

1. Сәһәр намазы (“әс-сүбһ”).
2. Ҝүнорта намазы (“әз-зөһр”).
3. Икинди намазы (“әл-әср”).
4. Ахшам намазы (“әл-мәғриб”).
5. Јатсы намазы (“әл – иша”).

Менструасија вә ја доғушдан сонракы тәмизләнмә дөврүндә олан гадындан башга һәдди-бүлуға чатмыш вә әгли ҹәһәтдән тамдәјәрли һәр бир мүсәлман (мүкәлләф) суткада беш намаз гылмалыдыр.

Муһәммәд Пејғәмбәрин ﷺ етдији илк намаз ҝүнорта намазыдыр. Имам Тәбәрани “Овсәт” китабында Әбу Һүрејрәдән вә Әбу Сәиддән нәгл етмишдир: “Рәббин Муһәммәд Пејғәмбәрин үзәринә гојдуғу илк фәрз намаз ҝүнорта намазыдыр”.

О вахтдан артыг мин ил јарым кечир вә мүсәлманлар тәрәфиндән бу дүнјада нә гәдәр намаз гылындығы тәхмин етмәк белә чәтиндир.

Беш вахт фәрз намазын шәртләриндән бири беш намаздан һәр биринин онун үчүн мүәјјән едилмиш мүддәтдә гылынмасыдыр. Буна ҝөрә дә фәрз намаз јалныз мүвафиг намаз вахты ҝәлдикдән сонра јеринә јетирилмәлидир. Демәли, намаз вахтынын башланғыҹы вә сонуну неҹә мүәјјән етмәји билмәк лазымдыр.

Мүасир мүсәлманлар азанын мәсҹид минарәләриндән елан едилмәсинә алышмышлар, намаз вахтларыны интернетдә вә ја намаз ҹәдвәли олан тәгвимләрдә тапмаг олар. Анҹаг бунунла белә намаз вахтлары мүхтәлиф ҹәдвәлләрдә тез-тез фәргләнир, интернетдә дә еләдир. Бу, мүәјјән нараһатлыг јарадыр, үстәлик, мөминләрин әксәријјәти намазларын һәр биринин вахтынын неҹә мүәјјән олундуғуну билмирләр. Мәсҹидләрин, нтернет вә намаз ҹәдвәли тәгвими олмадығы јердә олса мүсәлман нејләмәлидир?

Буна ҝөрә мүсәлманлар һәр намаз вахтынын нә вахт ҝәлдијини билмәли вә лазым олдугда вахтында намаз гылмаг үчүн лазыми сааты өзләри мүәјјән етмәлидирләр.

Аллаһын истәклиси - Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ беш вахт намаз һаггында демишдир: “Намазда - ҝөзләримин ишығы вар”.

О да демишдир: “Əməllərin ən fəzilətlisi vaxtında qılınan namazdır” (Ҹәмиул-әһадис, № 3957).

Вахтындан әввәл јеринә јетирилән намаз (һәтта вахтынын ҝәлмәсиндән бир ан әввәл дә) етибарсыздыр. Әҝәр шәхс намазы онун үчүн мүәјјән едилмиш мүддәтдә, дини бахымдан үзүрлү сәбәб олмадан јеринә јетирмәјибсә, о заман бөјүк ҝүнаһа дүшүр вә о, бу намазын әвәзини өдәмәлидир.

Аллаһ Ҹәбрајыл мәләк васитәсилә Муһәммәд Пејғәмбәрә ﷺ һәр намазын вахтыны неҹә мүәјјән етмәји билдирмишдир.

Намаз вахтларыны мүәјјән едәркән ҝүнәш, еләҹә дә көлҝә кими мәкан-оптик феномен чох ваҹиб рол ојнајыр.

Намаз вахтлары һаггында јазылан Ислам китабларында әввәлҹә ҝүнрта намазынын вахты ҝөстәрилир.

Ҝүнорта намазы (“әз-зөһр”)

Имам ән-Нәвавинин фикринҹә, ҝүнорта намазыны “әз-зөһр” адланырмышлар, чүнки онун вахты ҝүнүн ортасында ҝәлир.

Башланғыҹ. Ҝүнорта намазынын вахты ҝүнәшин зенитдән гәрбә доғру әјилдији андан башлајыр вә сапма садәҹә олараг тәхмини дејил, фактики олмалыдыр. Намаз вахтынын башланғыҹыны исә һансыса бир әшјанын көлҝәси илә мүәјјән етмәк олар. Зенит заманы ҹисмин көлҝәси ән гыса олур, вә ән гыса көлҝә нөгтәсиндән јухарыја доғру сапдығы андан ҝүнорта намазынын вахты башланыр.

Сону. Ҝүнорта намазынын вахты мүәјјән бир ҹисмин көлҝәсинин узунлуғу онун һүндүрлүјүнә бәрабәр олана гәдәр давам едир, үстә ҝәл зенит заманы олан көлҝә.

Јаз вә пајыз ҝеҹә-ҝүндүз бәрабәрлији ҝүнләриндә, јәни илдә 2 дәфә, екваторда ҝүнәш ән јүксәк зирвәдә, дүз башын үстүндә олур вә әшјалар көлҝә салмыр.

Ҝүнорта намазы үчүн ајрылан вахт ики һиссәјә бөлүнүр. Биринҹиси – намаз гылмаг үчүн ән јахшы вә ән дәјәрли вахт – бу, илк башланғыҹ мәрһәләсидир. “Мүкәдимүтүл хазрәмијјә” китабында јазылдығы кими, бу вахт мүддәти тәхминән 35 дәгигә давам едир. Икинҹиси исә - нөвбәти намаз вахты башланана гәдәр давам едән намаз үчүн јол верилән вахтдыр.

Икинди намаз (“әл-әср”)

Ону белә адландырырлар, чүнки бу, ҝүнәшин батмасы илә битән вахтдыр.

Башланғыҹ. Икинди намазын вахты ҝүнорта намазынын вахты битдикдән дәрһал сонра башланыр. Јәни, ҹисмин һүндүрлүјүнә бәрабәр олан көлҝә вә үстә ҝәл зенит заманы олан көлҝә даһа да бөјүмәјә доғру һәрәкәт етмәјә башладыгда.

Сону. Ҝүнәш диски гәрб үфүгүнүн архасында там итәндә там ҝүнәш батымы илә баша чатыр.

“Шәрһ ибн гасим әл-Газији әлә мәтни әби шүҹа” китабында икинди намазын вахты беш һиссәјә бөлүнүр. Биринҹиси, бүтүн намазлар үчүн олдуғу кими, ән гијмәтли вахт - башланғыҹда илк јарым саатдыр. Икинҹиси - намазын манеәсиз вә там иҹрасы үчүн һәлә бир сечим олдуғу вахтдыр - ҹисмин көлҝәси ондан ики дәфә бөјүк олана гәдәр. Үчүнҹү јол верилән вахт - ҝүнәш батмадан әввәл ки, намазын јеринә јетирилдији һесаб олунур. Һәлә арзуолунмазлығы олмајан дөрдүнҹү иҹазә верилән – көлҝә ҹисимдән ики дәфә узун олдуғу андан үфүгдә сары парылты ҝөрүнәнә гәдәр. Вә дөрдүнҹүсү - ҝүнәшин батмасына јахындыр, вахтында намаз гылмаг үчүн кифајәт дејил. Намазын бу вахта гәдәр тәхирә салынмасы гадағандыр.

давамы вар

Муһәммәд Алимчулов