Намазда асанлыгла фикрини ҹәмләшдирмәк үчүн 3 төвсијә
Намазда асанлыгла фикрини ҹәмләшдирмәк үчүн 3 төвсијә
Намаз вахтындан әввәл бәдәнинизи вә дүшүнҹәләринизи намаз үчүн һазырлајын
Мүсәлман тәрәфиндән неҹә һәјата кечирилмәсиндән асылы олмајараг, бүтүн ибадәт нөвләри фәрз шәртләрә, компонентләрә, арзу олунан һәрәкәтләрә вә диҝәр гајдалара маликдир.
Бүтүн бу гајдалар мүсәлманын бу вә ја диҝәр ибадәтинин етибарлы сајылмасы үчүн лазымдыр. Анҹаг бу ибадәтин Уҹа Аллаһ-Tәала тәрәфиндән гәбул едилмәси үчүн бунун јалныз Онун наминә, мүтиликлә, сәмимијјәтлә вә үрәјин иштиракы илә едилмәси лазымдыр. Бүтүн бунлара наил олмаг үчүн мүмкүн гәдәр ибадәтә диггәт јетирмәлидир вә ән чох бу, намаз гыларкән лазымдыр.
Тез-тез шәхс әввәлҹәдән програмлашдырылмыш алгоритм үзрә ади һәрәкәтләри јеринә јетирәрәк машын кими намаз гылыр. Бунунла белә о, мәлум сөзләри онлара хүсуси мәна вермәдән тәкрарлајыр. Чох тәәссүф ки, инсан бу ҹүр гылынан намаздан һеч нә әлдә етмир.
Аллаһ-Tәала Гуранда намаз һаггында демишдир:
“Һәгигәтән, намаз чиркин вә пис әмәллләрдән чәкиндирәр”. (әл-Әнкәбут сурәси, 45)
Бүтүн намазлара риајәт етмәк инсаны пис әмәлләрдән вә тәгдир олунмајандан чәкиндирир, чүнки онун сүтун вә шәртләринин јеринә јетирилмәси Иман вә јахшылыг етмәк истәјини артырыр. Анҹаг белә намаз бизи даһа јахшы етмир, үрәкләримизи тәмизләмир вә бизи гынаныландан сахламыр. Буна ҝөрә дә ҝүнаһ етмәјә давам едирик, елә бил һеч дә намаз гылмамышыг.
Бүтүн бунларын сәбәби намаз гыларкән фикир ҹәмләшмәсинин олмамасыдыр ки, бу да намаз заманы Уҹа Аллаһа јахынлашмағымыза вә башымыз вә үрәјимизи јалныз бу намазы Кимин үчүн гылдығымыза јөнәлтмәјә имкан верәрди.
Бәс намаз заманы фикри неҹә ҹәмләшдирмәк олар?
- Һәддиндән артыг чох јемәјин.
Әҝәр шәхс артыға јол вериб тез-тез һәддиндән артыг јејирсә, бәдәндәки нараһатлыг сәбәбиндән намаза диггәт јетирә билмир.
Имам әл-Гәзали “Минһаҹ әл-абидин” китабында јазыр: “Еһтијаҹ дујуландан чох јемәјә ҝәлинҹә, - бу, ибадәт едәнләр үчүн бәла вә дин нормаларына ҹидди риајәт етмәкдә ҹанфәшанлыг ҝөстәрмәк истәјәнләр үчүн кәдәрдир.
Мән бу барәдә дүшүндүм вә јемәкдә һәддини билмәмәјин нәтиҹәси олан он бәла тапдым:
Һәддиндән артыг јемәкдән үрәк сәртләшир, даша дөнүр вә Аллаһын билик ишығы ону тәрк едир. Пејғәмбәр ﷺ демишдир: “Һәддиндән артыг јемәк вә ички илә үрәјинизи мәһв етмәјин, һәгигәтән, биткиләр бол судан өлдүјү кими үрәк дә өлүр”.
Салеһләрдән бири демишдир ки, мәдә - үрәјин алтында гајнајан газан кими бир шејдир. Ондан чыхан һис вә бухар үрәји бүрүјүр, думанлашдырыр вә ләкәләјир, гаралајыр.
Һәддиндән артыг јемәк бүтүн органлар үчүн бәладыр, чүнки бу, онлары артыг, лазым олмајан шејләрлә мәшғул олмаға вә ҝүнаһ етмәјә чағырыр. Инсан гарныны долдуранда - онун ҝөзләри гадаған олунмуш вә ја артыг оланлара бахмаг истәјир, гулаглары буна бәнзәр бир шеј динләмәк истәјир, дили белә данышмаг истәјир, шәһвәт исә өз еһтијаҹыны јеринә јетирмәјә чәкир. Вә о, өзүнү сахлаја билмәјиб һарама дүшүр.
Анҹаг инсан гарныны аҹ гојмаға мәҹбур едәндә бүтүн диҝәр органлар сакитликдә олур, онлар дедикләримизи јеринә јетирмәјә ҹәһд етмир вә буну истәмирләр”.
- Намаза һазырлашын.
Намаз вахтындан әввәл бәдәнинизи вә дүшүнҹәләринизи намаза һазырлајын, намаза көкләнин. Дәстәмазын бүтүн фәрз вә арзу олунан һәрәкәтләринә риајәт едәрәк, сују јујулан һәр бир органа сәлигә илә чатдырараг дәстәмаз алын. Тәмиз вә ән ҝөзәл палтарлара кечин, евдә һеч кимин сизә мане олмадығы вә ибадәт вә намаз атмосферинә тамамилә гәрг ола биләҹәјиниз ән тәнһа сакит јери тапын.
“Әсас” ишләр арасында фасилә кими намаз гылмаг – ән јахшы гәрар дејил, чүнки бу ҹүр сиз намаза там диггәт јетирә билмәзсиниз. Әксинә, намаз, Уҹа Аллаһ гаршысында диҝәр вәзифәләр кими мүсәлманын әсас гајғысы олмалыдыр, Јараданыныза ибадәтдән бош вахтларда исә диҝәр дүнјәви ишләрә јајынмаг олар.
- Проблемләри гојун
Намаз гылмаздан әввәл башымыз иш, аилә, пул, кечмиш вә ҝәләҹәк һадисәләр вә с. һаггында бир чох дүшүнҹәләрлә долу ола биләр. Әҝәр шәхс бунларын һамысыны намаздан кәнарда гојмајыб бу фикирләрлә намаза башлајарса, намаз заманы бу шејләрдән дүшүнмәјә давам едәҹәкдир. Дүнјәви ишләри намаздан кәнара гојараг она хүсуси диггәт јетирин вә мүстәсна олараг онун үчүн вахт ајырын.
Имам Әбу Һәмид Мүһәммәд әл-Гәзали “Иһјә үлум әд-дин” китабында бу барәдә ашағыдакылары јазыр:
“Һеч бир шеј гәлбин диггәтини ондан узаглашдыран, ҝәлән дүшүнҹәләр кими үрәји намаздан јајындырмаз. Үрәји һүзур вәзијјәтинә ҝәтирмәк үчүн шәфалы васитә бу ҹүр дүшүнҹәләрин рәдд едилмәсидир. Вә һеч бир шеј онун сәбәбини инкар етмәкдән башга рәдд едилмир. Белә ки, әввәлҹә бу дүшүнҹәләри доғуран сәбәби өјрән.
Имам әл-Гәзали вурғулајыр ки, биз бу дүшүнҹәләри садәҹә олараг рәдд едә билмәрик, амма бу дүшүнҹәләри ортаја чыхаран сәбәбләри тапыб зәрәрсизләшдирә биләрик, садәҹә олараг лазымсыз дүшүнҹәләрдән гуртула билмәрик. Биз намазы Аллаһ ризасы үчүн едирик вә дүшүнҹәләри кәнар шејләрлә мәшғул етмәклә өзүмүзү бу имкандан мәһрум едә билмәрик.
