Дәстәмазын арзуолунмаз һәрәкәтләри

Дәстәмаз аларкән арзуолунмаз һәрәкәтләр (кәраһәт) бунлардыр:

бәдән һиссәләрини үч дәфәдән чох вә ја аз јумаг;
әввәлҹә бәдәнин сол, сонра сағ һиссәләрини јумаг (мәсәлән, әввәлҹә сол, сонра сағ әли јумаг);
бәдән һиссәләриндән сују силкәләмәк;
јујулмуш бәдән һиссәләрини лүзум олмадан дәсмал илә гуруламаг;
дәстәмаз заманы башга шәхсин су төкмәси, әҝәр буна еһтијаҹ јохдурса;
мис габда ҝүнәшдә чох гыздырылмыш су илә дәстәмаз алмаг (исти өлкәләрдә);
дәстәмаз аларкән кәнар сөһбәтләрин апарылмасы;
бәдәнә вә палтара чиркли дамҹылар дүшә билән јердә (мәсәлән, туалетдә) дәстәмаз алмаг;
оруҹ заманы ағыз вә бурунун дәриндән јахаланмасы, һансындакы су ичәријә дүшә биләр;
оруҹ тутан шәхс үчүн ҝүнорта намазындан сонра сивакдан (диш тәмизләјәндән) истифадә етмәк арзуолунмаздыр;
һәддән артыг су ишләтмәк (јәни дәстәмаз үчүн 1 литрдән чох вә ја даһа аз).

Бәдәнин там јујулмасы (гүсл)

Бәдәнин там јујулмасы (гүсл) Шәриәтә ҝөрә, - бүтүн бәдәни ахар су илә мүәјјән нијјәтлә јумагдыр, јәни фәрз чиммәкдир.

Беш һал вар ки, онлардан сонра намаз гылмаг вә с. үчүн чиммәк лазымдыр. Бу беш һал өз-өзлүјүндә дәрһал чиммәк үчүн сәбәб дејилдир. Јәни әҝәр инсан ҹүнуб вәзијјәтиндәдирсә, о, дәрһал бәдәни там јумалы дејил, һалбуки бу,чох арзуолунандыр. Намаз вахты ҝәләндә чиммәк фәрз олур.

Имам әл-Бухари өз топлусунда нәгл етмишдир ки, Әбу Сәлам демишдир: “Мән Аишәдән (Аллаһ ондан разы олсун) Пејғәмбәрин ﷺ ҹүнуб вәзијјәтиндә јухуја ҝетдијини сорушдум. Аишә ҹаваб верди: “Бәли, амма бундан әввәл о, гисмән дәстәмаз алырды”. Пејғәмбәр надир һалларда белә едәрди ки, адамлар бунун Шәриәтдә гадаған олмадығыны билсинләр.

Бәзи ҹаһил инсанлар дејирләр ки, ҹүнуб вәзијјәтдә олан шәхс бәдәнини там јумадан евдән чыхыбса, бәдәниндәки һәр түк ону ләнәтләјир. Бу, динә зидд олан јаландыр. Әбу Һүрејрәнин Имам әл-Бухари мәҹмусунда верилмиш һекајәти буна сүбутдур: “Рәсулүллаһ мәни гаршылајанда мән ҹүнуб вәзијјәтиндә идим, о, әлими тутду вә биз бирликдә ҝетдик. Биз отуранда мән ҝизлиҹә евимә ҝетдим, бәдәними там јујуб сонра Пејғәмбәрин јанына гајытдым. О, һәлә дә отурмушду. Мән јахынлашанда о, сорушду: “Һарада идин, еј Әбу Һүрејрә?” Мән она ҹаваб вердим ки, ҹүнуб вәзијјәтиндә идим, она ҝөрә дә ҝетдим. Онда Пејғәмбәр ﷺ деди: “Сүбһаналлаһ! Еј Әбу Һүрејрә, һәгигәтән мөмин нәҹасәт олмур”.

Анҹаг гејд етмәк лазымдыр ки, ҹүнуб олдугдан дәрһал сонра чиммәк чох төвсијә олунур вә буну нә гәдәр тез етсәниз, бир о гәдәр јахшыдыр.

Ритуал чиммәк ашағыдакы һалларда олмалыдыр:

Сперма (мәни) чыхандан сонра.
Ҹинси әлагәдән сонра, һәтта әҝәр сперма чыхмаса да.
Инсанын вәфатындан сонра.
Менструасија (һејз) - сағлам гызда, гадында балалыгдан дөври ган ифразаты кәсиләндән сонра.
Доғушдан сонракы ифразатлар (балалыг дөлдән азад олдугдан сонра ган ифразаты) баша чатанда.
Доғуш вә ја ушаг салдырандан сонра, ушағын киши вә гадын спермасынын гарышмасындан әмәлә ҝәлмәсини нәзәрә алараг. Јәни һәтта әҝәр доғуш гуру олса да вә онлардан сонра ахынты (ифразат) олмаса да, јенә дә һәр һалда чиммәк лазымдыр. Биринҹи вә ја икинҹи вәзијјәтә ҝөрә чиммәји лазым олан шәхсә ҹүнуб дејилир. Вә бу беш вәзијјәтдән бириндә оланын вәзијјәтинә исә “бөјүк һәдәс” дејилир. Ҹүнуба дәстәмазын позулмасы һалында гадаған олунан һәр шеј, һәмчинин Гуран охумаг (һәтта она тохунмадан) вә мәсҹиддә галмаг да гадағандыр.

Гејд: Гејд етмәк лазымдыр ки, там дәстәмаз (гүсл) аларкән дәстәмаз аланда риајәт едилән шәртләрә риајәт едилмәлидир. Һабелә һәр ики јујунмада арзуолунмаз (кәраһәт) һәрәкәтләр дә әсасән ејнидир.

Чиммәјин (гүслүн) фәрз һәрәкәтләри

Чиммәјин онлары јеринә јетирмәдән етибарсыз сајылдығы фәрз һәрәкәтләр бунлардыр:

Нијјәт. О, вәрдиши ибадәтдән фәргләндирир, онун јери үрәкдәдир вә о, фикрән, зеһни олараг јеринә јетирилир. Анҹаг ону уҹадан сөјләмәк мәсләһәтдир. Нијјәт бәдәнин јујулмасынын башланғыҹы илә ејни вахтда едилир: “Мән Аллаһ хатиринә фәрз там дәстәмаз алмаг нијјәтиндәјәм вә ја “...бөјүк һәдәси арадан ҝөтүрмәк” вә с. Әҝәр шәхс јалныз бәдәнин һәр һансы бир һиссәсини јудугдан сонра нијјәт едибсә, онда ону нијјәтлә бирликдә јенидән јумаг лазымдыр.
Бәдәнин бүтүн хариҹи һиссәләрини (галынлығындан асылы олмајараг дәри вә сачы) тәмиз вә тәмизләнмә үчүн јарарлы су илә јумаг. Су мүтләг бүтүн бәдәни тамамилә әһатә етмәлидир.

Гејд: Бәдәнин там јујулмасы үчүн һеч бир сәбәби олмадығына әмин олан шәхс һеч бир һалда бөјүк һәдәси чыхармаг нијјәти илә чиммәмәлидир.

Чиммәјин арзу олунан һәрәкәтләри

Ритуал (ајини) чиммәк заманы арзу олунан һәрәкәтләр бунлардыр:

үзү Гибләјә тәрәф чевирмәк;
чиммәкдән әввәл “Истиазә”, “Шәһадәт” вә “Басмала” сөјләмәк. Бу сөзләри там јујулмадан әввәл демәк мәсләһәтдир;
чиммәдән әввәл гисмән дәстәмаз алмаг. Бунунла белә артыг су сәрф етмәмәк үчүн ајаглары јумаг чиммәјин сонуна тәхирә салына биләр;
дәстәмазын сағ тәрәфдән башланмасы. Сачлары әввәлҹәдән үч дәфә нәмләндириб сонра сағ јарысыны өндән вә архадан, сонра исә сол јарысыны јумаг вә буну үч дәфә тәкрарламаг;
ағыз вә бурнун јахаланмасы, һәтта әҝәр сиз буну гисмән дәстәмазда етмиш олсаныз да;
бәдәни силмәклә јумаг;
әввәлки үзв гурујана гәдәр нөвбәти үзвү (органы) јумаг;
суја гәнаәт (ону һәддән артыг ишләтмәк арзуолунмаздыр);
чимәндән сонра “Шәһадәт” вә дуа охумаг (гисмән дәстәмаздан сонра охунан дуаны).

Тамамилә чылпаг јујуланын сојунаркән буну демәси мәсләһәтдир:

“Бисмиллаһи-лләзи ла илаһә иллә һүвә”

(Ондан башга ибадәтә лајиг бир шеј олмајан Аллаһын ады илә). Бу сөзләр инсаны ҹинләрин ҝөзүндән горујур.

давамы вар

Дәстәмазын арзуолунмаз һәрәкәтләри