Һәҹҹдә һансы һикмәт вар?
Һәҹҹ – универсал, һәртәрәфли ибадәтдир, чүнки о һәм әмлак, һәм дә бәдәнлә едилир.
Һәҹҹ Исламын диҝәр рүкнләриндән онунла фәргләнир ки, о, јалныз мүәјјән вахтда вә јер үзүндә мүәјјән бир јердә едилир, һалбуки намаз, оруҹ, зәкат кими Ислам рүкнләри дүнјанын истәнилән нөгтәсиндә јеринә јетирилә биләр.
Аллаһ-Тәала бәндәләри үчүн гајда вә ганунлары елә гурмушдур ки, онлара әмәл едән шәхс һәм бу, һәм дә ҝәләҹәк һәјатда фајда әлдә едир. Гурани-кәрим һәҹҹ һаггында данышаркән Исламын бу рүкнүндә олан фајда вә Һикмәти хатырладыр.
Һәҹҹ зијарәтинин бәзи һикмәтләри
- Мүсәлманларын бирләшмәси. Ислам мүсәлманлар арасында исти достлуг мүнасибәтләринә хүсуси әһәмијјәт верир. Исламын ҝөстәришләри мүсәлманларын бирләшмәсини вә һәмрәјлијини тәшвиг едир. Мәсәлән, бир мәһәлләнин сакинләри ҝүндә беш дәфә ҹамаатла фәрз намаз гылараг јахынлыгдакы мәсҹиддә ҝөрүшүрләр. Һәр бир јашајыш мәнтәгәсинин сакинләринә һәфтәдә бир дәфә ҹүмә намазында мәсҹидә топлашмаг тапшырылыб. Планетин бүтүн мүсәлманлары исә илдә бир дәфә һәҹҹ зијарәтиндә ҝөрүшмәк имканына маликдирләр. Һәҹҹ дүнја мүсәлманларынын ән бөјүк мүнтәзәм конфрансыдыр.
- Әсл мүсәлман гардашлығынын ҹанландырылмасы. Бүтүн мүсәлманлар, иргиндән, миллијјәтиндән асылы олмајараг, ејни ајинләри вә мәрасимләри јеринә јетирир, һамы үчүн бир олан Рәббдән диләјир, ејни истигамәтә, јәни Кәбәјә тәрәф дөнүрләр.
- Бүтүн мүсәлманларын, онлар нә гәдәр узагда олсалар да, Ислам дүнјасынын мәркәзинә - төвһид ишығынын бүтүн дүнјаја јајылдығы Мүбарәк Мәккәјә ҹәлб едилмәси.
- Мүсәлманлар арасында бәрабәрлик тәзаһүрү. Һәҹҹ ајинләри јеринә јетирәркән һеч бир имтијаз верилимир; аға вә гуллугчу, назир вә фәһлә - һамы ејни сәвијјәдәдир. Һәгигәтән, бу о јердир ки, Аллаһ гаршысында бүтүн инсанларын бәрабәрлијини хатырладыр. Һәҹҹ - һәр кәсин палтарсыз, сорғу-суал горхусу илә Рәббин гаршысында дураҹағы Гијамәт ҝүнүнү хатырлатмадыр ки, бурада нә нәсил-нәҹабәт, нә әмлак, нә дә ҹәмијјәтдәки мөвге көмәк етмәјәҹәкдир.
- Һәҹҹ – мөминләрин дәрин илһам ала билмәси вә иманларынын үрәкләриндә мөһкәмләнмәси үчүн мүсәлманлара диндар әҹдадлары - пејғәмбәрләр вә елчиләр һаггында хатырлатмадыр. Һәҹҹ мәрасиминин кечирилдији һәр јер һансыса бир тарихи һадисә илә бағлыдыр. Һәр шејдән әввәл јер үзүндә илк инсан Адәмин биринҹи дәфә ајагјалын, јалныз бир бүрүнҹәк илә өртүлүб Кәбәнин әтрафыны једди дәфә ҝәздијини хатырлајаг. Кәбән габағында зәввар дүнја туфанындан сонра Кәбәни јенидән тикмиш Аллаһ рәсуллары Ибраһим вә Исмаил сурәтини тәсәввүр едир.
Һәмчинин мөминләр Кәбәнин бәрпасында көмәк едән, онун әтрафында дөврә вуран, мүгәддәс “Әл-Һәҹәр әл-әсвәд” дашыны өпән Муһәммәд Пејғәмбәри ﷺ тәсәввүр едирләр. Сәфа вә Мәрва тәпәләри зәввара оғлу вә ҝәләҹәк пејғәмбәр Исмајыл үчүн су ахтаран Һәҹәри хатырладыр. Чынгыллар атылан Минада оларкән, о, бу јердә шејтана даш атараг ону өзүндән гован Ибраһим пејғәмбәри вә орадан атасынын гурбан вермәк үчүн ҝәтирдији Исмајыл пејғәмбәри јада салыр. Әрәфат дағында дајанмаг әҹдадларымыз Адәм вә Һәвванын бу дағда илк ҝөрүшүнү хатырладыр вә буна ҝөрә дә бәзи мәнбәләрдә ону ҝөрүш вә ҝөзләмә дағы адландырырлар.
Әрәфатда мөмин Рәсулүллаһын сурәтини тәсәввүр едир, һансы ки вида һәҹҹини јеринә јетирәрәк мөминләрә вәсијјәт етмишди: “Еј инсанлар, Рәббиниз Бирдир вә һамыныз - Адәм нәслисиниз, Адәм торпагдан јарадылмышдыр вә әрәбин гејри-әрәбдән Аллаһдан горхмагдан башга үстүнлүјү јохдур. Вә мәндән сонра бир-бири илә дүшмәнчилик едән кафирләр кими олмајын...”.
- Һәҹҹ - зәвварын јолда олараг вә мүхтәлиф чәтинликләр вә нараһатчылыгларла гаршылашараг сәбр етмәси үчүн ону тәрбијә етмәкдир. Һәҹҹ зијарәтиндә бир јердә чох сајда мүсәлман ҝөрүшүр вә бурада чәтинликләрин өһдәсиндән ҝәлмәкдә дөзүмлүлүк, тәвазөкарлыг, нәзакәт, ҝүзәштә ҝетмә ҝөстәрмәк лазымдыр. Һәҹҹ һәм дә Гурбан бајрамы ҝүнү гурбанлыг һејваны кәсәндә вә ја касыблара сәдәгә верәндә инсанда сәхавәт тәрбијә едир.
