Суалларыныз

Әр зөвҹәләриндән бири илә кечирмиш ҝеҹәләри мүалиҹәјә ҝетмиш диҝәр зөвҹәсинә әвәз етмәлидирми?

Әҝәр арвад әриндән иҹазәсиз һараја ҝедирсә (һәтта онун ишләри илә бағлы), киши диҝәр арвады илә кечирмиш ҝеҹәләри она әвәз етмәли дејил. Һәм дә ҝеҹәләри она әвәз етмәли дејил, әҝәр арвады ондан иҹазә алыб өз ишинә вә ја әри илә онларын үмуми ишә ҝедибсә. Әҝәр гадын әринин иҹазәси илә онун ишләринин далынҹа ҝедибсә, мәсәлән, онунчүн нәсә алмаг вә саирә, онда киши әвәз етмәлидир.

МӘНБӘ:

Түһфәт әл-мүһтаҹ, ҹ. 7, с. 451.

Гајнананын атасы (әринин бабасы) дәстәмазы батил едирми?

Никаһ бағланан кими әрин атасы, бабасы, бабасынын атасы, атасынын бабасынын атасы вә и. а., бунунла белә фәрги јохдур ки, онлар әрин анасы ја да атасы тәрәфиндәндир, гадын үчүн онларын һамысы мәһрәм олур. Һәмчинин арвадын һәр ики тәрәфдән анасы, нәнәси, нәнәсинин анасы вә саирә әр үчүн мәһрәм олур. Демәли, әр-арвадын дәстәмазыны онлар позмурлар.

Гејд:

Диггәтинизә јетиририк ки, јухарыда адлары чәкилән шәхсләр әр-арвада никаһ бағланандан дәрһал сонра мәһрәм олур, һәтта әҝәр ҹинси јахынлыг олмаса да.

МӘНБӘ:

Түһфәт әл-мүһтаҹ (имам әш-Ширванинин субшәрһләри илә), ҹ. 7, с. 306).

Сәһәр намазында гүнут дуасыны унудан имамын ардынҹа намаз гылан мәмум вә Һәнәфи мәзһәбиндә олан биринин ардынҹа сәһәр намазы гылан Шәфии мәзһәбинин мәнсубу неҹә һәрәкәт етмәлидир?

Әҝәр имам гүнут дуасыны (мәһдинә) бурахыбса, онда мәмум (имамын ардынҹа ҝедән) өзү охуја биләр, әҝәр о, имамын ардынҹа биринҹи сүҹудун сонуна гәдәр чатдыра биләрсә. Әҝәр чатдыра билмирсә, имамдан ајрылмаг нијјәти едә биләр ки, өзү мәһдинә охусун, ја да имамын ардынҹа ҝетмәјә давам едир вә онунла бирликдә саламдан габаг сәҹдә-сәһви едир.

Әҝәр имам сәҹдә-сәһви етмәсә, мәмум намазы битирәндә саламдан габаг имам намазы битирәндән сонра сәҹдә-сәһви етсә јахшыдыр.

Сәһәр намазында гүнут дуасы охумајан Һәнәфи имамын ардынҹа ҝедән Шәфии мәзһәбини мәнсубу гүнут дуасыны охуса јахшыдыр, әҝәр о, имамын ардынҹа биринҹи сүҹудун ахырына гәдәр чатдыра биләрсә. Һәр һалда о, гүнут дуасыны охуду ја да јох, саламдан әввәл сәҹдә-сәһви имам намазы битирәндән сонра гылса јахшыдыр.

МӘНБӘ:

Ниһајәт әл-мүһтаҹ, ҹ. 2, с. 75.

Иаәнт әт-талибин, ҹ. 1. с. 230.

Түһфәт әл-мүһтаҹ, ҹ. 2, с. 197.

Бошанандан сонра әр мәһрин шәртини јеринә јетирмәјә борҹлудурму – арвада Гуран охумағы өјрәтмәји, әҝәр о өз вәдини никаһда оларкән јеринә јетирмәјибсә?

1.Әҝәр никаһ о шәртлә бағланмышды ки, мәһз әри она Гуран охумағы өјрәдәҹәк, лакин јахынлыг олан никаһ ләғв едилмишдир, әри исә вәдини јеринә јетирмәјиб, онда онун мәһр статусуна мүвафиг ҹәримә вермәлидир (Мәһр әл-мисли).

Әҝәр јахынлыг олмајыбса вә бошаманын сәбәби арвадла бағлы дејилсә, вә јахуд имам тәрәфиндән ләғв олунмамышса (фәсх), онда әр дејилән мәбләғин (ҹәримәнин) јарысыны вермәлидир. Әҝәр бошанма арвадын хаһиши вә ја онунла бағлы сәбәбдән баш вермишсә, онда әри она һеч нә вермәли дејил.

2.Әҝәр шәрт олмамышса ки, мәһз әри гуран охумағы өјрәдәҹәк, лакин о, бу өһдәчилији бојнуна кимин өјрәтмәсиндән асылы олмајараг ҝөтүрүб, әри ону өјрәтмәк үчүн бир гадын ја да мәһрәм (гадынын јахын гоһуму) тутмалыдыр.

МӘНБӘ:

Түһфәт әл-мүһтаҹ, ҹ. 7, с. 410-412.

Бир вә ја ики талаг вериб вә иддә мүддәти баша чатмамыш зөвҹәсини (бу талаг заманы) ҝери гајтармаг үчүн ишләдилән мүәјјән сөзләри дејиб гајтармадан онунла ҹинси јахынлыг едибсә, әр ҹәримә вермәлидирми?

Әввәлән, гајтарылмағына һүгугу олан арвадын иддә мүддәти баша чатмајынҹа онунла ҹинси әлагәјә ҝирмәк гадағандыр, әҝәр о, сөзләрлә гајтарылмајыбса. Икинҹи, әҝәр әри һәр һалда онунла јахынлыг едиб вә сонра иддә мүддәти гуртарана гәдәр ону сөзләрлә гајтармајыбса, о, бирмәналы арвадына онун статусуна ујғун мәһр һәҹминдә ҹәримә вермәлидир.

Әҝәр әри ону иддә гуртарынҹа гајтарса, онда бу һалда да, даһа сәһиһ рәјә әсасән, о, јухарыда дејилән мәбләғи вермәлидир.

Гејд:

Әр арвадыны иддә заманы гајтармаға һаглыдыр, әҝәр она бир ја да ики талаг верибсә. Һәмчинин ону гајтара биләр, әҝәр гадын һамиләдирсә, һамиләнин сонуна гәдәр, әҝәр үчүнҹү талаг олмајыбса.

Әр нә гәдәр ҹинси јахынлыг етсә дә, ҹәримәнин мүәјјән едилмиш һәҹми бир дәфә верилир. Јәни һәр дәфә тәкрар олунмур.

МӘНБӘ:

Түһфәт әл-мүһтаҹ, ҹ. 8, сәһ. 153.

Әҝәр намаз әснасында вә ја гуртарандан сонра имамын палтарында нәҹасәтин олмасы вә ја имамын дәстәмазсыз олмасы вә с. мәлум оларса, намазы гәза етмәк лазымдырмы?

Ҹамаат намаза дахил оланда шәхс имамын палтарында нәҹасәт олдуғуну, онун сурәләри дүзҝүн охудуғуну вә саирәни мүәјјәнләшдирмәли дејил.

Лакин әҝәр намаз вахты мәлум олурса ки, имам “Әл-Фатиһә” сурәсини дүзҝүн охумур вә саирә вә јахуд мәлум олду ки, о, гадындыр вә ја гејри-мүсәлмандыр, јахуд онун палтарында, бәдәниндә, тохундуғу јердә ҝөрүнән нәҹасәт вар (јәни диггәтлә баханда ҝөрмәк олан нәҹасәт), онда о, намазы кәсиб ону јенидән гылмалыдыр.

Әҝәр бу, намаздан сонра мәлум олубса, бу һалда ону тәзәләмәк лазымдыр.

Әҝәр мәлум олубса ки, онун дәстәмазы јохдур, вә ја оврәти ачыгдыр, јахуд мәлум олуб ки, онун палтарында вә саирәдә ҝөрүнмәјән нәҹасәт вар, онда о, имамдан ајрылмаг нијјәти едиб намазыны фәрди намаз кими давам етдирмәлидир.

Әҝәр бу, намаз гуртарандан сонра мәлум олубса, онда ону тәзәдән гылмаг лазым дејил.

МӘНБӘ:

Түһфәт әл-Мүһтаҹ (имам әш-Ширванинин субшәрһләри илә), ҹ. 2, с. 290.

Бәзи мәсҹидләрдә бу ҝүн олдуғу кими, ораја ҝәләнләр үчүн гәһвә ичмәји тәшкил етмәјә изин вармы?

Ислам нөгтеји-нәзәриндән намаздан сонра вә ја габаг мәсҹидләрдә ораја ҝәләнләр үчүн гәһвә ичмәји тәшкил етмәк иҹазәли, саваб һәтта арзуолунан һәрәкәтдир, чүнки мәсҹидләрдә Аллаһа хош ҝәлән, саваб ишләр ҝөрмәк һарам дејилдир. Вә белә тәҹрүбә үчүн Пејғәмбәримизин ﷺ һәдиси-шәрифиндән әсас вар ки, она әсасән о, һәрдәнбир мәсҹиддә хурма салхымы асарды ки, орадакылар јесинләр, һәрдәнбир дә онлара гызыл вә ҝүмүш пајлајарды.

Әҝәр тәшкилатчылар вә мәсҹидә ҝәләнләрин өзләри Аллаһ-Тәаланын евинә (јәни мәсҹидә) мүнасибәтдә етиканы (әхлаг гајдаларыны) позуб тәмизлијә вә низам-интизама риајәт етмирләрсә, онда белә тәдбирләр ҝүнаһлы, сәдәгә исә фајдасыз олур.

Гејд:

Бунунла белә, мәсҹидә ҝәләндә белә тәдбирләрдә иштирак едәнләр бош вә мәнасыз сөһбәтләрдән вә мүзакирәләрдән чәкинмәјә чалышмалыдырлар.

МӘНБӘ:

Фәтәва әр-Рәмали, ҹ. 4, с. 38.

Буғјәт әл-мүстәршидин, с. 65.

Үмдәт әл-мүфти вәл-мүстәфти, ҹ. 1, с. 121-122.