Кичик дәстәмазын шәртләри

Кичик вә бөјүк дәстәмазын шәртләри бунлардыр:

1. Дәстәмаз алмаг үчүн тәмиз вә јарарлы тәбии сујун олмасы.
2. Су бәдәнин бүтүн јујулмалы һиссәләриндән ахыб кечмәлидир.
3. Бәдәнин јујулан һиссәләриндә натәмизлијин вә тәмиз сујун рәнҝини, дадыны, ијини дәјишдирән маддәләрин олмамасы.
4. Бәдәнин јујулан һиссәләриндә сујун бәдәнә тохунмасына мане олан һәр һансы бир изолјаторун (лак, јапышган, боја вә б. к.) олмамасы.
5. Бу дәстәмазын зәрурилијини дәрк етмәк (анламаг) лазымдыр.
6. Дәстәмазын һансы һәрәкәтләринин фәрз (әркан), һансыларынын арзуолунан (сүннә) олдугларыны билмәк лазымдыр.
7. Гадынларын һејздән (ајбашыдан) вә доғумдан сонракы ифразатлардан тәмиз вәзијјәтдә олмасы мүтләгдир.
8. Фасиләсиз сидик сахлаја билмәјән, газ (гарындан чыхан һава), нәҹисдән әзијјәт чәкән хәстәләр үчүн вә истиһазә вәзијјәтиндә (хәстәлик заманы гадынын балалығындан ифраз олунан ган) олан гадын үчүн гисмән (кичик) дәстәмазы јалныз намаз вахтынын ҝәлмәсиндән сонра алмаг лазымдыр.

Дәстәмазын фәрз һәрәкәтләри (әрканлар)

Дәстәмазын әрканлары, јәни зәрури һәрәкәтләри бунлардыр:

1. Нијјәт. О, үзү јумаға башлајанда ејни заманда үрәкдән едилир.
2. Сифәтин јујулмасы.
3. Дирсәкләр дахил олмагла һәр ики әлин јујулмасы.
4. Исланмыш әлләрлә башы тумарламаг (мәсһ).
5. Топуглар дахил олмагла һәр ики ајағы јумаг.
6. Дәстәмаз әрканларына јухарыда ҝөстәрилән ардыҹыллыгла риајәт етмәли.

Бәдәнин бүтүн јујулмалы һиссәләрини бир-бир дәфә јумаг зәруридир. Әҝәр дәстәмазын бүтүн әрканларына әмәл олунубса, онда дәстәмаз һәгиги сајылыр. Әҝәр бу әрканлардан һеч олмаса бири иҹра олунмајыбса, онда дәстәмаз һәгиги дејилдир.

Дәстәмазын арзуолунан һәрәкәтләри (сүннәләр)

Мүкафаты чохалтмаг үчүн тәкҹә әрканлары јеринә јетирмәклә мәһдудлашмајыб мүмкүн гәдәр сүннәтләри дә јеринә јетирмәк јахшыдыр.

Дәстәмазын сүннәләрини нијјәтлә иҹра етмәк арзу олунур:

1. Дәстәмаз аланда Гибләјә тәрәф истигамәт.
2. Сивагдан (диш тәмизләјәндән) истифадә етмәк.
3. Дәстәмаздан габаг истиазәнин “Әузу...” сөзләрини вә бисмиллаһ сөјләмәк.
4. Әввәлҹәдән әлләрин үч дәфә јујулмасы.
5. Ағыз вә бурнун ејни заманда јахаланмасы.
6. Бәдәнин зәруридән јухары бүтүн һиссәләринин јујулмасы (әлләри чијинләрә гәдәр, ајаглары – дизләрә гәдәр јумалы).
7. Бәдәнин бүтүн јујулмалы һиссәләрини үч-үч дәфә јумалы.
8. Әввәлҹә бәдәнин сағ һиссәсини (јәни сағ әли вә сағ ајағы), сонра исә – сол һиссәсини јумалы).
9. Башы тумарлајанда бүтүн башы сүртмәли.
10. Гулаглары сүртүб тәмизләмәли.
11. Јујулан заман бәдәнин јујулан һиссәләрини әл илә сүртмәли.
12. Саггал сыхдырса, ону араламалыдыр.
13. Әл вә ајаг бармагларыны јујанда онлары араламалы.
14. Бәдәнин бүтүн һиссәләрини далбадал јумалы, бир-биринин ардынҹа (онларын арасында фасилә етмәдән).
15. Дәстәмаздан габаг вә ону битирәндән сонра шәһадәт охумаг.
16. Дәстәмаздан галан судан ичмәлидир.
17. Дәстәмаз заманы данышмамалы.
18. Дәстәмазы башлајанда вә гуртаранда вә бәдәнин јујулмалы һиссәләрини јујанда хүсуси дуалар охумаг јахшыдыр.
19. Дәстәмаздан сонра ҝөјә бахараг дуа охумалы, һәтта әҝәр сиз кор олсаныз да.
20. Бәдәнин јујулан һиссәсини (сәбәбсиз) силиб тәмизләмәмәли.

Дәстәмаз аланда арзуолунмаз һәрәкәтләр

Дәстәмаз аланда арзуолунмаз (кәраһәт) һәрәкәтләр бунлардыр:

1. Артыг су ишләтмәк (ишләдилән су бир литрдән артыг олмаса јахшыдыр).
2. Бәдәнин һәр бир һиссәсини үч дәфәдән аз-чох јумаг.
3. Әлләрдән сују силкәләмәк.
4. Сифәти јујанда әлләрлә ону шаппылдатмаг.
5. Дәсмалла силмәк.
6. Дәстәмаз заманы башга адамын су төкмәси.
7. Дәстәмаз заманы кәнар сөһбәтләр етмәк.
8. Дәстәмазы палтара вә бәдәнә нәҹис дүшә билән чиркли јердә алмаг.
9. Оруҹ тутанда ағзы вә бурну дәриндән јахаламаг.

Дәстәмазы нә вахт тәзәләмәк јахшыдыр

Дәстәмазы һәр бир фәрз намаз үчүн тәзәләмәк јахшыдыр, ган ахандан сонра – хүсусилә бурундан, мүрҝүдән, гусунтудан сонра, намазда бәрк ҝүлүшдән сонра, бөһтан, гејбәт, шәр, јаландан сонра. Һабелә һәр бир ҝүнаһ ишдән сонра, мәрһуму јујандан сонра, мәрһуму башга јерә кечирәндән сонра, мәрһума тохунандан сонра, гәзәбләнәндә вә дәстәмазын позулмасында шүбһә ојананда. Чүнки диҝәр мәзһәбләрә әсасән белә һалларда дәстәмаз позулур.

О һаллар ки, хүсусилә дәстәмаз вәзијјәтиндә олмаг јахшыдыр

Дәстәмазда һәр вахт олмаг јахшыдыр, хүсусилә Гуран вә диҝәр дини китаблары охујанда, Аллаһы ﷻ зикр едәндә, салават охујанда, јухудан габаг, јемәк гәбул едәндә, салеһ вә өвлијалары зијарәт едәндә. Ондан башга, мәсҹидә ҝедәндә, дини китаблар апаранда, гәбристанлыглары вә ја диҝәр мүгәддәс јерләри (зијарәтҝаһлары) зијарәт едәндә шәхс дәстәмаз алыр. Гуранын өзүндән охујанда мүтләг дәстәмазда олмаг лазымдыр, чүнки дәстәмазсыз Гурана әл вурмаг гадағандыр.

Дәстәмазы позулана нәји етмәк гадағандыр

Дәстәмазыны позана намаз гылмаг, сәҹдә тилавәт (Гураны охумаг) вә шүкр етмәк (миннәтдарлығыны билдирмәк), Гурана әл вурмаг, Гураны апармаг вә тәваф етмәк (Кәбәнин әтрафыны доланмаг) гадағандыр.