Гијамәт ҝүнү Рәббин ҝөлкәсиндә једди нәфәр
Гијамәт ҝүнү Рәббин ҝөлкәсиндә једди нәфәр
Бизә һәгиги јолу ҝөстәрмәк үчүн Мүһәммәди өз рәсулу едән Аллаһ-тәалаја һәмд вә шүкрләр олсун. Бу вә о бири дүнјада јахшы нә варса һамысына өјрәдән мүәллим олан Мүһәммәд Пејғәмбәрә ﷺ , һабелә онун ҝөзәл нәзәријјәси бүтүн дүнјаја онларын васитәси илә јајылмыш сәһабәләринә сәлавәт вә сәламлар олсун.
Чохлары шикајәт едирләр ки, јајда исти һаваја чәтин давам ҝәтирирләр. Анҹаг бу истилик Гијамәт ҝүнүндә олаҹаг исти илә һеч бир мүгајисәјә ҝәлмир. Бу дүнјада бизим истидән хилас олмаг имканымыз вар: көлҝәдә ҝизләнирик, вентилјатор (һаваны дәјишән апарат), кондисионер (һаваны нормаја ујғунлашдыран ҹиһаз) вә саирәни ишә салырыг. Лакин Гијамәт ҝүнүндә бизим чох-чох ҝүҹлү вә әзаблы истидән ҝизләнмәк имканымыз олмајаҹагдыр. Һәмин ҝүн јалныз Јараданын көлҝәси олаҹагдыр ки, онда бәзи адамлар далдалана биләрләр. Бу барәдә Пејғәмбәрин ﷺ һәдисиндә дејилир. Бу ҝүн мән бу бөјүк сәһиһ һәдисдә дајанмаг истәјирәм. Әбу Һүрејрә t Танры Елчисинин сөзләрини чатдырмышдыр: “Гијаәмт ҝүнүндә, Аллаһтәаланын сајәсиндән башга көлҝә олмајанда, једди нәфәр Мәһшәрдә Аллаһын көлҝәси алтында олаҹаглар: адил һөкмдар; Аллаһа итаәтдә бөјүмүш ҝәнҹ шәхс; үрәји мәсҹидә бағлы олан кәс;
Рәбби наминә бир-бирини севмиш, бу севҝидән өтрү ҝөрүшмүш вә вә бир-биринә севҝидә ајрылмыш ики нәфәр; јүксәк мөвгели ҝөзәл гадын јанына чағырдығы киши, о исә имтина едиб она дејиб: “Мән Рәббидән горхурам”; сәдәгәни елә ҝизлиҹә (хәлвәтҹә) вермиш шәхс ки, сағ әлин вердијини сол әл билмәмишдир; тәнһалыгда Аллаһы зикр едәндә ҝөзләриндән јаш ахан шәхс” (имамлар әлБухари вә Мүслим). Әзиз гардашлар, әввәлҹә һамынын Мәһшәр адлы јердә јығылаҹағы Гијамәт ҝүнүнүн әзабларындан, сонра инсанларын бу категоријаларындан данышаг. Гуран ајәләри вә һәдисләрин бизи хәбәрдарлыг етдикләри чәтинликләр һаггында әтрафлы данышмаг үчүн чохлу хүтбә лазым олаҹагдыр.
Буна ҝөрә дә бу ҝүн бу мөвзуну јалныз үмуми шәкилдә арашдыраг. Мөтәбәр Гуран-шәриф бу ҝүнү онун ағырлыглары илә “һәтта ушаглар да гоҹалан”, “бөјүк фәлакәтләр ҝәлән”, “адам өз зөвҹәсиндән вә өвладларындан, валидејнләриндән вә гардашларындан узаға гачан”, “һәр кәси ҝүҹлү һисләр, тәәссүратлар бүрүјән” ҝүн кими јүздән артыг адла характеризә етмишдир. Мөтәбәр һәдисләрдә дә һәмчинин дејилмишдир ки, бу о ҝүндүр ки, “ҝүнәш инсанлара јахынлашыб онлардан ҹәми бир мил мәсафәдә олур”, “кишиләр вә гадынлар бөјүк чәтинликләр үзүндән бир-бирләринә бахмырлар, һалбуки онлар чылпаг һалда бир јердә гарма-гарышыгдырлар”, “инсанларын тәри јетмиш дирсәк јерин алтына кечир, гулагларын сәвијјәсинә гәдәр галхыр вә инсанлары о јана бу јана апарыр”, “бу дүнјанын тәкәббүрлү, дикбаш кәсләрини адамлар өз ајаглары илә хырда гарышгалар кими тапдалајырлар”.
Тәбәранинин јахшы иснадла ҝәтирдији һәдисдә дејилир ки, инсанлар тәр ичиндә батан ҝүн чохлары буна дөзмәјәрәк дејәҹәкләр: “Ја Рәббим, мәни һеч олмаса Ҹәһәннәмә ҝөндәр, мәни бу әзабларда гојма!” Һаким дә һәмчинин сәһиһ, дүрүст иснадла һәдис ҝәтирир: “Тәр ичиндә батараг инсан елә ҝүҹлү әзаб, әзијјәт чәкәҹәкдир ки, Ҹәһәннәмин әзабларыны биләбилә дејәҹәкдир: “Ја Рәббим, Сән мәни Ҹәһәннәм одуна ҝөндәрсән, мәнә јүнҝүл олар”. Бунлары јахшы дүшүнүн, әзиз гардашлар! Бизләрдән һәтта ән дөзүмлүләри ҝүнәшин јандыран шүаларындан көлҝәдә ҝизләнмәјә чалышыр. Башынызын үстүндә лап алчагда јандыран ҝүнәши, инсанларын гулагларына гәдәр ичиндә батан исти тәри тәсәввүр един, онлар дөзүлмәз әзаблардан гышгырыр, онлары одлу-аловлу Ҹәһәннәмә ҝөндәрмәји диләјирләр.
Һәмин ҝүн Мәһшәрдә биз неҹә оларыг ки, әҝәр һәтта ади ҝүнәш алтында истијә чәтинликлә дөзүрүксә? Имам әл-Гәзалы јазыр ки, Мәһшәр ҝүнү ҝүнәшин истиси ҝүҹләнәҹәк вә инсанлар јаныб говрулуҹуглар. Бүркүдән, боғанагдан адамлар бирбиринин үстүнә чыхаҹаглар. Исти ҝүнәш, нәфәс һәрарәти, утанмагдан үрәк јандыпмасы, ҝүҹлү горху, ағлыг, сусузлуг, адам чохлуғундан дарысгаллыг, түнлүк – бүтүн бу амилләр инсанлара әзаб верәҹәкдир. Вә о заман инсанын һәр түкүндән тәр ахаҹаг, ҝөлмәчәләр әмәлә ҝәләҹәк, вә тәрин сәвијјәси јухары вә јухары галхаҹагдыр. Бәзиләриндә тәр дизләринә чатаҹаг, о бириләриндә – белинә гәдәр, үчүнләрдә – гулагларына гәдәр, дөрдүнҹүләр тәрдә батаҹаглар. Бу ҝүн Рәббин көлҝәсиндән башга һеч бир көлҝә олмајаҹаг, вә Јараданын көлҝәси алтында јалныз Она јахынлашан адамлар олаҹаглар. Јәни бу ҝүндә Аллаһтәаланын көлҝәси алтында һәдисдә онлар һаггында дејилән једди категорија инсанлар олаҹаглар. Әзиз гардашлар, гој биздән һәр бир кәс фикирләшсин ки, о өзү бу категоријаларын һансына аиддир!. Инди исә онлардан даһа әтрафлы данышаг.
Биринҹи категоријаја адил һөкмдарлар аид едилмишләр Бу катгоријаја тәкҹә мүсәлманларын, бүтүн мүсәлман үммәтинин башчылары дејил, мүсәлман өлкәләринин, вилајәтләринин, рајон вә кәндләрин рәһбәрләри, мүхтәлиф сәвијјәли имам вә мүфтиләр, тәшкилат вә мүәссисә рәһбәрләри, мүәллимләр, аилә башчылары вә и. а. аиддирләр – јәни башга адамлара рәһбәрлик едән вә онлар үчүн мәсулијјәт дашыјанларын һамысы. Мүхтәлиф сәвијјәли, рүтбәли вә дәрәҹәли бу рәһбәрләрин һамысынын вәзифәси, борҹу онларын рәһбәрлик етдији адамларын арасында низам-интизамы вә әдаләти мүһафизә етмәк, сахламагдыр. Рәһбәр, башчы ҝүҹү чатдыгҹа, баҹардыгҹа онлар үчүн јахшылыг етмәли, онла һеч бир зәрәр вурмамалы вә онларын арасында Исламы јајмалыдыр. Буна ҝөрә дә Аллаһтәаланын Елчиси демишдир: “Он адама (диҝәр һәдисдә “үч” дејилиб) рәһбәрлик едәнләрдән һеч бир нәфәр олмаз ки, ону бухова (гандала, зәнҹирә) салмасынлар.
Вә бу гандаллар онун јаратдығы әдаләтли низам-интизамдан башга һалларда дүшмәзләр” (етибара лајиг адамларын сөзләриндән Әһмәдин ҝәтирдији һәдис). Әбу Һүрејрә нәгл етмишдир ки, Аллаһын Рәсулу ﷺ демишдир: “Ја Әбу Һүрејрә, бир саат әрзиндә низам-интизам, гајда јаратмаг алтмыш ил әрзиндә ҝүндүзләр оруҹда, ҝеҹәләр исә ајыглыгда кечирмәклә едилән ибадәтдән јахшыдыр. Ја Әбу Һүрејрә, һөкмдарын бир саат әрзиндә төрәтдији һагсызлыг Бөјүк Аллаһ-тәаланын гаршысында алтмыш ил әрзиндә едилмиш ҝүнаһлардан писдир” (һәдиси Исфаһани ҝәтирир). Ким мүсәлманларын бир нечә сајына рәһбәрлик едиб вә бунунла белә һагсызлыг (зүлм) едир, ҝүҹү чатдыгҹа јахшылыг етмәјә чалышмыр вә ја адамлары сыхышдырырса, Аллаһ ﷻ ону ләнәтләјир, ону Ҹәһәннәмә атыр, Ҹәннәти она гадаған едир, вә һәтта Ҹәннәтин ијини дә о, һисс етмәјәҹәкдир – һәдисләрдә белә дејилир.
Сәлаһијјәтли, инсанлара вә ҹәмијјәтә хејир верән мүтәхәссиси вәзифәдән чыхарыб онун јеринә рүшвәт верәни вә ја рәһбәрә шәхсән садиг оланы тәјин етмәк дә рәһбәр вә мәмурларын Аллаһа вә Онун Рәсулуна мүнасибәтдә һагсызлығы, мәсулијјәтсизлији, хәјанәтидир. Аллаһ-тәала белә рәһбәрләри гарғымыш, ләнәтләмиш вә онларын јахшы әмәлләрини гәбул етмәјәҹәкдир – һәм фәрз, һәм дә көнүллү ишләрини. Һакимин ҝәтирдији сәһиһ һәдисдә дејилир ки, белә рәһбәр, башчы – Аллаһа вә Онун Рәсулуна мүнасибәтдә хаин, сатгын, дөнүкдүр. Икинҹи категоријаја Аллаһа ибадәт едәрәк бөјүмүш ҝәнҹләр аид едилмишләр Бурада она диггәт јетирмәк лазымдыр ки, бу мөтәбәр һәдис о демәк дејилдир ки, Гијамәт Ҝүнү көлҝәдә олмаг имканы әлдә етмәк үчүн ҝәнҹләр иш вә тәһсилдән имтина етмәлидирләр.
Ҝәнҹләр Шәриәтин сәрһәд вә чәрчивәләринә риајәт едәрәк, бүтүн фәрз әмәлләри јеринә јетирәрәк вә бүтүн гадаған олунмушдан әл чәкәрәк һәм охумалы (тәһсил алмалы), һәм ишләмәлирләр. Белә һалда онлар Гијамәт Ҝүнү көлҝәдә јер аларлар. Ҝәнҹлик – бәдәнин ҝүҹлә, еһтирасла долу, нәфсин истәкләри ҝүҹлү, шејтанын инсаны хүсуси сәјлә һәгигәт јолундан аздырмаға чалышдығы вахтдыр. Вә бунлара бахмајараг Аллаһын дүз јолуну тутан кәсин үрәји иманла долудур. Биз о барәдә данышдыг ки, мүасир ҝәнҹләр тәригәт шејхинин мәнәви һимајә олмадан өз еһтирасларыны јатырда билмирләр.
Буну һамыја мәлум олан о факт дә тәсдиг едир ки, әввәлләр дәләдузлуг, сәрхошлуг, рекәт вә саирә илә мәшғул олмајан јүзләрлә ҝәнҹ һәгиги шејхин мәнәви һимајәсинә дахил оландан сонра бу ишләрдән әл чәкиб Рәббијә апаран һәгиги јола кечмишләр. Мадам ки бүтүн дөврләрдә һәгиги шејхләрлә јанашы јаланчы шејхләр дә олуб, бүтүн мүсәлман үммәтинин еһтирам бәсләдији танынмыш шејх, имам Абдул-Гадир әл-Һиланинин сөзләрини ҝәтирмәк истәрдим. Һәдисләр әсасында дәлил-сүбутла ҝөстәрәрәк ки, тәригәт шејхинин һимајәсинә ҝирмәк ваҹибдир, о јазыр: “Гој һәр бириниз ҝеҹә дуруб дәстәмаз алсын вә сонра сүннәт намазы гылыб Јарадандан диләсин: “Ја Рәббим, мән һәгигәт јолунда олмаг үчүн Сәнә јахын олан јахшы гулларындан бири илә мәни ҝөрүшдүр ки, о мәни дүз јола гојсун, бу јолла мән Сәнә јахынлашым” (“Әл-Фәтһу әр-Рәббани”). Бүтүн дүнјада танынмыш алим, мүасиримиз, Мүһәммәд Сәид Рамадан әл-Бути јазыр ки, сағлам ҝәнҹ нәсли олан ҹәмијјәт сағламдыр, нахош ҝәнҹ нәсли олан ҹәмијјәт исә хәстәдир.
давамы вар
