Мүһәррәм ајында ибадәт
Мүһәррәм ајында ибадәт
1. Бу, Рамазандан сонра оруҹ тутмаг үчүн ән јахшы ајдыр (нәфил оруҹлар үчүн).
2. Хүсусилә Ашура Ҝүнү кими мәлум олан Мүһәррәмин 10-да ондан габаг вә ја сонра даһа бир оруҹ ҝүнү әлавә едәрәк оруҹ тутмаг төвсијә олунмушдур
3. Һәм дә бу ҝүндә (Мүһәррәмин 10-да) сәдәгә вермәк тәгдир олунур.
Мүһәррәм ајында вә онун илк 10 ҝүнүндә оруҹун фәзиләти
Мүслим Әбу Һүрејрәдән нәгл едир ки, Пејғәмбәр ﷺ демишдир:
“Рамазандан сонра оруҹларын ән јахшылары – сәнин Мүһәррәм адландырдығын Аллаһ ﷻ ајындакы оруҹлардыр. Фәрз намаздан сонра ән јахшы намаз исә – тәһәҹҹүддүр”.
Рәһимәһүллаһ имам Ибн Рәҹәбә әсасән, бу, үмуми арзуолунан оруҹлара аиддир:
Вә арзуолунан оруҹу тутмаг үчүн ән јахшы ҝүнләр – Мүһәррәм ҝүнләридир, неҹә ки әлавә намаз үчүн ән јахшы вахт – ҝеҹә јарысыдыр (тәһәҹҹүд намазы).
Бу ајын фәзиләти вә бөјүк мөвгеји онунла тәсдиг олуна биләр ки, Пејғәмбәр ﷺ ону Аллаһын ﷻ ајы адландырырды.
Аллаһ Өз ﷻ ады илә Өзүнүн ﷻ ән әзиз, истәкли јарадылмышларыны бағлајыр, мәсәлән, Мүһәммәд Пејғәмбәри ﷺ, Ибраһими, Исһагы, Јәгубу, вә башгаларыны Онун ﷻ гуллары адландырмыш, Кәбәјә исә Аллаһ ﷻ Еви демишләр.
Нәзәрә алараг ки, оруҹ тутмағы Аллаһ Өзү ﷻ вә гуллары арасында сахламыш вә (Оруҹ – Мәнимдир дејәрәк) дини ҹәһдләрин арасында оруҹу ајырмышдыр, неҹә ки, Мүһәррәм ајыны өз ады илә бағламышдыр, бу ајы ибадәтин мәһз бу нөвүнә (јәни оруҹа) һәср етмәк мүнасиб олар.
Оруҹ тутмаг – гул илә Рәбби ﷻ арасында сирдир. Бу барәдә Гадир Аллаһ ﷻ (гүдси һәдисдә) демишдир:
“Адәмин һәр әмәли - онундур, оруҹдан башга. Оруҹ – Мәнимдир, вә Мән она ҝөрә мүкафат верирәм”.
Мүһәммәд Пејғәмбәр ﷺ һәм дә демишдир:“Оруҹ тутан ики севинҹ алыр: бирини – оруҹу ачанда, о бирисини – өз Рәбби илә ҝөрүшәндә”.
Ҝеҹә намазы
Әлавә ҝеҹә намазына (гијам әл-лејл) ҝәлинҹә исә, о, ҝүн әрзиндә едилән бүтүн әлавә намазлардан үстүндүр, чүнки о, һәр шејдән чох хәлвәтә јахын вә сәмимијјәтә (ихласа) јахындыр.
Аллаһ Тәала бујурмушдур: “Доғрудан да, ҝеҹә ибадәти ҝүндүз ибадәтиндән үрәкләрдә даһа мөһкәм, сөзләрдә даһа ајдын, гираәтдә даһа дүзҝүн вә фикри даһа јахшы ҹәмләшдиририр”.
Бу, она ҝөрәдир ки, ҝеҹә намазынын вахты – әлавә намаз үчүн бүтүн вахтлардан ән јахшысыдыр, вә бу вахт бәндә өз Рәббинә ﷻ даһа јахын олур. Бу о вахтдыр ки, ҝөјләрин гапылары ачыгдыр, дуалар гәбул олунур вә еһтијаҹлар јеринә јетир.
Аллаһ Тәала ҝеҹә јарысы зикр, Она дуајла мүраҹиәт, төвбә вә мүнаҹәт үчүн јухудан ојананлары белә дејәрәк јүксәлдир:
Мүттәгилик вә мүтиликлә Аллаһа ﷻ јалвараг, Онун ﷻ гәзәбиндән горхараг вә Онун Рәһмини диләјәрәк Аллаһ Тәалаја ибадәт етмәк үчүн дуранлар вә Бизим она вердијимиз әмлакдан хејир ишләрә хәрҹләјәнләр вә сәдәгә верәнләр.
Вә һеч кәс билмир ки, ҝөрдүкләри јахшы әмәлләрә вә Аллаһа ﷻ итаәткарлыға ҝөрә бу диндарлар үчүн әвәз вә мүкафат кими Аллаһын һазырладығы ҝөзәл, фәрәһли немәтләрдән нә ҝизләдилмишдир.
Ҝеҹә саатларында үзүүстә дүшүб сәҹдә едәрәк, ҝәләҹәк һәјатдан горхараг вә Аллаһын ﷻ мәрһәмәтинә үмид бәсләјәрәк Она ﷻ ибадәт едән мүттәги һеч Аллаһа ﷻ чәтинликдә мүраҹиәт едән вә хош ҝүндә Ону ﷻ унудана бәнзәрми?! Онлара де ки, ја Мүһәммәд: “Тәкаллаһлыға инам ҝәтириб Аллаһын һүгугларыны билән вә Тәк Она ибадәт едәнләр мәҝәр билмәјәнләрә бәрабәрдир, чүнки онлар бахмыр вә Аллаһын әламәтләри һаггында дүшүнмүрләр”. Јалныз сағлам дүшүнҹә, идрак саһибләри әламәт вә өјүд-нәсиһәти гәбул едир.
Вә о, Өз Пејғәмбәринә деди: “Ҝеҹә ојан вә өз хошунла, өз истәјинлә беш фәрз намаза әлавә олараг башга һәјатда сәнә Аллаһдан лајигли вә шәрәфли јер диләјәрәк намаза дур!”
Һәмчинин дејилир ки, ҝеҹә јарысы ибадәт едәнләр Ҹәннәтә һесабатсыз дахил олаҹаглар вә ҝеҹә намазына дурмаг Гијамәт ҝүнүндә Дајанма вахтыны гысалдыр.
Буна ҝөрә дә Пејғәмбәр ﷺ демишдир: “Ҝеҹә јарысы гылынан намаза сәј ҝөстәрин, чүнки бу, сиздән әввәл олмуш салеһләрин јолудур. Тәһәҹҹүд намазы – Аллаһ Тәалаја јахынлашмаг, пис әмәлләрдән тәмизләнмәк, ҝүнаһлардан горунмаг, бәдәндән хәстәликләри узаглашдырмаг васитәсидир”.
Буна ујғун дејилир ки, оруҹ – јахшы сағламлыг үчүн васитәдир.
Нәгл олунур ки, Пејғәмбәр ﷺ демишдир: “Оруҹ тут, вә сәнин јахшы сәһһәтин (сағламлығын) олар”.
Севәнләр үчүн онларын Севдикләри илә тәкликдә олмагдан башга шад вахт јохдур. Бу – онларын үрәкләринин шәфасыдыр ки, она ҹан атмалыдырлар.
Буна ҝөрә дә Әбу Сүлејман әд-Дәрани демишдир: “Ҝеҹә адамлары ләһв адамларындан (фикрини башга шејләрә верән адамлардан) даһа чох ләззәт тапырлар. Вә, әҝәр ҝеҹә олмасајды, мән јашамаг истәздим”.
Ашура ҝүнү: Мүһәррәмин ону
Ибн Аббасдан Бухари вә Мүслимин мәҹмуәләриндә нәгл олунур ки, Ашура ҝүнүндә оруҹлуг ҝүнү һаггында ондан сорушанда демишдир: “Мән бу ҝүндән башга (Ашура ҝүнүнү нәзәрдә тутараг) онун бәрәкәтини алмаг истәји илә Рәсулүллаһы белә ҹидди-ҹәһдлә оруҹ тутан ҝөрмәмишәм”.
Ашура ҝүнү – бөјүк әһәмијјәти олан вә мүбарәклик ҝүнүдүр. Бу ҝүндә оруҹун фәзиләтләрини әлејһиссәлам пејғәмбәрләр билирдиләр. Пејғәмбәрләр Нуһ вә Муса бу ҝүндә оруҹ тутардылар.
Пејғәмбәримиз ﷺ һәлә Мәккәдә оларкән, һиҹридән әввәл, башгаларына ону тутмағы бујурунҹа, Бухари вә Мүслимин топлуларында дејилдији кими, бу ҝүндә оруҹ тутармыш.
Пејғәмбәр ﷺ Мәдинәјә көчүб Китаб әһлинин бу ҝүнә бәсләдији еһтирамы вә оруҹ тутдугларыны ҝөрәндә о, мүсәлманлара да оруҹ тутмағы бујурду, өзү дә елә тәкидлә ки, һәтта ушаглар да бу ҝүндә оруҹ тутурдулар.
Бухари вә Мүслимин мәҹмуәләриндә Ибн Аббасдан дејилир ки, Пејғәмбәр ﷺ Мәдинәјә чатыр вә јәһудиләрин Ашура ҝүнүндә оруҹ тутдугларыны ҝөрүр, вә онлардан сорушур6
-Бу нә ҝүндүр? Сиз нијә оруҹ тутурсунуз?
Онлар ҹаваб верирләр:
-Бу, бөјү ҝүндүр. Аллаһ ﷻ Муса вә онун ҹамаатыны хилас етмиш, Фирон вә онун ҹамаатынын исә суда гәрг етмишдир. Муса шүкранлығындан оруҹ тутарды, буна ҝөрә биз дә тутуруг.
Рәсулүллаһ дејир: “-Муса пејғәмбәрә биз сиздән даһа чох лајигик. Вә о да оруҹ тутду вә галанлара да буну бујурду.
Өмрүнүн сонунда Рәсулүллаһ ﷺ китаб әһлиндән фәргләнмәк үчүн тәкҹә бу ҝүндә дејил, онунла гоша башга ҝүн дә (ондан габаг ја сонра олсун) оруҹ тутмаг гәрарына ҝәлди.
Мүслимин “Сәһиһиндә” Ибн Аббасдан ҝөстәрилир: “Рәсулүллаһ Ашура ҝүнү оруҹ тутуб сәһабәләринә дә буну дејәндә онлар ҹаваб вердиләр:
-Ја Рәсулүллаһ! Бу ҝүнә јәһудиләр вә христианлар еһтирам бәсләјирләр.
Онда Аллаһ Елчиси ﷺ дејир:
-Ҝәлән ил, әҝәр Аллаһа хош ҝәлсә, биз Мүһәррәмин доггузунда оруҹ тутарыг (ону илә бирликдә).
Лакин ҝәлән ил Рәсулүллаһ ﷺ артыг бу дүнјада јох иди.
Имам Әһмәдин “Мүснәдиндә” һәмчинин Ибн Аббасдан һәдис вар ки, Пејғәмбәр ﷺ демишдир: “Ашура ҝүнүндә оруҹ тутун вә вә јәһудиләрдән онунла фәргләнин ки, бир ҝүн ондан габаг вә ја сонракы ҝүндә бир оруҹ ҝүнү әлавә едәрсиниз”.
Ашура ҝүнүндә сәдәгә
Абдулла ибн Әмр әл-Әсдән нәгл олунур: “Ашура ҝүнүндә ким оруҹ тутса, елә бил о, бүтүн бу или оруҹ тутмушдур. Бу ҝүндә ким сәдәгә версә, о бүтүн ил боју сәдәгә верән кимидир”.
Ашура Ҝүнү фәзиләтләриндән бәзиләри
Бу, Аллаһ ﷻ бүтөв бир ҹамааты бағышлајан ҝүндүр. Тирмизи хатырладыр ки, Пејғәмбәр ﷺ бир нәфәрә демишдир:“Рамазан ајындан савајы оруҹ тутмаг истәјирсинизсә, онда Мүһәррәмдә оруҹ тутун, чүнки онда Аллаһ бүтөв бир ҹамааты бағышлајан ҝүн вар, вә О, бу ҝүндә төвбә еләјәнләрә диггәт јетирир”.
